Kızıldeniz türleri Akdeniz'de ekolojik dengeyi değiştiriyor
Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, Kızıldeniz'den gelen türlerin Akdeniz'de yerli canlılarla besin ve yaşam alanı paylaşarak ekosistemi etkilediğini, balon balığı gibi türlerin dip canlılarını tükettiğini ve ekonomik değeri olmayanların kayıp oluşturduğunu söyledi.
Akdeniz Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Gökoğlu, Kızıldeniz'den Akdeniz'e geçen yabancı türlerin yerli canlılarla besin ve yaşam alanlarını paylaşmasının deniz ekosistemindeki dengeleri değiştirdiğini ve bazı türler üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.
Gökoğlu, AA muhabirine, Kızıldeniz kökenli türlerin Akdeniz'de yayılmasıyla yalnızca tür çeşitliliğinin değişmediğini, canlılar arasındaki beslenme ilişkilerinin de yeniden şekillendiğini söyledi.
Akdeniz'in kendine özgü yerli türlere sahip olduğunu kaydeden Gökoğlu, bölgeye yerleşen yabancı türlerin zamanla aynı besin kaynaklarını kullanmaya ve aynı yaşam alanlarını paylaşmaya başladığını ifade etti.
Dışarıdan gelen türlerin yeni ortamda popülasyon oluşturabilmesinin onların dayanıklı ve güçlü canlılar olduğuna işaret ettiğini vurgulayan Gökoğlu, "Dışarıdan gelenler güçlü türlerdir. Buraya girdiği zaman bir popülasyon oluşturuyorsa bunlar dayanıklı ve güçlü türlerdir. Dolayısıyla Akdeniz'deki türlerin üzerinde baskı kurar." dedi.
Besin zincirinde yeni ilişkiler oluştu
Kızıldeniz kökenli türlerin bir bölümünün Akdeniz'deki yerli canlılarla aynı besin kaynaklarını kullandığını aktaran Gökoğlu, bazı türlerin ise doğrudan yerli canlıların yavruları, yumurtaları ve larvalarıyla beslendiğini kaydetti.
Bu durumun bazı yerli türlerin dağılımında ve popülasyon yoğunluğunda değişikliğe neden olabildiğine dikkati çeken Gökoğlu, Kızıldeniz'den gelen türlerin Akdeniz'deki beslenme ilişkilerine dahil olmasıyla yeni bir ekolojik düzen kurulduğunu vurguladı.
Gökoğlu, "Kızıldeniz türlerinin menüsünde Akdeniz türleri önceden yoktu, girdikten sonra Akdeniz türleri menüsüne girmiş oldu. Akdeniz türlerinin menüsünde de Kızıldeniz türleri yoktu. Onlar da artık Akdeniz türlerinin menüsüne girmiş oldu. Bu şekilde bir değişim yaşandı." diye konuştu.
Bu değişimin özellikle deniz tabanında yaşayan canlılar açısından daha belirgin görülebildiğini ifade eden Gökoğlu, Kızıldeniz kökenli balon balığını bu duruma örnek gösterdi.
Balon balığı dip canlılarını tüketiyor
Balon balıklarının deniz tabanında yaşayan canlılarla beslendiğini belirten Gökoğlu, bu türün kabuklular ve yumuşakçaların yanı sıra ahtapot, mürekkep balığı ve kalamar gibi canlıları da tükettiğini söyledi.
Balon balıklarının sürekli dipte hareket ettiğini aktaran Gökoğlu, bu nedenle dipteki canlılar üzerinde baskı oluşturduğunu dile getirdi.
Balıkçıların da söz konusu değişimi gözlemlediğine dikkati çeken Gökoğlu, şöyle konuştu:
"Balon balıkları sürekli olarak dipte geziyor. Dipteki yani bentik türleri tüketiyor. Kabukluları ve yumuşakçaları tüketiyor. Ahtapot, mürekkep balığı, kalamar türleri de bunun içerisinde. Bu nedenle Akdeniz kıyılarında ahtapotun hızla azaldığını görüyoruz. Buna benzer baskılar ve değişimler oluyor."
Gökoğlu, Kızıldeniz'den gelen türlerin yerli canlılarla aynı kaynakları kullanmasının zamanla ekosistemdeki türlerin birbirleriyle olan ilişkilerini değiştirdiğini belirterek, bu değişimin tek bir türle sınırlı olmadığını ifade etti.
Bazı türler ekonomik değere dönüşüyor
Kızıldeniz kökenli türlerin oluşturduğu değişimin yalnızca ekolojik sonuçlarının bulunmadığını, balıkçılık açısından da farklı sonuçlar ortaya çıktığını aktaran Gökoğlu, bazı yabancı türlerin ekonomik olarak değerlendirilebildiğini söyledi.
Buna karşın ekonomik değeri bulunmayan türlerin ekosistemde besin ve yaşam alanı kullandığını ifade eden Gökoğlu, bu türlerin değerlendirilmemesinin ekonomik açıdan da kayıp oluşturduğunu dile getirdi.
Gökoğlu, "Besin paylaşımı, alan paylaşımı var. Yabancı türlerin bazılarını değerlendirebiliyoruz. Balon balığı gibi değerlendirilmeyen türler de var. Daha başka Kızıldeniz'den Akdeniz'e geçen ancak hiçbir şekilde değerlendirilmeyen türler bulunuyor. Dolayısıyla yeri işgal ediyor ve ekonomik olarak siz bunları değerlendiremiyorsunuz. O zaman kaybınız oluyor." dedi.
Kızıldeniz kökenli türlerin Akdeniz'de yayılmasıyla birlikte ortaya çıkan tablonun, deniz ekosistemindeki değişimin yalnızca yeni türlerin görülmesinden ibaret olmadığını gösterdiğini belirten Gökoğlu, türlerin birbirleriyle kurduğu beslenme ve yaşam alanı ilişkilerinin de yeniden şekillendiğini sözlerine ekledi.
