Ruh ve beden sağlığınız için eviniz tarlanız olsun!

Ruh ve beden sağlığınız için eviniz tarlanız olsun!

28.11.2020 07:37 | Son Güncelleme: 28.11.2020 07:50
Ruh ve beden sağlığınız için eviniz tarlanız olsun!

Balkon bahçeciliği son yıllarda, özellikle şehirlerde yaşayanların toprağa dokunma hasretini, bahçe özlemini bir nebze gidermeye başladı.

Balkon bahçeciliği son yıllarda, özellikle şehirlerde yaşayanların toprağa dokunma hasretini, bahçe özlemini bir nebze gidermeye başladı. Hatta öyle ki daha önce toprakla ilgilenmeyenler bile bu hobiye ilgi duyup bitki yetiştirme atölyelerine katıldı, küçücük mekanları yemyeşil bir dünyaya çevirdi. Mis kokulu bir domatesi, tazecik bir biberi ya da salataya konacak birkaç dal maydanozu dalından koparıp yemeyi kim istemez ki... Çoğunu her gün tükettiğimiz bu sebzeleri evde yaz-kış demeden yetiştirebiliriz. Kimini balkonda, kimini arka odada... Peki hangi sebzeleri? Bitki bakım uzmanları Naz Irmak Saf ve Ahu Toksöz, evde yetiştirebileceğimiz bazı sebzelerin ve otların bakım tüyolarını bizimle paylaştı. Uzman psikolog Ayben Ertem ise evde bitki ekimiyle uğraşmanın stresi ve kaygıyı azaltmada etkili olduğunu söylüyor...

BUNLARA DİKKAT EDİN

Ahu Toksöz

Güneye bakan pencereler, kış günlerinde en parlak ve uzun süreli ışığı alır. Bu cepheye biberiye, kekik, fesleğen, defne gibi tropikal ve yarı tropikal iklimlerden gelen bitkileri ekin. Doğuya ve batıya bakan pencereler sabah veya öğleden sonra yaklaşık altı saat boyunca parlak güneş alır, ancak doğu pencereleri daha çok soğuk kalır. Bu cephelere de daha az ışıkla gelişen ve daha düşük sıcaklıkları tercih eden nane, maydanoz ve frenk soğanı gibi bitkileri ekin.

Biberiye, kekik, defne ve nane gibi çok yıllık bitkiler, yetiştirilmesi en kolay olanlar... Fesleğen ve nane bir bardak suda kolayca köklenir. Fesleğen, kişniş ve maydanoz gibi bazı şifalı bitkiler tohumdan da üretilebilir ve yıl boyunca yeniden ekilebilir.

ZARARLILARA DİKKAT!

Bitki satın almadan (veya bahçeden getirmeden) önce zararlıları kontrol edin. Yaprak bitleri, örümcek akarları birçok bitkide yaygındır. Yaprak bitleri, bitkinin etrafında yapışkan dışkılara yol açar. Örümcek akarları, yaprakların arasında ince ağlar oluşturur.

Zararlıları bulursanız, ılık sabunlu suyla yıkayabilirsiniz ancak en iyisi haşeresiz bitkiyle başlamak. Sorunları önlemek için bitkileri kalabalıklaştırmaktan kaçının. Her birinin etrafında iyi hava akışı sağlamaya çalışın.

HANGİSİ NASIL EKİLİR?

Naz Irmak Saf, Instagram: @bitkilievim

ISPANAK: Kışın vazgeçilmez sebzelerinden ıspanağı dalından koparıp tazecik pişirmenin değeri paha biçilemez! Evet evinizde, saksıda ıspanak yetiştirmek mümkün. Balkonda olmasa bile aydınlık bir odada ıspanağın bakımını yapabilirsiniz. Humuslu, zengin organik maddeler içeren torflu bir toprak karışımının üstüne gelişigüzel ıspanak tohumlarını serpin. Üzerini çok kalın olmayacak şekilde toprakla örtün. Toprağını sürekli nemli tutmaya çalışın. Spreyle su püskürterek ıspanak için yeterli nemi sağlayabilirsiniz.

DOMATES: Saksıda yetiştirilmeye en uygun cins çeri domatestir. Derin ve geniş bir saksı tercih edin. Gübreli, zengin organik maddeler içeren bir toprak kullanın. Domates eğer fide olarak dikilecekse, toprak seviyesinde dikilmeli. Doğal besin takviyeleri kullanarak sağlıklı domatesler elde edebilirsiniz. Aspirin ve yumurta kabuklarını domates fidenizi dikmeden önce açtığınız çukurun içerisine koyup sonra fideyi dikebilirsiniz. Böylece bağışıklığı ve verimi yüksek olur. Domates böceklenmeye müsait bir bitki olduğu için hemen yanına kadife çiçeği dikerek böcekleri uzaklaştırabilirsiniz. Periyodik olarak gübrelemek önemli. Meyvesini verene kadar çok su vermeyin. Meyve verdikten sonra sulama periyoduna dikkat edin. Havadaki nem arttığında sulama azaltılmalı, azaldığındaysa sulama arttırılmalı.

MARUL: Marul, evde en kolay yetiştirebileceğiniz yeşil yapraklı sebzelerden biri. Bol humuslu ve suyu bünyesinde tutmayan bir toprak edinin. Sığ ve geniş bir saksıya, aralarında belli mesafeler bırakarak tohumları yerleştirin. Üzerini çok kalın olmayacak şekilde toprakla örtün. Saksıyı direkt güneşe maruz kalmayacağı, yarı güneş alabileceği aydınlık bir konumda tutun. Toprağı su pürkürterek düzenli nemlendirin. Toprağın kurumasına, özellikle filizlenme sürecinde fırsat vermeyin. Filizlenme bir hafta içerisinde gerçekleşecektir. Şubat ayı marul dikimi için uygun zaman. Özellikle şubat, mart, nisan, gelişimi için en ideal aylar.

MAYDANOZ: Yetiştirilmesi en kolay yeşil yapraklı sebzelerden bir diğeri... Yine bol humuslu, zengin organik maddeler içeren bir toprakta yetiştirmeniz, bitkinin sağlıklı gelişmesini sağlar. Sığ ve geniş bir saksıya, dörtte üçü kadar toprak doldurun. Tohumları eşit aralıklarla serpin. Üzerini yaklaşık 1 cm kalınlıkta toprakla örtün. Toprak sürekli su püstürterek nemli tutulmalı. Maydanozlar filizlenene kadar toprağın nemini koruyun. Filizlenme yaklaşık iki hafta sonunda gözlenir. Filizlendikten birkaç hafta sonra da yenebilir.

TOPRAKLA TEMAS EDEREK KAYGI VE STRESİNİZİ AZALTABİLİRSİNİZ

Uzman psikolog Ayben Ertem

Bitkilerle bir arada olmanın, sebze-meyve yetiştirmenin fiziksel ve ruhsal sağlığa iyi geldiğine dair pek çok çalışma var. Bahçeyle uğraşmak, bitki yetiştirmek duygu durumunu düzenliyor. Japonya'da yapılan bir çalışmada, bitkileri izlemenin bile beyin dalgalarında olumlu yönde değişiklik yarattığı görüldü. Stresi azaltıyor, kan basıncını ve nabzı düşürüyor, kas gerginliğini azaltıyor.

Florence Nightingale terapötik bahçelerin çok büyük destekçilerindendi ve uzun yıllar da hastanelerde terapötik bahçeler kullanıldı. Bahçe işlerini öğretme, terapi sürecinin bir parçası oldu. Stresi ve kaygıyı azaltmada etkili olduğunu gösteren çalışmalar yapıldı. Hapishanelerde de aynı şekilde... Terapötik amaçlı bahçeler yapıldı ve mahkümlar ilk aşamadan itibaren bahçenin yapım sürecine dahil oldu. Kendi sebzelerini yetiştirmek, bahçe bakımıyla ilgilenmek streslerini azalttı.

Doğaya dokunmak...

Peki neden bahçe işleri faydalı? Çünkü hem bir fiziksel aktivite içeriyor, hem doğanın bir parçasına dokunmuş oluyorsunuz hem de toprakta yetiştirdiğiniz ürünü yiyerek sağlıklı besleniyorsunuz. Yetiştirdiğiniz bir bitkinin kokusunu duymak kan basıncınızı düşürüyor ve stresiniz azalıyor. Avustralya'da yapılan bir çalışmada, bahçe işleriyle ilgilenmenin akıl sağlığı açısından yürümekten daha etkili olduğu görüldü.

Epey zamandır kontrol edemediğimiz doğa olaylarıyla karşı karşıyayız. Kontrol edemeyeceğimizi bildiğimiz halde yoğun stres yaşıyoruz. Bahçe işleri bu anlamda çok yararlı. Kendi yetiştirdiğimiz sebzelerin bizim emeğimizle ama bizim değil de doğanın kontrolünde büyüdüğünü görmek ve kabul etmek, daha sonra onları dalından koparıp yemek stresle, depresyonla mücadelede yardımcı oluyor. Orada duyu organlarımız devrede. Koku, tat, dokunma... Bunun yanında emek verdiğimiz bir şeyin sonucunu görmek ayrı bir keyif. Bunu ebeveynlik gibi düşünün. Bebeğinizi toprağa bırakıyorsunuz, büyürken suluyor, çapalıyor, bakımını yapıyorsunuz. Nasıl bebeğinizi büyütürken elinizden gelenin en iyisini yapıyor ve büyüdüğünde gururlanıyorsanız, bu da öyle bir şey.

Salgının global bir travma olduğu ve herkesin bundan bir derecede etkilendiği malum. Bu durum daha bir süre devam edecek gibi göründüğüne göre bahçesi olan bahçede, olmayan balkonda, o da yoksa evin içinde saksıda bitkiler ekin. Yetiştirdiğiniz bitkileri yediğinizde ağzınızdan başlayarak organlarınız vasıtasıyla aslında toprakla bağlantıda oluyorsunuz. Bunun da stresi, kaygıyı azaltmada oldukça pozitif etkisi var.

ÇEŞNİLER DALINDAN...

Ahu Toksöz, Instagram: @greensquaremeter

FESLEĞEN

Nemli, ancak iyi drene edilmiş (fazla sudan arındırılmış) toprağı tercih eder ve sık budama gerektirir. Saksılarınızı güneye ve batıya bakan bir pencereye yerleştirin çünkü fesleğen bol güneşi ve sıcağı sever. Fesleğen uzun vadeli bir bitki değildir. Sapları odunsu hale gelene kadar birkaç hafta bekleyebilirsiniz. Düzenli olarak tüketebilmek için birkaç haftada bir yeni bir tohum partisi ekleyin.

BİBERİYE

Geleneksel tıpta iyi bir hafızaya sahip olmakla ilişkilendirilen biberiye bahçede yetişen, besleyici, bakımı kolay ve dayanıklı bir bitki. Yağmur suyu ve güneş ışığını çok sever. Oldukça geniş ve uzun büyüyebilir. Yaz sonunda ekebilirsiniz. Yaprak dökmeyen bir çalı olarak, kokulu iğne benzeri yaprakları tüm yıl boyunca taze durur, böylece sofranızı sürekli süsleyebilir ve bahçenizi de dekore edebilir.

NANE

Düzinelerce lezzetli çeşidi vardır. Nane genellikle dağınık bir şekilde büyür ve kokusu evinizi ferahlatır. Yetiştirirken toprağını nemli tutun ve orta ya da kuvvetli ışık almasını sağlayın. Çoğu nane 30 dereceye kadar sıcaklığı tolere eder. Dayanıklı ve uzun ömürlü bir bitki olan nanenin istilacı olduğunu da unutmayın.

ADAÇAYI

Alacalı (yeşil ve beyaz) ve mor formları, bir bitki bahçesi için mükemmel renk kaynakları olur. Adaçayının tadı, yaprakları büyüdükçe artar. Dolayısıyla bitkinizi erken hasat etmemeye dikkat edin. İyi bir C vitamini kaynağıdır ve potasyum gibi zengin mineraller içerir. Yetiştirirken kuru, iç mekan havasını tercih eder, güneye bakan bir pencereden güçlü güneşe ihtiyacı vardır.

KEKİK

Kısmen gölge seven kekik, bahçede ve saksıda iyi yetişebilen sert bir bitki. Çok fazla su gerektirmez ve ne kadar çok hasat ederseniz o kadar hızlı ve kalın büyür. Toprağın yüzeyi kuruduğunda sulayın, ancak saksının tamamen kurumasına izin vermeyin. Orta ya da kuvvetli ışık almasını sağlayın.

SAKSIDA SEBZE YETİŞTİRMEK İÇİN GEREKLİ MALZEMELER

Naz Irmak Saf

Zengin organik maddeler içeren, humuslu ve kaliteli bir toprak.

Ekeceğiniz bitkinin türüne göre uzun, geniş, derin ya da sığ saksılar.

Bulabilirseniz yöresel ürünlerin atalık tohumları, bulamazsanız hibrit olmayan tohumlar ya da organik sebzelerin çekirdekleri.

Kaynak: Hürriyet

Haber Yorumları
500
Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Haberler.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.

Manşet Haberler

title