Fransa'da sıcaklardan kaç kişi, kaç derecede öldü? Avrupa sıcakları Türkiye'ye gelecek mi?

Batı Avrupa, 2026 yazında son yılların en dikkat çekici sıcak hava dalgalarından biriyle karşı karşıya kaldı. Fransa, İngiltere, İspanya, İtalya ve birçok Avrupa ülkesi peş peşe sıcaklık rekorları kırarken, uzmanlar yaşanan olağanüstü hava olayının hem zamanlaması hem de şiddeti nedeniyle iklim değişikliğinin etkilerine dikkat çekiyor. Peki,  Fransa'da sıcaklardan kaç kişi, kaç derecede öldü? Avrupa sıcakları Türkiye'ye gelecek mi? Detaylar...

AVRUPA'DA REKOR SICAKLIK DALGASI HAYATI OLUMSUZ ETKİLEDİ

Fransa'da ulusal sıcaklık göstergesi 1947 yılından bu yana ilk kez 30 dereceye ulaşarak tarihi bir rekor kırdı. Aynı gün içerisinde ülke genelindeki 147 yerleşim yerinde haziran ayı sıcaklık rekoru yenilenirken, 41 meteoroloji istasyonunda sıcaklık 43 derecenin üzerine çıktı.

Ülke ayrıca salı gecesinden çarşambaya kadar tarihin en sıcak gecesini yaşadı. Ulusal ortalama gece sıcaklığı 21,6 derece olarak ölçüldü.

Paris çevresinde sıcaklıklar 41 dereceye yaklaşırken, Fransa'nın yarısından fazlasında en yüksek seviye olan kırmızı sıcaklık alarmı ilan edildi. Batı bölgelerinde on binlerce hanede elektrik kesintileri yaşandı. Louvre Müzesi ile Eyfel Kulesi gibi önemli turistik noktalar ise aşırı sıcak nedeniyle normal saatlerinden önce ziyaretçilere kapatıldı.

Bazı nehirlerde su sıcaklığının yükselmesi nedeniyle nükleer santrallerin güvenli şekilde soğutulması da zorlaştı.

İspanya'da birçok bölgede hava sıcaklığı 45 dereceyi aşarken, pazartesi ve salı günleri ölçülen günlük ortalama sıcaklıklar haziran ayı için tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Bazı bölgelerde üç gece boyunca sıcaklık 30 derecenin altına inmedi.

İngiltere'nin Gosport kentinde ise 36,1 derece ile haziran ayı sıcaklık rekoru kırıldı. Meteoroloji uzmanları sıcaklığın 38 dereceye kadar yükselebileceğini açıkladı.

İtalya'nın kuzey ve orta kesimlerindeki 16 bölgede kırmızı alarm uygulanırken, Almanya, Hollanda ve Belçika'da sıcaklıkların hafta sonuna doğru zirve yapması bekleniyor. Mevcut tahminlere göre sıcak hava dalgası Polonya, Hırvatistan, Macaristan, Yunanistan ve diğer Doğu Avrupa ülkelerine doğru ilerliyor.

FRANSA'DA SICAKLARDAN KAÇ KİŞİ KAÇ DERECEDE ÖLDÜ?

Avrupa'yı etkisi altına alan aşırı sıcak hava dalgası nedeniyle "Fransa'da sıcaklardan kaç kişi kaç derecede öldü?" sorusu kamuoyunda en fazla araştırılan başlıklar arasında yer alıyor.

Ancak mevcut resmi açıklamalara göre bu konuda yanlış anlaşılan önemli bir nokta bulunuyor.

Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre açıklanan 1.300'den fazla ek ölüm, Fransa'ya ait bir veri değil, 21 Haziran'dan itibaren Avrupa genelindeki yüksek sıcaklıklarla ilişkilendirilen toplam ek ölüm sayısını ifade ediyor.

Fransa'da sıcaklıklar bazı meteoroloji istasyonlarında 43 derecenin üzerine çıkarken, Paris çevresinde ise 41 dereceye yaklaştı. Ülke genelinde kırmızı alarm uygulanmasına rağmen, bu açıklamanın yapıldığı tarih itibarıyla Fransa'ya özgü kesinleşmiş ulusal can kaybı verisi resmi makamlar tarafından kamuoyuyla paylaşılmış değil.

Dolayısıyla mevcut resmi bilgiler doğrultusunda, Fransa'daki sıcak hava dalgasına ilişkin doğrulanmış ulusal ölüm sayısı bulunmuyor. Kamuoyunda yer alan 1.300'den fazla ölüm verisi ise yalnızca Avrupa genelini kapsayan değerlendirme olarak açıklanıyor.

SICAK HAVA DALGASINI FARKLI KILAN NE?

Bilim insanlarına göre Avrupa'da yaz mevsiminin en sıcak dönemi normal şartlarda temmuz ayının ortaları ile sonu arasında yaşanıyor.

Ancak 2026 yılında etkili olan sıcak hava dalgası, yazın zirve döneminden haftalar önce başladı. Araştırmalar, yoğun sıcaklık stresinin artık haziran ayında görülmeye başladığını ortaya koyuyor.

1950 yılından bu yana yalnızca bir büyük sıcak hava dalgası, bu yıl yaşanandan daha erken başlamıştı.

Uzmanlara göre iklim değişikliği sıcak hava dalgalarının hem daha sık hem de daha şiddetli yaşanmasına neden oluyor.

Buna örnek olarak 2025 Haziran ayında İngiltere'nin güneydoğusunda yaşanan sıcak hava dalgası gösteriliyor. Yapılan araştırmalara göre insan kaynaklı sera gazı emisyonları olmasaydı bu büyüklükte bir olay yaklaşık 50 yılda bir görülecekti. Ancak küresel sıcaklığın yaklaşık 1,3 derece yükselmesiyle birlikte aynı büyüklükteki sıcak hava dalgasının artık en az beş yılda bir yaşanabileceği hesaplanıyor.

SICAK HAVA DALGALARININ ARKASINDA NE VAR?

Uzmanlara göre sıcak hava dalgalarının oluşmasında temel mekanizma uzun süre aynı bölgede kalan yüksek basınç sistemleri.

Bu sistemler adeta bir kapak görevi görerek sıcak havayı yeryüzüne yakın tutuyor. Aynı zamanda bulut oluşumunu engelleyerek güneş ışınlarının zemini daha fazla ısıtmasına neden oluyor.

Bilim insanları ise günümüzde bu mekanizmanın çok daha sık görülmesinin temel nedeninin iklim değişikliği olduğunu belirtiyor.

Petrol, kömür ve doğal gaz kullanımından kaynaklanan sera gazları yalnızca küresel sıcaklığı artırmıyor; atmosfer dolaşımını da değiştirerek yavaş hareket eden yüksek basınç sistemlerinin daha uzun süre aynı bölgede kalmasını kolaylaştırıyor.

Veriler de bu değişimi destekliyor.

1950-1999 yılları arasında Avrupa'da yalnızca beş büyük sıcak hava dalgası yaşanırken, 2000-2021 döneminde bu sayı 18'e yükseldi. 2022, 2023 ve 2025 yıllarında görülen aşırı sıcaklıklarla birlikte Avrupa son 25 yılda 20'nin üzerinde şiddetli sıcak hava dalgasıyla karşı karşıya kaldı.

OMEGA BLOKAJI VE ISI KUBBESİ NASIL OLUŞUYOR?

Uzmanların "Omega blokajı" adını verdiği yüksek basınç sistemi, günler boyunca aynı bölgede kalabiliyor.

Bu sistem sıcak havayı aşağı doğru bastırırken bulut oluşumunu engelliyor ve güneş ışınlarının zemini sürekli ısıtmasına neden oluyor. Aynı zamanda Sahra Çölü üzerindeki çok sıcak hava kütlelerinin Batı Avrupa'ya taşınmasını kolaylaştırıyor.

Bu süreç "ısı kubbesi" (Heat Dome) olarak da tanımlanıyor.

Isı kubbesi sırasında yüksek basınç sistemi sıcak havayı yer seviyesinde adeta hapsediyor. Yukarıdan aşağı doğru sıkışan hava molekülleri daha da ısınıyor ve sıcak hava uzun süre aynı bölgede kalıyor.

Bilim insanları bu mekanizmanın nasıl işlediğini ayrıntılı şekilde biliyor. Ancak jet akımının bazı yıllarda neden uzun süre kilitlendiği konusunda araştırmalar devam ediyor.

AVRUPA NEDEN DÜNYANIN EN HIZLI ISINAN KITASI?

Bilim insanlarına göre Avrupa bugün dünyanın en hızlı ısınan kıtası konumunda.

Kopernik İklim Değişikliği Servisi verilerine göre sanayi öncesi döneme kıyasla küresel sıcaklık artışı yaklaşık 1,4 derece olurken, Avrupa'da bu artış yaklaşık 2,4 dereceye ulaştı.

Bu durumun önemli nedenlerinden biri Avrupa'nın Arktik bölgesine yakın olması.

Arktik, sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 3,2 derece daha sıcak hale geldi. Bunun temel nedenlerinden biri "albedo etkisi" olarak bilinen süreç.

Kar ve buz normal şartlarda güneş ışınlarını uzaya geri yansıtırken, buzulların erimesiyle ortaya çıkan koyu renkli kara ve deniz yüzeyleri daha fazla ısı emiyor. Bu durum hem erimeyi hızlandırıyor hem de bölgesel sıcaklık artışını güçlendiriyor.

Uzmanlar ayrıca Avrupa'da karla kaplı alanların azalmasının da toprağın daha fazla ısı depolamasına neden olduğunu belirtiyor.

EL NINO AVRUPA'DAKİ BU SICAKLARIN NEDENİ Mİ?

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), 2026 yazında El Nino gelişme olasılığını yaklaşık yüzde 80 olarak değerlendiriyor ve Pasifik Okyanusu'nda El Nino koşullarının oluşmaya başladığını bildiriyor.

Ancak uzmanlar, Avrupa'daki mevcut sıcak hava dalgasının doğrudan El Nino kaynaklı olmadığını vurguluyor.

İklim bilimci Sarah Perkins-Kirkpatrick'e göre Avrupa'daki mevcut olay klasik bir jet akımı blokajı ile oluşan ısı kubbesi mekanizmasıyla açıklanıyor. Uzun vadeli küresel ısınma bu sistemi güçlendirirken, El Nino'nun Avrupa yaz sıcaklıkları üzerindeki doğrudan etkisi zayıf ve belirsiz kabul ediliyor.

İngiltere Meteoroloji Kurumu (Met Office) da El Nino'nun Avrupa üzerindeki etkisinin dolaylı olduğunu ve güvenilir biçimde tahmin edilemeyecek kadar sınırlı kaldığını belirtiyor.

Bununla birlikte El Nino'nun küresel ortalama sıcaklığı artırma eğiliminde olduğu ve bu nedenle 2026 ile özellikle 2027'nin küresel ölçekte sıcak yıllar arasında yer alabileceği ifade ediliyor.

AVRUPA SICAKLARI TÜRKİYE'YE GELECEK Mİ?

Mevcut meteorolojik tahminlere göre Avrupa'daki sıcak hava dalgasının Türkiye'yi de etkileme ihtimali bulunuyor.

Veriler, Türkiye genelinde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkabileceğini gösteriyor. Ancak mevcut tahminler, Fransa'da görülen 44 ila 45 derece seviyesindeki rekor sıcaklıkların Türkiye genelinde aynı şekilde yaşanacağını göstermiyor.

Bu süreçte belirleyici unsur, Avrupa üzerindeki ısı kubbesi ve Omega blokajının doğuya ne kadar genişleyeceği olacak.

Tahminlere göre sıcak hava dalgası önce Orta Avrupa'ya, ardından Doğu Avrupa ve Balkanlar'a ilerliyor. Türkiye ise bu sistemin doğu ucunda yer alıyor.

Eğer Omega blokajı birkaç gün daha etkisini sürdürür ve doğuya doğru genişlerse;

Trakya ve Marmara'da sıcaklıklar belirgin şekilde yükselebilir.

Ege ve Akdeniz'de mevsim normallerinin üzerindeki sıcaklıklar daha da artabilir.

İç Anadolu'nun batısında sıcak hava etkisini güçlendirebilir.

Mevcut meteorolojik değerlendirmeler, Türkiye'nin ne ölçüde etkileneceğinin yüksek basınç sisteminin önümüzdeki günlerde izleyeceği rotaya bağlı olduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle sıcak hava dalgasının Türkiye üzerindeki etkisi, atmosferik sistemlerin hareketine göre şekillenecek.

Dilara Yıldız

Haberler.com