Norveç Futbol Federasyonu'nun İlk Kadın Başkanı Lise Klaveness: Cesur Siyasi Duruşu ve Başarılarıyla Dikkat Çekiyor

Carlo Ancelotti'nin takımını 2-1 mağlup ederek Brezilya'yı Dünya Kupası'ndan eleyen Norveç'te milli futbol dederasyonunun (NFF) başkanı Lise Klaveness.

Klaveness kurumun 120 yıllık tarihindeki ilk kadın lider.

Eski bir futbolcu ve avukat olan Klaveness, siyasi duruşu ve FIFA'nın kararlarını eleştiren konuşmalarıyla dünya genelinde futbol yöneticileri arasında dikkatleri üzerine çekti.

Klaveness, 2022 Katar Dünya Kupası öncesinde göçmen işçilere yönelik muameleyi ve ülkedeki LGBTQ+ haklarını kısıtlayan yasaları sert bir dille eleştirmişti.

NFF onun liderliğinde, bu yılki Dünya Kupası elemeleri boyunca İsrail'in Gazze'de sivil ölümlerine yol açan saldırılarını eleştirdi.

Norveç futbolu Klaveness ile başarılı bir dönemden geçiyor.

Kadın milli takımı Euro 2025'te çeyrek finale yükseldi.

Yıldız oyuncu Erling Haaland'ın da kadrosunda yer aldığı erkek milli takımı ise 28 yıl aradan sonra ilk kez Dünya Kupası'nda mücadele ediyor.

Katar'daki Dünya Kupası'na eleştiriler

Mart 2022'de, federasyon başkanlığına seçilmesinden sadece birkaç ay sonra Klaveness, Katar'ın Doha kentinde düzenlenen bir FIFA kongresinde büyük rahatsızlık yarattı. Ülke, o yıl Dünya Kupası'na ev sahipliği yapmaya hazırlanıyordu.

Klaveness kongrede yaptığı konuşmada, Dünya Kupası stadyumlarını inşa eden göçmen işçilere yönelik sert muamele ve ülkedeki eşcinsellere yönelik güvencelerin eksikliği nedeniyle ev sahibi ülkeye yönelik sert ve alışılmadık eleştirilerde bulundu.

Dünya genelinde manşetlere taşınan konuşmasında, "Dünya Kupası, FIFA tarafından kabul edilemez bir şekilde ve kabul edilemez sonuçlar doğuracak biçimde verildi" ifadelerini kullandı ve devam etti:

"Dünya Kupası hazırlıkları sırasında yaralanan göçmen işçilerin ve hayatını kaybedenlerin ailelerinin yardıma ihtiyacı var. FIFA ve hepimiz gerçek bir değişim sağlamak adına gerekli adımları atmalıyız."

"Dünya Kupası çalışanlarının güvenliğini garanti altına almayan işverenlere, kadın futboluna ev sahipliği yapmaktan aciz liderlere ya da bu 'hayaller sahnesine' gelen LGBTQ+ bireylerin saygı görmesini ve güvenliğini yasal güvence altına alamayan ev sahiplerine yer yok."

Dikkat çeken tek şey yaptığı açıklamalar değildi.

Klaveness bir kadınla evli, dolayısıyla eşcinselliğin suç sayıldığı Katar'da sadece bulunması bile suç teşkil edebilirdi.

Aynı konuşmada, FIFA'nın 2018 Dünya Kupası'nı Rusya'da düzenleme kararını da eleştirdi. Ona göre bu karar, insan hakları, eşitlik ve demokrasi ilkelerini gözetmeyerek "futbolun temel çıkarlarına" aykırı düşüyordu.

O dönemde, 2022 Dünya Kupası FIFA Organizasyon Komitesi Genel Sekreteri Hassan Al Thawadi, Klaveness'in kamuoyuna yaptığı açıklamalardan duyduğu hayal kırıklığını dile getirmiş ve kendisinin bu endişeleri kamuoyuyla paylaşmadan önce yetkililere özel olarak iletmediğini belirtmişti.

Klaveness, Katar'daki Dünya Kupası'ndan bir yıl sonra, Körfez ülkesindeki insan hakları durumunda herhangi bir iyileşme olup olmadığını görmek üzere ülkeye geri döndü.

FIFA eğitim fonları oluşturma ve özellikle Dünya Kupası inşaat projelerindeki göçmen işçilere yönelik insan hakları ihlali iddialarının nasıl ele alınacağını değerlendirme sözü vermişti.

Klaveness Katar'da işçiler, yetkililer ve sivil toplum kuruluşu temsilcileriyle biraraya geldi.

O dönemde Doha'da BBC'ye verdiği demeçte, Dünya Kupası'nın göçmen işçilere yönelik muamele konusunda "gerçekten ilerici bazı değişiklikleri tetiklediğini" belirtti.

Fakat aynı zamanda vaat edilen bazı reformların "hayata geçirilmesinde zorluklar" tespit ettiğini de ifade etti.

Katar'daki eşcinsel hakları konusuna gelince Klaveness, "meselelerin eskisi kadar hassas ve tartışmalı olmaya devam ettiğini ve herhangi bir ilerleme kaydedilmediğini" söyledi.

Erkek egemen bir dünyadaki öncü

Klaveness'in futbola tutkusu küçük yaşlarda başladı.

Norveç'in batısında, yaklaşık 290 bin nüfuslu Bergen'de büyürken yerel kulüplerde oynadı ve babasıyla günde yedi saate varan antrenmanlar yaptı.

Bir futbolcu olarak, Norveç'teki takımlarda hücuma dönük orta saha oyuncusu olarak üstün bir performans sergiledi ve İsveç'te de kısa bir dönem forma giydi.

Ayrıca Norveç kadın milli takımında da oynadı. Çıktığı 73 maçta dokuz gol attı.

2003'te ABD'de ve Norveç'in dördüncü olduğu 2007'de Çin'de düzenlenen iki Dünya Kupası'nda yer aldı. 2005'te ise Avrupa Şampiyonası'nda ikincilik yaşadı.

Futbolu bıraktıktan sonra Oslo'da avukat ve daha sonra hakim olarak kariyerini sürdürdü. Ayrıca Norveç Merkez Bankası'nda hukuk danışmanlığı yaptı.

Ancak futbol dünyasıyla bağını koparmadı ve Norveç televizyonunun ilk kadın yorumcusu oldu. Bu işte önyargılarla da yüzleşmek zorunda kaldı.

Klaveness, 2023'te Financial Times'a verdiği bir röportajda "İnsanlar dış görünüşüm hakkında yorum yapıyor ve çirkin olduğumu söylüyordu. Sanırım motivasyonumu bunda buldum. Aslında umrumda olmasına rağmen 'Umrumda değil' diyebilme gücünde" dedi ve ekledi:

"Kendimi savunmasız, gülünç ve çirkin hissetmeyi ilginç buluyorum. Bunu değiştirmek istedim ve öfkelendim. Benim için korku ve üzüntüden öfkeye geçmek her zaman iyi, tüm bunları bir mücadele kararlılığına dönüştürüyorum."

Yorumculuk yapmak, bambaşka bir dünyanın, yani futbol yöneticiliğinin kapılarını açtı.

Erkek egemen bu dünyada Klaveness yine bir öncüydü. Kadın ve erkek milli takımlarının ilk kadın teknik direktörü ve ardından Norveç federasyonunun ilk kadın başkanı oldu.

Birçok zorluk ve önyargıyla karşılaşmasına rağmen, herkesin kendisine direnç göstermediğini belirtiyor:

"Federasyonda işe başladığım ilk günü hatırlıyorum. Erkek milli takımlarının antrenörlerinden sorumlu kişi olacağımı biliyordum. Bunun bir savaş ve mücadele olacağını iliklerimde hissediyordum.

"Ancak hiç de öyle olmadı; çok sıcak karşılandım. O an, aslında var olmayan bir şeyden korktuğumu fark ettim. Bence dünya, futbolda kadın bir lidere hazır."

Kadın kotasını reddetti

2023'te UEFA İcra Komitesi'nde bir koltuk için seçime girdi. Seçimde yedi pozisyon için 11 kişi yarışıyordu ve Klaveness bu adaylar arasındaki tek kadındı.

Seçimde yalnızca tek bir rakibinin olacağı, sadece kadınlara ayrılmış komite koltuğu için de yarışabilirdi.

Ancak Klaveness, kadın kotası kapsamındaki bu konum için yarışmayı reddetti.

2023'te BBC'ye verdiği bir röportajda, "Kadınlar için kota uygulamasını sevmiyorum. İyi niyetli olduğunu düşündüğüm bir yapı olsa da yetenekli kadınları birbirleriyle karşı karşıya getirme tehlikesi taşıyor. Böylece biri o koltuğu alırken diğeri elenmiş oluyor" demişti.

Seçim sonucunda en düşük ikinci oy oranını aldı ve komitede yer edinemedi.

"Amaca hizmet etmeyecekse, komiteye girmek başlı başına bir hedef değil. İnsanların liyakat esasına göre seçildiği bir sistem istiyorum. Orası Avrupa futbolundaki en üst düzey liderlik pozisyonu. Ben de gerekli niteliklere sahibim. Hem erkek hem de kadın milli takımlarının yönetiminde bulundum."

Ne var ki 2025 yılında UEFA kadınlar için bir koltuk daha oluşturunca Klaveness aday olmaya karar verdi ve seçildi.

Seçimin ardından "Artık kadınlara açık ikinci bir yer var ve bu kez kazanmaya çalışmamanın ters tepecek bir davranış olacağını düşündüm" dedi.

Siyasi açıklamaları

Norveç Futbol Federasyonu (NFF) başkanı olarak öne çıkan özelliklerinden biri, genellikle bundan kaçınılan bir ortamda siyasi görüşlerini dile getirme cesaretiydi.

FIFA'nın 2030 ve 2034 Erkekler Dünya Kupası ev sahiplerini belirlemek üzere Aralık 2024'te düzenlediği sanal kongrede, 211 üye federasyon arasından seçim süreciyle ilgili endişelerini dile getiren ve futbolun değerlerinin dikkate alınmadığını belirten iki federasyon Norveç ve İsviçre olmuştu.

Suudi Arabistan, 2034 Dünya Kupası'nın ev sahibi olarak seçildi.

Klaveness'in liderliğindeki Norveç Futbol Federasyonu, Batı dünyasında Gazze'deki savaş hakkında sesini yükselten tek federasyondu.

Norveç, İsrail ile oynanacak maçları boykot etmedi ama federasyon, "Gazze'deki masum sivillere yönelik orantısız saldırıların derhal durdurulması" ve İsrail hakkında soruşturma açılması çağrısında bulundu.

İsrail suçlamalar karşısında operasyonların savunma amaçlı olduğunu söylüyor.

Klaveness bu yılın Mart ayında, Norveç Futbol Federasyonu başkanlığına yeniden seçildi.

UEFA, Klaveness'in liderliğinde Norveç futbolunun "güçlü bir yükseliş" içinde olduğunu belirtiyor.

Kadın milli takımı İsviçre'de düzenlenen 2025 Kadınlar Avrupa Şampiyonası'nda çeyrek finale yükselirken, erkek milli takımı da 1998'den bu yana ilk kez Dünya Kupası'na katılmaya hak kazandı.

NFF seçim komitesi başkanı Jan Petter Hagen, "Lise Klaveness, hem altyapı hem de üst düzey futbolda olumlu sonuçların alındığı bir dönemde NFF'ye liderlik ediyor" dedi.

"Kendisi, Norveç futbolunun demokratik organları tarafından belirlenen beklentiler doğrultusunda, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde kanıtlanmış bir başarı geçmişine sahip seçkin bir lider."