Türkiye'nin Irak'taki Başika üssünden çekilmesi ne anlama geliyor?

PKK'nın Irak'ın Sincar Bölgesi'ndeki varlığının tamamen sona erdirilmesi ve Suriye sınırında yer alan bu stratejik bölgenin kontrolünün tamamen Irak güçlerine geçmesiyle, Türkiye 2015'ten bu yana askeri varlık bulundurduğu Başika üssünden tamamen çekilecek. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları için New York'ta bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın sonuçları açısından en önemli ikili görüşmesi Irak Başbakanı Ali Zeydi ile gerçekleşti. Irak Başbakanı olarak mayıs ayında göreve başlayan Zeydi, temmuz ayı sonunda Ankara'ya resmi ziyaret düzenlemiş ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmeler gerçekleştirmişti.İki liderin New York görüşmesi, Ankara-Bağdat arasında 2022'den bu yana süren güvenlik odaklı iyi ilişkilerde yeni ve çok somut bir adımın atılması sonucunu verdi. Bu adım 23 Eylül günü yapılan ortak bir açıklama ile kamuoyuna duyuruldu.Tarafların güvenlik konusundaki işbirliğini derinleştirme kararını aldıklarının belirtildiği açıklamada, "Sincar'da devlet otoritesinin bütünüyle tesisi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi konusunda anlaşıldığı" vurgulandı.Açıklamada, "Irak'ın bu güvenlik uygulamalarının kaydettiği ilerleme çerçevesinde; kararlaştırılan mekanizma ve zaman çizelgesi doğrultusunda, Türk kuvvetleri Başika-Zilkan yerleşkesini Irak Federal Hükümetine kademeli olarak teslim edecektir" ifadesine de yer verildi.Aynı görüşmede, iki ülkenin Irak'ı Basra Körfezi ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlayacak olan Kalkınma Yolu Projesi'nin hızlandırılması konusunda da görüş birliğine vardıkları kaydedildi.Kandil-Mahmur-Sincar HattıSürecin Irak Silahlı Kuvvetleri'nin Sincar'daki güvenlik ortamını sağlama koşuluna bağlı olması, TSK'nın Başika'dan çekilmesinin de zamana yayılacağı öngörülerine neden oldu.PKK'nın silah bırakma sürecinde gözle görülür bir ilerlemenin olmadığı değerlendirmeleri de bunu somutlayan nedenler arasında sayılıyor.Bunun ötesinde, Ankara'da yapılan değerlendirmelerde, Irak'la varılan bu uzlaşmanın PKK'nın silahlarını bırakması ve hem Türkiye hem de Irak için artık bir güvenlik sorunu olmaktan çıkmasını amaçlayan "Terörsüz Türkiye - terörsüz bölge" hedefine ulaşılması açısından kritik bir önem taşıdığı kaydediliyor.Sincar Bölgesi'nin Irak-Suriye sınırı arasında yer alması, PKK'nın bu bölgedeki varlığıyla her iki ülkedeki faaliyetlerini koordine ediyor olması ve Kandil-Mahmur-Sincar hattını etkin şekilde kullanması Ankara'nın uzun süredir gündeminde yer alan bir güvenlik sorunu olarak görülüyordu.Irak'la 2022'den bu yana sürdürülen terörle mücadele ve güvenlik konulu görüşmelerde de bu bölgenin silahlı gruplardan arındırılması öncelikli amaçlar arasında sayılıyordu.Son yıllarda ülkede güvenliğin sağlanması yönünde önemli adımlar atan Irak hükümetinin son dönemde Sincar'daki silahlı yapıların devlet kontrolüne alınması ve silahların merkezi yönetime teslim edilmesi yönünde adımlar attığı biliniyor.Türk kamuoyunda "Terörsüz Türkiye" olarak bilinen sürecin en önemli uygulama alanının PKK'nın silahlı güçleri ve üst yönetim kadrosunun bulunduğu Irak olması bu anlaşmayı daha önemli kılıyor.'Terörsüz bölge' hedefiyle uyumluTürkiye, 1980'li yılların başından bu yana mücadele ettiği PKK sorununun tamamen sona ermesi için yurtiçindeki varlığının yanı sıra başta Suriye ve Irak olmak üzere yurtdışındaki yapılarının da sonlanması gerektiğini kaydediyor. Ankara, bunu "terörsüz bölge" olarak tanımlıyor.Ankara'daki güvenlik kaynakları, PKK'nın silahlarını Irak merkezi hükümetine teslim etmesini içeren bir işbirliğinin sürdüğünü kaydediyorlar.Bu silahların teslim edilmesi ve PKK'nın tam feshine paralel olarak TBMM'nin ağustos ayında kabul ettiği çerçeve yasanın uygulamasına başlanacağı belirtiliyor.TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş geçen haftalarda yaptığı bir konuşmada, Irak'ta silah bırakma işleminin ekim ayında başlayabileceğini kaydetmişti.Başika PKK ile mücadele üssü olarak görev yaptıMusul yakınlarında bulunan Başika üssü, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin bu bölgeyi kontrolüne aldığı 2015 yılından bu yana Ankara-Bağdat diyaloğunun o¨nemli başlıklarından birini oluşturdu.Türkiye, bu üsse Kürdistan Bölgesel Hükümeti ile yaptığı bir anlaşma üzerine ve yerel güçlerin IŞİD'e karşı mücadelesinde eğitim amaçlı olarak yerleşme hakkını elde etmişti. Irak merkezi yönetimi ise egemenliğinin ihlali olarak gördüğü bu gelişmeye tepki göstermişti.

Üs, 2017 senesinde IŞİD saldırılarına, 2021'de de İran destekli silahlı grupların saldırısına maruz kalmıştı.IŞİD tehdidinin ortadan kalkmasının ardından da üste varlığını sürdüren TSK, Irak topraklarında süren PKK ile mücadelesini buradan koordine etmişti.Türkiye ve Irak, 2024'te imzaladıkları "Askeri, Güvenlik İşbirliği ve Terörle Mücadeleye Dair Mutabakat Zaptı" aracılığıyla Başika üssünde Türkiye-Irak Ortak Eğitim ve İşbirliği Merkezi kurulmasını kararlaştırmışlardı.Aynı anlaşmayla Başika üssünün yönetimi Irak Silahlı Kuvvetleri'ne devredilmişti.