Fransa-GKRY askeri tatbikatı: CYFRA 04/26

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile Fransa arasındaki askeri iş birliği artarak devam ederken "CYFRA 04/26" adlı arama-kurtarma tatbikatına helikopter taşıyan bir Fransız savaş gemisi ile Rum tarafına ait hava ve deniz unsurları katıldı.

Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile Fransa arasında son yıllarda giderek genişleyen askeri iş birliği, Doğu Akdeniz'de gerçekleştirilen yeni bir tatbikatla devam etti. "CYFRA 04/26" kod adı verilen arama-kurtarma tatbikatına helikopter taşıyan bir Fransız savaş gemisi ile Rum tarafına ait hava ve deniz unsurları katıldı. Tatbikat, Fransa ile GKRY arasında Fransız askeri unsurlarının Ada'da konuşlandırılmasına da zemin sağlayan Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması'nın (SOFA) 8 Haziran 2026'da imzalanmasından yaklaşık 2 ay sonra gerçekleştirildi.

Rum basınında yer alan haberlere göre, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin sorumluluk alanında olduğunu ileri sürdüğü deniz bölgesinde gerçekleştirilen "CYFRA 04/26" tatbikatıyla Fransa ve Rum tarafı arasındaki arama-kurtarma alanındaki operasyonel iş birliğinin geliştirilmesi hedeflendi. Fileleftheros gazetesi, tatbikata helikopter taşıyan bir Fransız savaş gemisinin yanı sıra Rum Yönetimi'ne ait hava ve deniz araçlarının ve "MEDEVAC" özel ambulans hizmetleri ekibinin katıldığını yazdı.

Güney Kıbrıs'taki Arama-Kurtarma Koordinasyon Merkezi tarafından yapılan açıklamada, tatbikatın Fransız Silahlı Kuvvetleri ile mevcut iş birliğini daha ileriye taşımayı amaçladığı belirtildi. Tatbikat kapsamında Fransız ve Rum ekiplerin arama-kurtarma olaylarının ortak yönetimi ve uygulanacak operasyonel prosedürler konusunda eğitim gerçekleştirdiği kaydedildi. Rum tarafı, tatbikatın iki taraf arasında arama-kurtarma alanında mevcut olduğunu belirttiği "mükemmel iş birliğinin" devamı niteliğinde olduğunu açıkladı. Ancak "CYFRA 04/26", Fransa ile GKRY arasında yalnızca arama-kurtarmayla sınırlı olmayan ve son dönemde önemli ölçüde genişletilen askeri ilişkilerin ardından gerçekleştirildi.

8 Haziran'da sofa imzalandı

Fransa ile GKRY arasındaki askeri ilişkilerde en önemli adımlardan biri 8 Haziran 2026 tarihinde atıldı. Rum Savunma Bakanı Vasilis Palmas ile Fransa Silahlı Kuvvetler ve Gaziler Bakanı Catherine Vautrin, Lefkoşa'da gerçekleştirdikleri görüşmenin ardından savunma alanında iş birliği ve Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması'nı (SOFA) imzaladı. Rum Savunma Bakanlığı tarafından anlaşmanın imzalandığı resmen açıklanırken, görüşmelerde ikili savunma iş birliğinin yanı sıra Doğu Akdeniz ve Orta Doğu'daki güvenlik durumunun da ele alındığı bildirildi. SOFA ile iki tarafın askeri ilişkilerinin hukuki ve operasyonel zemininin daha da genişletilmesi hedeflendi.

Fransız askeri unsurlarının Ada'da konuşlandırılması da gündemde

KKTC Dışişleri Bakanlığı, anlaşmanın ardından yaptığı açıklamada SOFA'nın kapsamına dikkat çekerek sert tepki gösterdi. Bakanlık, anlaşmanın Fransız askeri unsurlarının Ada'da konuşlandırılmasının yanı sıra askeri teknoloji paylaşımı, ortak askeri tatbikatlar, askeri eğitim faaliyetleri, askeri tesislere teçhizat desteği ve Fransa-GKRY savunma sanayisi iş birliğinin geliştirilmesini kapsadığını açıkladı. KKTC Dışişleri Bakanlığı, bu adımların Ada ve bölgedeki güvenlik ve istikrar açısından oluşturulan hassas dengeleri bozmaya yönelik olduğunu belirterek, söz konusu düzenlemelerin KKTC ve Kıbrıs Türk halkı açısından "yok hükmünde" olduğunu bildirdi.

Askeri iş birliğinin temeli 2017'de atıldı

Fransa ile Rum tarafı arasındaki askeri yakınlaşma 2026'daki SOFA ile başlamadı. Fransa Dışişleri Bakanlığı kayıtlarına göre iki taraf arasında savunma alanında iş birliği anlaşması Nisan 2017'de imzalandı ve Ağustos 2020'de yürürlüğe girdi. Bu anlaşmanın ardından Fransız Deniz Kuvvetleri ile Rum Milli Muhafız Ordusu arasında düzenli ortak tatbikatlar gerçekleştirilmeye başlandı. Fransa Dışişleri Bakanlığı da iki taraf arasındaki savunma ilişkilerini "stratejik" olarak tanımlarken, Fransız Donanması'nın Rum tarafıyla düzenli olarak tatbikat gerçekleştirdiğini ve Fransa'nın Güney Kıbrıs'ın önemli silah tedarikçilerinden biri olduğunu belirtiyor.

Fransa, Güney Kıbrıs'ı "stratejik destek noktası" olarak tanımladı

Fransa Savunma Bakanlığı'nın geçmiş açıklamaları, Ada'nın Fransız ordusu açısından taşıdığı askeri önemi de ortaya koyuyor. Fransız Bakanlığı, 2022 yılında Charles de Gaulle uçak gemisinin görev grubu kapsamında gerçekleştirilen TALOS tatbikatının ardından Güney Kıbrıs'ın coğrafi konumu nedeniyle Fransız Silahlı Kuvvetleri açısından "önemli bir stratejik destek noktası" olduğunu açıklamıştı. Fransız kuvvetlerinin bölgede kısa sürede operasyonel mola gerçekleştirebildiği, Charles de Gaulle uçak gemisi görev grubunun buradaki imkanlardan yararlanabildiği ve Fransız askeri uçaklarının Baf'taki hava üssüne konuşlandırılabildiği belirtilmişti. TALOS 2022 kapsamında Charles de Gaulle'den havalanan dört Rafale Marine savaş uçağı da Rum Milli Muhafız Ordusu ile hava savunma tatbikatı gerçekleştirmişti.

ilişkiler 2025'te "stratejik ortaklık" seviyesine çıkarıldı

Askeri yakınlaşmanın bir diğer önemli aşaması ise 15 Aralık 2025'te Paris'te yaşandı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Güney Kıbrıs Rum lideri Nikos Hristodulidis tarafından "Stratejik Ortaklık" imzalandı. Fransa Dışişleri Bakanlığı, anlaşmanın iki taraf arasındaki ilişkileri "daha üst seviyeye" çıkardığını ve özellikle güvenlik ve savunma alanındaki iş birliğini güçlendirdiğini açıkladı. Böylece 2017 tarihli savunma anlaşmasıyla oluşturulan askeri iş birliği, 2025 Stratejik Ortaklık Anlaşması ve Haziran 2026'da imzalanan SOFA ile daha kapsamlı bir yapıya dönüştürüldü.

Mistral füzelerinde de ortaklık

Fransa-GKRY askeri ilişkileri silah tedariki alanına da uzandı. Fransa, Belçika, GKRY, Estonya ve Macaristan 2023 yılında Fransız MBDA şirketi tarafından üretilen Mistral hava savunma füzelerinin ortak tedariki konusunda niyet mektubu imzaladı. Haziran 2024'te ise ortak Mistral füze tedariki için çerçeve iş birliği düzenlemesi imzalanarak süreç somutlaştırıldı. Fransa Silahlanma Genel Müdürlüğü, ortak alımın katılımcı ülkelerin hava savunma kapasitelerinin güçlendirilmesini amaçladığını açıklamıştı.

Arama-kurtarma tatbikatı genişleyen askeri iş birliğinin ardından geldi

"CYFRA 04/26" tatbikatı böylece Fransa-GKRY askeri ilişkilerinin hızlandığı bir dönemde gerçekleştirildi. 2017'de imzalanan savunma iş birliği anlaşması, Fransız savaş uçaklarının ve deniz unsurlarının katıldığı ortak tatbikatlar, 2025'te ilişkilerin Stratejik Ortaklık seviyesine yükseltilmesi ve Haziran 2026'da Fransız askeri unsurlarının Ada'daki statüsünü de kapsayan SOFA'nın imzalanmasının ardından Fransız savaş gemisi bu kez "CYFRA 04/26" kapsamında Rum unsurlarıyla Doğu Akdeniz'de ortak faaliyet gerçekleştirdi.

KKTC Dışişleri Bakanlığı ise SOFA'nın imzalanmasının ardından yaptığı açıklamada Fransa-GKRY askeri iş birliğinin giderek yoğunlaşmasının Ada'daki ve bölgedeki güvenlik dengelerine zarar vereceği uyarısında bulunmuştu.