İsrail'deki seçimlerden koalisyon belirsizliği çıktı! İşte olası 3 senaryo
Google algoritmasına bırakmayın, okuyacağınız haberi siz seçin! Tıkla ve ekle
İsrail'de genel seçimlerin ardından açıklanan sandık çıkış anketleri, ne Netanyahu liderliğindeki iktidar bloğunun ne de muhalif bloğun hükümet kurmak için gereken çoğunluk olan 61 sandalyeye ulaşamadığını gösterdi. Bir kez daha koalisyon belirsizliğinin ortaya çıktığı ülkede, Gadi Eisenkot liderliğinde azınlık hükümeti kurulması, Netanyahu ile Eisenkot'un dönüşümlü başbakanlıkta anlaşması veya yeniden erken seçime gidilmesi olmak üzere üç senaryo gündeme geldi.
İsrail'de yapılan seçimlerin ardından açıklanan sandık çıkış anketlerine göre, ne Başbakan Binyamin Netanyahu ve ona destek veren partiler ne de muhalif blok, 120 sandalyeli Mecliste koalisyon hükümeti kurmak için gerekli 61 milletvekiline ulaşabilirken, ülkede koalisyon hükümeti belirsizliği ortaya çıktı.
Netanyahu ve taraftarlarının kampanyasını Filistin karşıtlığı üzerine kurduğu İsrail'deki genel seçimler dün yapıldı. Sandıkların kapanmasının ardından oy sayımına başlanırken, İsrail devlet televizyonu KAN, sandık çıkış anketlerini kamuoyuyla paylaştı.
NE NETANYAHU BLOKU NE DE MUHALİF BLOK 61 MİLLETVEKİLİNE ULAŞAMADI
KAN'ın sandık çıkış anketine göre, mevcut Mecliste 32 sandalyeye sahip Netanyahu'nun partisi Likud oy kaybederek 25 sandalyeye gerilirken birinci sırada yer aldı. Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki ve ilk kez seçimlere katılan Yashar Partisi 21 milletvekiliyle, Likud'un ardından ikinci sırada yer aldı.
Sandık çıkış anketlerine göre, eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki Beyahad (Birlikte) Partisi 13, eski Genelkurmay Başkanı Yair Golan'ın Demokrat Partisi 10, Avigdor Liberman'ın İsrail Evimiz Partisi ise 8 milletvekili çıkardı.
Mevcut iktidar blokunda yer alan Ultra-Ortodoks Yahudilerin (Haredi) Şas Partisi ve Birleşik Tevrat Yahudiliği 6'şar sandalyeyle seçim yarışını tamamladı. Yine Netanyahu'nun müttefikleri aşırı sağcı bakanlar Itamar Ben-Gvir'in Yahudi Gücü Partisi 7, Bezalel Smotrich'in Dini Siyonizm Partisi 6 milletvekili çıkardı.
Bu sonuçlara göre, ne Netanyahu bloku ne de muhalif blok hükümet kurmak için gerekli 61 milletvekiline ulaşamadı.
İSRAİL VATANDAŞI FİLİSTİNLİLERİ TEMSİL EDEN PARTİLER KİLİT KONUMDA
Öte yandan İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Hadash, Taal ve Balad partilerinin oluşturduğu Ortak Liste 11 milletvekili çıkarırken, Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi (Birleşik Liste) ise Meclis'te 7 milletvekiliyle temsil edilecek. Bu sonuç, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partileri Meclis aritmetiğinde kilit konuma taşıdı.
KOALİSYON SENARYOLARI GÜNDEMDE
Netanyahu'ya destek veren blok veya muhalif partilerin hükümeti kurmak için gerekli sandalyeye ulaşamaması nedeniyle İsrail'de bir kez daha koalisyon belirsizliği ortaya çıktı.
Seçimlerin ardından koalisyon hükümeti senaryoları ülkenin gündemine oturdu. Koalisyon hükümetleriyle yönetilen ve adı sık sık erken seçimlerle anılan İsrail'de dünkü genel seçimlerin ardından 3 senaryo öne çıkıyor.
İLK SENARYO: EİSENKOT'UN LİDERLİĞİNDE AZINLIK HÜKÜMETİ
İsrail'de dillendirilen senaryoların başında Yashar Partisi lideri Eisenkot'un liderliğinde kurulacak azınlık hükümeti geliyor.
Sandık çıkış anketlerine göre, Eisenkot ve ona destek vermesi muhtemel partilerin sandalye sayısı 52 olarak gösteriliyor ve koalisyon hükümetini kuracak sayıya ulaşamıyor. Bu durumda, bu bloğa dışardan partilerin destek vererek azınlık hükümeti kurulabileceği dile getiriliyor.
Bu senaryoda gözler İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilere çevriliyor. Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi, Netanyahu'yu devirmek için Bennett-Lapid liderliğindeki koalisyona destek vermişti. Abbas'ın dışardan desteğiyle Bennett-Lapid ortaklığında koalisyon hükümeti kurulmuştu. Ancak, Abbas Eisenkot liderliğindeki bloka destek verse bile milletvekili sayısı 59'da kalıyor ve hükümeti kurmaya yetmiyor.
Bu nedenle Eisenkot'un öncülüğündeki blokun azınlık hükümeti kurması için Ortak Liste'nin de desteğine ihtiyacı var. Ortak Liste'nin böyle bir desteği verip vermeyeceği veya Eisenkot'un Filistin asıllıların desteklediği bir azınlık hükümetini kabul edip etmeyeceği şu an için belirsizliğini koruyor.
İKİNCİ SENARYO: NETANYAHU VE EİSENKOT'UN DÖNÜŞÜMLÜ BAŞBAKANLIĞI
Bir başka senaryo ise Netanyahu ve Eisenkot'un dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşarak ulusal birlik hükümeti kurması olarak öne çıkıyor. Bu senaryoda, Likud, Yashar, Beyahad (Birlikte) Partisi, Demokrat Parti, Haredilerin Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin bir araya gelerek geniş tabanlı bir ulusal birlik hükümeti kurması dillendiriliyor.
Toplamda 81 sandalye çıkarması beklenen bu partiler koalisyon hükümetini kurmak için gerekli sandalye sayısının üzerinde milletvekiline sahip ancak bu senaryoda da birçok soru işareti var.
Zira Eisenkot, seçimlerden önce yaptığı açıklamalarda sık sık Netanyahu ile koalisyon masasına oturmayacağını dile getirmişti. Ayrıca Eisenkot, Lapid-Bennett bu ulusal birlik hükümetinde yer alacak Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin temsil ettiği Haredilerin (Ultra-Ortodoks Yahudiler) zorunlu askerliğe tabi tutulmasını istiyor.
Şas ve Birleşik Tevrat ise bu tasarıya uzun zamandır karşı olduğunu, bu tasarıyı çıkarmak isteyen bir hükümette yer almayacağını dile getiriyor.
İRAN'A OLASI SALDIRILAR KOALİSYON HÜKÜMETİNDE BELİRLEYİCİ OLABİLİR
Ulusal birlik hükümeti için söz konusu partilerin bir araya gelmesi zor görünse de olası İran saldırısının dengeleri değiştirebileceği ifade ediliyor.
Tel Aviv'in ABD ile birlikte İran'a olası saldırıları yeniden başlatması halinde Eisenkot'un hem ABD Başkanı Donald Trump, hem de İsrail kamuoyunun baskısıyla Netanyahu ile ulusal birlik hükümetine katılabileceği yorumları yapılıyor.
SON SENARYO: YENİDEN ERKEN SEÇİM
İsrail'de dile getirilen üçüncü senaryo ise tarafların koalisyon hükümetini kurma konusunda anlaşmaya varamaması halinde ülkede yeniden erken seçime gidilmesi olarak öne çıkıyor.
Kesin sonuçların açıklanmasından sonra Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, koalisyon kurmaya en yakın gördüğü adayı hükümeti kurmakla görevlendirecek.
Hükümet kurmak için görevlendirilen isim, sert geçmesi beklenen koalisyon pazarlıkları için 28 günlük bir süreye sahip olacak ve ihtiyaç halinde bu süreye 14 gün daha eklenebilecek.
Cumhurbaşkanının görevlendirdiği isim hükümeti kuramazsa, cumhurbaşkanı yeniden istişare yaparak Meclis içinde başka bir isme hükümet kurması için görev verebilir. Bu ismin 28 gün içinde koalisyon kurması gerekiyor. Eğer hala hükümet kurulamazsa, İsrail Meclisinin içinden bir kişinin 61 milletvekilinin imzasını toplaması için 21 günlük süre başlıyor. Eğer 61 milletvekili sağlanırsa bu kişinin iki hafta içinde hükümeti kurması gerekiyor. Eğer sağlayamazsa Meclis lağvediliyor ve ülkede 3 ay içinde seçime gidilmesi gerekiyor.
Ülke, benzer koalisyon anlaşmazlıkları sebebiyle 2019 ile 2022 yılları arasında art arda beş kez erken genel seçime gitmişti.
