Nükleer zirve gitti, Hürmüz zirvesi geldi! ABD ve İran, Katar'da masaya oturacak

ABD merkezli Axios haber sitesinin aktardığına göre, Hürmüz Boğazı'ndaki karşılıklı misillemelerin ardından ABD ile İran arasında kopma noktasına gelen diplomatik kanallar yeniden açılıyor.

HÜRMÜZ’DE YÜKSELEN TANSİYON MUTABAKAT HÜKÜMLERİNİN FARKLI YORUMLANMASINDAN KAYNAKLANDI

Üst düzey bir ABD'li yetkili, sahada tarafların geri adım attığını doğrulayarak, "Tüm kinetik faaliyetleri durdurma kararı aldık” dedi. Açıklamaya göre, Hürmüz’de tansiyonu yükselten son çatışmalar, iki ülkeyi aslında savaşı sonlandırma noktasına getiren mutabakat zaptının (MOU), özellikle de Hürmüz Boğazı'na ilişkin hükümlerinin taraflarca farklı yorumlanmasından kaynaklandı.

İSVİÇRE'DE "KIRMIZI HAT" KURULMUŞTU AMA...

Geçtiğimiz hafta İsviçre’de yürütülen müzakerelerde, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran heyeti hayati bir adım atmıştı. İki taraf, Hürmüz’deki uluslararası deniz trafiğini güvenli şekilde koordine etmek amacıyla ABD ordusu ile İran Devrim Muhafızları Ordusu arasında doğrudan bir kırmızı hat (sıcak hat) kurulması konusunda el sıkışmıştı.

Ancak rapora göre, İran'ın bölgedeki gemi geçişlerini tek taraflı koordine etme iddiasını sürdürmesi nedeniyle cumartesi günü itibarıyla bu iletişim hattı henüz aktif hale getirilemedi ve bu durum sahada yeni sürtüşmelere yol açtı.

NÜKLEER ZİRVE GİTTİ, HÜRMÜZ ZİRVESİ GELDİ

Axios'un aktardığı detaylara göre, taraflar normal şartlarda salı günü İsviçre'de bir araya gelerek İran'ın nükleer programını masaya yatıracaktı. Ancak Hürmüz Boğazı'nda patlak veren son askeri tırmanış ve kargo gemilerine yönelik saldırılar, öncelikleri tamamen değiştirdi.

Krizin derinleşmesi üzerine hem toplantının yapılacağı mekan İsviçre'den Katar'ın başkenti Doha'ya taşındı hem de ana gündem maddesi tamamen Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik ve gemi trafiğinin kontrolüne kaydırıldı.

Yapılan ilk mutabakat uyarınca İran ticari gemilerin boğazdan güvenli geçişini sağlamayı taahhüt ederken, ABD de İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmayı kabul etmişti. Salı günkü Doha zirvesinde bu maddelerin net kurallara bağlanması bekleniyor.

NE OLMUŞTU?

Wall Street Journal (WSJ) gazetesi, ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerinin "durdurulduğunu" öne sürmüştü. Haberde, iki ülke arasındaki saldırıların, "bu hafta sonu İsviçre'de yeniden başlaması beklenen görüşmelerin tamamen askıya alınmasına sebebiyet verdiği öne sürülmüştü.

ABD Başkanı Donald Trump'ın haziran ayı başında imzaladığı mutabakat zaptına atıf yapılan haberde, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı ticari gemilerin geçişine açık tutma yükümlülüğüne dikkat çekilmişti.

ABD'NİN BM DAİMİ TEMSİLCİSİ: HÜRMÜZ TRAFİĞİNİ ENGELLEDİĞİ SÜRECE İRAN'I VURACAĞIZ

Öte yandan ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz da Fox News'e verdiği röportajda, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki uluslararası deniz trafiğini tehdit etmesi halinde ABD'nin İran'ın askeri altyapısını hedef almaya devam edeceğini söylemişti.

İran'ın nükleer zenginleştirme çalışmalarına yeniden devam etmesi ihtimali üzerine konuşan Waltz, buna sadece ABD'nin değil, "tüm dünyanın karşı olduğunu" söyledi ve böyle bir durumda Başkan Donald Trump'ın tüm seçenekleri masada tutacağı değerlendirmesinde bulunmuştu.

Waltz ayrıca, ABD ile İran arasında ateşkes sürecinin ilerlemesine yönelik teknik görüşmelerin devam ettiğini belirterek, Trump'ın "her zaman diplomasiye şans tanıyacağını" ancak "Başkan'ın sabrının sonsuza dek sürmeyeceğini" kaydetmişti.

KARŞILIKLI MİSİLLEMELER

İran ve ABD yönetimi, karşılıklı olarak birbirini varılan mutabakatı ihlal etmekle suçluyor. Bu kapsamda İran, Katar'dan petrol taşıyan bir konteyner gemisine ve bir tankere saldırı düzenlemiş, ABD de buna karşılık İran iletişim hatlarını, insansız hava araçlarını ve füze üslerini vurmuştu.