Şaban ayı ne zaman, Şaban ayı nedir? İbadetleri nelerdir? Şaban ayının ilk günü neler yapılmalı? Şaban ayı ne zaman?

Hadise göre Recep Allah'ın ayıdır, Şaban Peygamber Muhammed'in ayıdır, Ramazan da ümmeti'nin ayıdır. Üç ayların ikincisi olan Şaban ayında neler yapılır? İlam alemi için önem arz eden ve içinde Berat Kandili'nin de bulunduğu Şaban ayı ne zaman, nasıl ibadet edilir, hangi dualar okunur? Şaban ayında hangi ibadetler yapılır? Şaban ayı nedir? İbadetleri nelerdir? Şaban ayının ilk günü neler yapılmalıdır? Üç ayların dindeki yeri ve bu aylarda oruç tutmanın hükmü nedir? İşte detaylar haberimizde...

ŞABAN AYI NE ZAMAN?

25 Mart 2021'de Şaban ayı başlamaktadır. Üç aylar 2021'de 13 Şubat 2021 Cumartesi günü Receb ayıyla birlikte başlayacak. Üç aylarda ilk kandil olan Regaib Kandili ise Receb ayında 18 Şubat 2021 günü gerçekleşecek.Üç ayların ikinci kandili olan Miraç Kandili ise yine Receb ayında 10 Mart günü olacak. 25 Mart 2020 Çarşamba günü başlayacak olan Şaban ayında ise 27 Mart günü Berat Kandilidir. Üç ayların son ayı olan Ramazan ayında ise çok önemli bir gece olan Kadir Gecesi 8 Mayıs günüdür.

ŞABAN AYI NEDİR?

Sözlükte "dağılmak, gruplara ayrılmak" anlamındaki şa'b kökünden türeyen şa'bân kamerî yılın recebden sonra, ramazandan önce gelen sekizinci ayının adıdır ve dinî gelenekte önemli bir yeri olan üç ayların ikincisidir. Bu ayın İslâm'dan önce Arab-ı bâide (Âd ve Semûd) döneminde mevhâ', Arab-ı âribe devrinde va'l, 'âdil ya da â?il diye adlandırıldığı, şâban isminin hicrî takvimde yer alan diğer ay adlarıyla birlikte Arab-ı müsta'ribe döneminde kullanılmaya başlandığı, İslâmiyet'in ortaya çıktığı devirde Araplar'ın bu isimleri kullanmakta olduğu nakledilir. "el-Mükerrem, el-muazzam, eş-şerîf" sıfatlarıyla da anılan şâban Osmanlı belgelerinde "?" kısaltmasıyla gösterilmiştir.

Şâban kelimesinin kamerî takvimin sekizinci ayına ad olması farklı şekillerde açıklanmıştır. Bir yoruma göre, savaşmanın yasak olduğu haram aylardan biri olan recebden sonra silâhlı baskınlar için kabilelerin gruplar halinde dağılması sebebiyle bu isimle anılmıştır. Araplar'ın bu ayda su temin etmek amacıyla gruplara ayrılmalarından dolayı bu ismin verildiği ya da ramazan ve receb aylarını birbirinden ayırdığı için böyle adlandırıldığı yolunda açıklamalar da mevcuttur. Diğer bir yoruma göre ise kamerî ayların eski adlarının değiştirilmesi ağaçların dal verdiği döneme rastladığından bu ismi almıştır. Araplar, haram ayların yerlerini değiştirmek veya haccın sabit bir mevsimde yapılmasını sağlamak amacıyla haram ayları ertelediklerinde receb ayını şâbanın yerine kaydırırlar ve bu iki ayı "recebân" diye adlandırırlardı (bk. NESÎ).

Şâban ayının büyük kısmını oruçlu geçiren Hz. Peygamber (Buhârî, "?avm", 52; Müslim, "?ıyâm", 176-177), "İnsanların değerini bilemedikleri bu ayda ameller Allah'a arzedilir; ben amellerimin oruçlu iken Allah'a arzedilmesini arzu ediyor ve bu ayda oruç tutuyorum" buyurmuş (Müsned, V, 201; Nesâî, "?avm", 70), ramazan dışındaki en faziletli orucun şâbanda tutulan oruç olduğunu ifade etmiştir (Tirmizî, "Zekât", 28). Bu rivayetler sebebiyle şâban ayında oruç tutulması mendup olmakla birlikte Hz. Âişe'den nakledilen, Resûl-i Ekrem'in ramazan ayından başka hiçbir ayın tamamını oruçlu geçirmediği şeklindeki rivayeti yanında (Buhârî, "?avm", 52; Müslim, "?ıyâm", 176-177) oruç tutmanın farz olduğu ramazan ayına şevkle girmeyi zorlaştıracağı için şâbanın on beşinden sonra orucun azaltılması veya terkedilmesi tavsiye edilmiştir. Hatta bazı Şâfiî eserlerinde mûtat oruçlar dışında şâban ayının ikinci yarısında nâfile oruç tutmanın haram olduğu belirtilir (bk. ORUÇ). Hz. Peygamber'e isnat edilen, "Receb Allah'ın ayıdır, şâban benim ayımdır, ramazan ise ümmetimin ayıdır"; "Şâbanın diğer aylardan üstünlüğü benim diğer peygamberlere karşı üstünlüğüm gibidir" şeklindeki rivayetlerin aslının bulunmadığı tesbit edilmiştir (Süyûtî, s. 114; Aclûnî, II, 85). Şâbanın on beşinci gecesinde müslümanların Allah tarafından bağışlanacağı umulduğundan bu gecenin özellikle ihya edilmesine ayrı bir önem verilmiştir (bk. BERAT GECESİ).

İslâm tarihinde şâban ayında meydana gelen önemli olaylar arasında orucun farz kılınması (2/624), Hz. Peygamber'in Hafsa ile evlenmesi (3/625), Hz. Hüseyin'in doğumu (4/626), Benî Mustali? (Müreysî') Gazvesi (5/627) zikredilebilir. Fâtımîler döneminde Ezher'de receb ve şâbanın başına ve ortalarına rastlayan "vekud" gecelerinde dinî ihtifaller düzenlenirdi (DİA, XII, 59). Surre alayının İstanbul'dan deniz yoluyla gönderilmeye başlandığı 1864 yılından itibaren bu merasim şâban ayının on beşinde düzenlenirdi.

ŞABAN AYI İBADETLERİ NELERDİR?

Recep ayında dini hayatta önemli yeri olan iki mübarek gece bulunuyor. Bunlardan biri recep ayının ilk cuma gecesine denk gelen Regaip, diğerinin de yine bu ayın yirmi yedinci gecesine denk gelen Miraç Kandili'dir. Bir gelenek olarak öteden beri bu geceler ihya ediliyor. Bugünlerin gündüzünde oruç tutulurken özel olarak bir ibadet şekli ise yoktur.

Üç ayların ikincisi ise şaban ayıdır. Hz. Peygamber, bu ayı 'Ümmetimin ayı' olarak ifade etmiştir. Hz. Ayşe validemiz 'Peygamberimiz şaban ayında bazen o kadar oruç tutarlardı ki biz Peygamber şaban ayının tamamını oruçlu geçirecek zannederdik. Bazen de bu kadar tutmazlardı' derdi.

Din adamları, bu gecelerde kaza namazları kılınabileceğini, Kur'an okunabileceğini, tövbe edilebileceğini vurgulayarak Kadir Gecesi'nin ise bu aylardan ayrı olarak Kur'an-ı Kerim'de bildirildiğine işaret ediyor. Bu aylarda, her ayın 13, 14, 15'i, ayın dolunay şekliyle olduğu günlerde oruç tutmak da Peygamberimizin sünnetleri arasındadır. Nafile ibadet olduğu için gücü yetenler oruç tutabilirler, Kur'an-ı Kerim'i daha çok okuyabilirler, çevrelerine, fakir fukarayı daha çok gözeterek yardımda bulunabilirler.

Önemli olan bütün bu ibadetleri, Hz. Peygamber'in bize gösterdiği ölçüler içinde yapmak gerekir. İslam, her türlü bidat ve hurafeyi yasaklamıştır. Bizim her konuda ibadetleri yerine getirirken örneğimiz Peygamber Efendimizdir. Bu aylarda işte 'Kandil gecesinde şu kadar namaz, şu kadar zikir, şu kadar tesbihat' gibi ifadeler doğru değil. Resulullah bu gecelerde bol bol ibadet etmiş. Özel bir ibadet şekli yoktur, Peygamberimiz nasıl ihya ettiyse biz de öyle ihya edeceğiz. Peygamberimiz mümkün olduğu kadar oruçla, Kur'an-ı Kerim okuyarak bu ayları ihya etmiştir. Biz de Peygamberimizin yolunu takip etmeliyiz.

ŞABAN AYI İLK GÜNÜ NELER YAPILMALIDIR?

Oruç Tutulması Tavsiye Edilen Günler;

1.gün

13.gün (Eyyam-ı Biyz Orucu)

14.gün (Eyyam-ı Biyz Orucu)

15.gün (Eyyam-ı Biyz Orucu)

30.gün

İlk Perşembe

Son Pazartesi

Son Perşembe

İbadetle Geçirilmesi Tavsiye Edilen Geceler;

1.gece

15.gece

27.gece

Zikirler

Lâ ilâhe illallâhü velâ na'büdü illâ iyyâhü muhlisîne lehüddîne velev kerihe'l-kâfirûn

Allah'tan başka hiçbir İlah yoktur. Biz ancak O'na ibadet ederiz. Kafirler istemese de, biz taatımızı sırf O'na tahsis ederiz (Sayısı yok Şaban ayında hergün en az 3-7 kere)

1-10 arası her gün günde 100 kere ya Latif Celle Şanühü

11-20 arası her gün günde 100 kere ya Rezzak Celle Şanühü

21-30 arası her gün günde 100 kere ya Aziz Celle Şanühü

Allahümme barik lena fi Şaban. Ve belliğna Ramazan. (Allahım Şaban ayını bizim için mübarek kıl ve bizi Ramazan ayına ulaştır.)

Her kim Şaban ayına değer verir, onda Allahu Teala'dan sakınırsa, taatıyla amel ederse, Allahu Teala onun günahlarını bağışlar ve o sene vuku bulacak tüm belalardan ve hastalıklardan kendini emin kılar.

Şaban cehennemden bir kalkandır. Bana kavuşmak isteyen üç günde olsa onda oruç tutsun.

Ramazan ayının orucu için Şaban orucu ile bedenlerinizi temizleyin. Hangi kul üç gün oruç tutup ifardan önce bana defalarca salavat okursa mutlaka geçmiş günahları bağışlanır. Allahu Teala bu ayda üçyüz rahmet kapısı açar.

NAMAZ

Her kim Şabanın ilk gecesinde, birinci rekatlarında; Bir fatiha 5 ihlas okumak suretiyle (yani ikinci rekatta dilediğini oku fatihadan sonra), on iki rekat kılarsa (2 rekatta bir selam ile) Allahu Teala ona on ikibin şehid sevabı verir. Kendisine oniki senelik ibadet sevabı yazılır. Anasının onu doğurduğu gündeki gibi hatalarından sıyrılır ve seksen güne kadar üzerine hiçbir hata yazılmaz.

İLK GÜN NAMAZI NASIL KILINIR?

2 rekat kılınır. Her rekatta 1 Fatiha, 10 Ayetel Kürsi ve Ali İmran süresi 18. (Şehidallahu…) ayeti okunur. Bu namazı kılana cennette göz görmedik kulak duymadık,hiç bir beşerin kalbinden geçmeyecek nimetler verilir. Mahşer korkusundan emin olur.

ÜÇ AYLAR NEDİR?

Üç aylarda Müslümanlara, yaptığı ibadetlerin daha fazlasını yapmaları önerilir. Regaib, Miraç, Berat Kandillerinin ve Kadir Gecesinin yer aldığı üç aylarda Peygamberimiz (s.a.v.); "Recep Allah'ın ayı, Şaban benim ayım ve Ramazan ümmetimin ayıdır." buyurmuştur. Yani üç aylarda faziletli sayıldığı için ibadetler artırılır, günahlardan sakınılır ve Ramazan ayına hazırlık yapılır.

2021 yılına kısa bir süre kala müslümanlar için büyük önem taşıyan Ramazan ayı ve üç aylar başlangıç tarihi merak konusu oldu. Üç ayları ibadet ve dua ile geçirmek isteyen müslüman vatandaşlar için üç aylar başlangıç tarihi haberimizde...

Üç aylarda Müslümanlara, yaptığı ibadetlerin daha fazlasını yapmaları önerilir. Regaib, Miraç, Berat Kandillerinin ve Kadir Gecesinin yer aldığı üç aylarda Peygamberimiz (s.a.v.); "Recep Allah'ın ayı, Şaban benim ayım ve Ramazan ümmetimin ayıdır." buyurmuştur. Yani üç aylarda faziletli sayıldığı için ibadetler artırılır, günahlardan sakınılır ve Ramazan ayına hazırlık yapılır.

Üç ayların başlangıcı 13 Şubat 2021 tarihindedir. Receb ayının 1. günü 3 ayların başlangıcıdır.

ÜÇ AYLARIN DİNDEKİ YERİ VE BU AYLARDA ORUÇ TUTMANIN ÖNEMİ NEDİR?

Halk arasında üç aylar diye bilinen Recep, Şaban ve Ramazan ayları mübarek aylardır. Nitekim Hz. Peygamber, Recep ayı girdiğinde "Allah'ım! Recep ve Şaban'ı bize mübarek kıl ve bizi Ramazan'a ulaştır." diye dua etmiştir (Ahmed b. Hanbel, Müsned, I, 259). Ramazan ayında oruç tutmak farzdır (Bakara, 2/184-185). Recep ve Şaban aylarında ise; Hz. Peygamberin (s.a.s.) diğer aylara oranla daha fazla nafile oruç tuttuğu, ancak Ramazan'ın dışında hiçbir ayın tamamını oruçlu geçirmediği hadis kaynaklarında yer almaktadır (Buhârî, Savm, 52-53; Müslim, Sıyâm, 173-79). Bu itibarla, Recep ve Şaban aylarının aralıksız olarak oruçlu geçirilmesinin dinî bir dayanağı yoktur. Kişi, sağlığı müsait olup güç yetirdiği takdirde bu aylarda dilediği kadar nafile oruç tutabilir.

ÜÇ AYLARIN ANLAMI VE ÖNEMİ NEDİR?

Üç aylar Regaib Kandili ile başlıyor. Hz. Peygamberimizin Aleyhisselam'ın yani Rasûl-i Ekrem Efendimiz; "Receb Allah"ın ayı, Şaban benim, Ramazan ümmetimin ayıdır." buyurarak üç ayların bizler için ne kadar kıymetli bir hazine olduğunu buyuruyor. Üç aylar Recep Ayı ile başlayan, Şaban ile devam eden ve Ramazan Ayı ile sona eriyor.

Hazreti Muhammed'in recep ayı geldiğinde "Ya Rabb, recep ve şaban ayını bizim için bereketli kıl, mübarek eyle ve bizi ramazan ayına ulaştır." diye dua etmiştir.Üç ayların faziletine dair Hz. Peygamber'den nakledilen rivayetlerin yanı sıra dinî kültürde mübarek sayılıp kutlanan Regaib, Mi'rac, Berat ve Kadir gecelerinin bu aylarda yer alması üç aylara ayrı bir önem verilmesine, ibadet, dua, zikir ve hayırlı işlerle daha fazla meşgul olunarak dinî duyarlılığın daha yoğun olarak yaşanmasına zemin hazırlamıştır. Ancak hadis âlimleri receb ve şâban aylarının fazileti hakkında kaynaklarda mevcut rivayetlerin çoğunun uydurma, önemli bir kısmının zayıf olduğunu ifade etmektedir.

Resûl-i Ekrem'in receb ayı girdiğinde, "Allahım, receb ve şâbanı bize mübarek kıl ve bizi ramazana ulaştır!" şeklinde dua ettiği yolundaki rivayet (Taberânî, el-Mu?cemü'l-evsa?, IV, 189; Ebû Nuaym, VI, 269; ayrıca bk. Müsned, I, 259) zayıf kabul edilmektedir.

Resûlullah'a isnat edilen, "Receb Allah'ın ayıdır, şâban benim ayımdır, ramazan ise ümmetimin ayıdır" rivayetinin ise aslı bulunamamıştır (Süyûtî, s. 114).Üç aylarda yerine getirilmesi gelenek halini almış nâfile ibadetlerden biri oruçtur. Receb ve şâban aylarının tamamının oruçlu geçirilerek ramazanla birleştirilmesi "üç aylar orucu" şeklinde adlandırılır. Ramazan ayında kasten bozulan oruçtan dolayı yerine getirilmesi gereken iki aylık kefâret orucunun receb ve şâban aylarında tutularak böylece üç ayların oruçlu geçirildiği de görülmektedir. Üç aylar orucunun âdet haline gelmesinde, bu ayların faziletine dair Hz. Peygamber'den nakledilen rivayetlere dayanıp ramazan ayını dinî duyarlılık ve ibadet yoğunluğu içinde karşılama niyetinin etkili olduğunu söylemek mümkündür. Resûl-i Ekrem'in şâban ayında diğer aylara oranla daha fazla oruç tuttuğu, bazan da tamamını oruçlu geçirdiği hadis kaynaklarında yer almaktadır (Buhârî, "?avm", 52; Müslim, "?ıyâm", 175, 176).

Ancak Resûlullah'ın receb ve şâban aylarını birleştirerek aralıksız oruç tuttuğuna, böylece üç ayları oruçlu geçirdiğine dair sahih kaynaklarda herhangi bir rivayet mevcut değildir. Belirli günler dışında her zaman nâfile oruç tutulması mümkündür; ancak fazileti hakkında hadis bulunan ya da belirli zamanlarda tutulması tavsiye edilen nâfile oruçlar arasında üç aylar orucu mevcut değildir.

Receb ayının fazileti ve bu ayda oruç tutulmasıyla ilgili rivayetlerin zayıf olması dolayısıyla bu orucun hükmü hakkında âlimler değişik görüşler ileri sürmüştür. Bazı âlimler receb ayında oruç tutmayı müstehap kabul ederken bazıları, receb ayına özel bir kutsiyet atfedilmesi ve halkın bunu zorunlu bir ibadet şeklinde algılaması endişesiyle bu ayda oruç tutmayı sakıncalı görmüştür. Bir kısım âlimler de özellikle receb ayının tamamını oruçlu geçirmeyi hoş karşılamamıştır. Şâban ayının büyük kısmını ya da tamamını oruçlu geçiren Hz. Peygamber ramazan dışındaki en faziletli orucun şâbanda tutulan oruç olduğunu ifade etmiştir (Tirmizî, "Zekât", 28). Bundan dolayı şâban ayında oruç tutulması çoğunluk tarafından mendup sayılmakla birlikte Resûl-i Ekrem'in ramazan ayından başka hiçbir ayın bütününü oruçlu geçirmediğine dair hadislere (Buhârî, "?avm", 52; Müslim, "?ıyâm", 175, 178) ve şâbanın on beşinden sonra orucun terkedilmesine yönelik rivayetlere dayanan bazı âlimler, orucu farz olan ramazan ayına şevkle girmeyi zorlaştıracağı düşüncesiyle bu ayın ikinci yarısında oruç tutmayı mekruh görmüştür.

Dinî gelenekte üç aylara önem verilmesinin sebeplerinden biri de bu aylarda bulunan kandil geceleridir. Receb ayının ilk cuma gecesi Regaib, aynı ayın yirmi yedinci gecesi Mi'rac, şâban ayının on beşinci gecesi Berat ve ramazan ayının yirmi yedinci gecesi Kadir gecesidir. Regaib ile Berat'ın kutsallığı kesin olmadığı gibi bu gecelerde ifa edilecek ibadetler hakkında kaynaklarda sahih hadislere rastlanmamaktadır. Kandil gecelerinin en önemlisi Kadir gecesidir. Aynı adı taşıyan sûrede Kur'an'ın inmeye başladığı bu gecenin bin aydan daha hayırlı olduğu bildirilmektedir (el-Kadr 97/1-3). Kadir gecesinin ramazan ayının yirmi yedinci gecesine rastladığı görüşü âlimlerin çoğunluğu tarafından benimsenmiştir. Üç aylarda nâfile namaz kılınması, itikâfa girilmesi, bu aylarda yedi sene oruç tutulduktan sonra kurban kesilmesi gibi özel ibadet şekilleri kaynaklarda yer almamaktadır. Üç aylarda vefat eden kimsenin sorgusunun yapılmayacağı yolundaki inanışın da aslı yoktur.