İngiltere 16 yaşın altındakilere sosyal medyayı yasaklıyor

Teknoloji ve sosyal medya platformlarının çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerine yönelik küresel çapta artan endişeler, ülkeleri somut adımlar atmaya itiyor. Dünyada Avustralya'nın başını çektiği, Türkiye'nin de katıldığı "çocuklara sosyal medya kısıtlaması" kervanına İngiltere de sert bir düzenlemeyle dahil oldu.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Noel öncesinde parlamentodan geçirilmesi planlanan yeni yasa ile 16 yaşın altındaki çocukların sosyal medya kullanmasının engelleneceğini ve yasağın 2027 yılının başlarında fiilen uygulanmaya başlayacağını açıkladı.

BAŞBAKAN STARMER: BİR EBEVEYN OLARAK BU KARARA VARDIM

Bu adımı, çocukları internet ortamında korumanın en iyi yolu ve "ülkesi için doğru adım" olarak nitelendiren Başbakan Starmer, açıklamalarında duygusal bir tona da yer verdi. Kararı bir ebeveyn hissiyatıyla aldığını vurgulayan Starmer, "Kendi çocuklarım için yürekten istediğim tek şey onların mutlu ve güvende olmalarıdır. Sanırım her ebeveynin istediği de budur" ifadelerini kullandı.

YASAK HANGİ PLATFORMLARI KAPSAYACAK?

Hükümet yetkililerinin açıklamalarına göre, tam liste henüz yayımlanmasa da yasağın odağında "sosyal etkileşim sağlayan ve içerik paylaşımına izin veren" platformlar yer alıyor. Düzenlemeden etkilenecek başlıca devler şunlar:

• Instagram, Facebook ve X (Twitter)
• TikTok ve Snapchat
• YouTube

ÇOCUKLARIN CANLI YAYIN YAPABİLDİĞİ ÇEVRİMİÇİ OYUN PLATFORMALARI

Öte yandan, amacı sadece iletişim kurmak olan WhatsApp ve Signal gibi mesajlaşma uygulamalarının yasağın kapsamı dışında bırakılması planlanıyor. Ayrıca, 17 yaş altı kullanıcılar için yabancılarla iletişim kurma özellikleri varsayılan olarak kapalı tutulacak, 18 yaş altı için ise "gece kullanım kısıtlamaları" ve "sonsuz kaydırma özelliğine zorunlu ara" gibi seçenekler masada olacak.

YAPAY ZEKA SOHBET BOTLARINA DA 18 YAŞ SINIRI

Yeni düzenleme sadece klasik sosyal medyayı değil, son dönemin popüler teknolojisi yapay zekayı da hedef alıyor. Kullanıcılarla cinsel ilişki simülasyonu veya rol yapma amacıyla tasarlanan yapay zeka destekli "romantik arkadaş" sohbet botları için asgari yaş sınırı 18'e çıkarılacak.

YASAK NASIL UYGULANACAK? 'VPN' ENDİŞESİ MASADA

Düzenlemenin kağıt üzerinde kalmaması için "son derece etkili yaş doğrulama sistemleri" kullanılacak. Şirketler; yüz taraması yapılması veya resmi kimlik belgesi istenmesi gibi teknolojileri devreye sokmak zorunda kalacak. Ancak teknoloji uzmanları, Sanal Özel Ağlar (VPN) kullanılarak bu engellerin aşılabileceği yönündeki endişelerini dile getiriyor. Hükümet ise bu konuda, benzer sorunlar yaşayan Avustralya'nın deneyimlerinden ders çıkaracaklarını belirtiyor.

AİLELER NE DİYOR? YOUTUBE'DAN İLK TEPKİ GELDİ

Yasağa, çocuklarını siber zorbalık veya internetteki zararlı içerikler nedeniyle kaybeden ailelerden büyük destek geldi. 13 yaşındaki oğlu Isaac'ı kaybeden Lisa Kenevan, kararın daha erken alınmasını istediklerini belirtirken, kızı Mia'yı siber zorbalık yüzünden kaybeden Mariano Janin ise "Doğru yönde atılmış bir adım. Kolay olmayacak ama mümkün olacak" dedi.

Teknoloji dünyasından ilk resmi tepki ise YouTube'dan geldi. Platform, kapsamlı bir yasağın çocukları "denetlenen ve güvenli" hizmetlerden uzaklaştırarak, anonim ve çok daha tehlikeli karanlık platformlara yönlendirebileceği uyarısında bulundu.

TÜRKİYE VE DÜNYADA DURUM NE?

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) verilerine göre, 25'ten fazla ülkede sosyal medya yaş sınırlamaları aktif olarak tartışılıyor veya uygulanıyor.

• Avustralya: 16 yaş altına yasak getiren ilk ülke oldu. Yasa geçen yıl Aralık ayında yürürlüğe girdi.
• Türkiye: Geçtiğimiz Mayıs ayı itibarıyla 15 yaş altı çocukların sosyal medyaya erişimine yönelik benzer kısıtlamaları hayata geçirdi.
• Avrupa: İspanya ve Portekiz'in bu yıl içinde benzer yasakları uygulaması beklenirken; Fransa, Danimarka (15 yaş sınırı), Norveç ve İtalya da benzer yasa tasarıları üzerinde çalışıyor.