Ankara Zirvesi’nden kısa ve net bildiri: Kolektif savunma vurgusu, terörle mücadele ve yapay zeka

NATO'nun tüm üyelerinin onayıyla yayınlanan Ankara Zirvesi Bildirisi, zirvede alınan tüm kararları yansıtıyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın zirve öncesi bazı müttefiklere yönelik sert açıklamalarına rağmen bildiride sorun yaşanmadı.

Daha önceki yıllarda çok sayıda paragraf içeren ve sayfalarca olan bildiri bu kez beklendiği gibi oldukça kısa.

Kısa bildiri yaklaşımı geçen yıl düzenlenen Lahey Zirvesi'nde benimsendi.

Bundan sonraki olası zirvelerde de bu yaklaşımın korunması bekleniyor.

Ankara Zirvesi Bildirisi, toplamda altı maddeden oluşuyor.

ABD'nin NATO'ya bağlılığının tartışma konusu olduğu, Trump'ın açıklamalarının kolektif savunmaya yönelik soru işaretleri oluşturduğu bir dönemde yapılan Ankara Zirvesi, ABD - Avrupa bağını teyit eden bir havada sona erdi.

Kolektif savunma

NATO'nun kurucu belgesi olan Washington Antlaşması'nın 5. maddesi kapsamında kolektif savunmaya ve transatlantik bağa bağlılığın sarsılmaz olduğunun vurgulandığı belgede "Birimize yönelik bir saldırı, hepimize yönelik bir saldırıdır" mesajı verildi.

Bu mesaj Lahey Zirvesi'nin bildirisinde daha dolaylı bir yazımla verilmişti.

ABD'nin son dönemdeki yaklaşımları dikkate alındığında bu mesajın doğrudan verilmesi daha anlamlı bir hal alıyor.

Tehditler

2024'te düzenlenen Washington Zirvesi'nde Rusya için, "Rusya, müttefiklerin güvenliğine yönelik en önemli ve doğrudan tehdit olmaya devam etmektedir" ifadeleri kullanılmıştı.

Bu kez ise Lahey Zirvesi'ndeki vurgulara paralel bir söylem benimsendi.

Türkiye'nin özel hassasiyet gösterdiği ve ittifaka yönelik tehditler arasında sayılmasını sağladığı terörizm konusu da metne yansıtıldı.

Bildiride "Müttefikler, Rusya'nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarına yönelik uzun vadeli tehdidine ve süregelen terörizm tehdidine karşı koymak amacıyla Lahey'deki savunma taahhütlerini yerine getiriyor" denildi.

Çin'e, Lahey Zirvesi Bildirisi'nde olduğu gibi bu bildiride de yer verilmedi.

Savunma harcama ve yatırımları

NATO'nun Avrupalı müttefikleri ve Kanada'nın savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdığının belirtildiği belgede, "Bugün Ankara'da, 50 milyar doların üzerinde yeni alım duyurusu yapıyoruz ve kolektif üretim kapasitemizi genişletmeye ve inovasyonu hızlandırmak için sektörle birlikte çalışmaya kararlıyız" ifadeleri kullanıldı.

Gerek savunma harcamalarına gerekse savunma yatırımlarına yönelik bu vurgular büyük ölçüde Avrupalı müttefiklerin bu konularda güçlü bir angajman içinde olduklarını göstermek için tasarlandı.

Son dönemde Türkiye'nin mümkün olan her platformda ve her siyasi düzeyde dile getirdiği "müttefikler arasındaki ticari engellerin kaldırılması" çağrısı Ankara Zirvesi'nde de karşılık buldu:

"Müttefikler arasındaki savunma ticareti engellerini ortadan kaldırmak ve NATO'nun ortaklıklarından yararlanarak savunma sanayi derinliğini ve işbirliğini en üst düzeye çıkarmak için çalışmalarımıza devam edeceğiz."

NATO 3.0

NATO yetkililerinin Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği, savunma harcamalarının dengelendiği, ABD'nin de hâlâ sıkı şekilde bağlı olduğu bir yapı olarak özetledikleri NATO 3.0'a atıf da metinde yer aldı:

"Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa – modernize edilmiş bir İttifak. Avrupa'daki müttefikler ve Kanada, ABD ile birlikte çalışarak İttifak'ın savunması konusunda daha fazla sorumluluk üstleniyorlar."

NATO'nun caydırıcılık ve savunma gücünün, uzay ve siber varlıklarla desteklenen nükleer, konvansiyonel ve füze savunma yeteneklerinin uygun bir karışımına dayandığı vurgulandı.

Bu bağlamda verilen "Savaş üstünlüğümüzü korumaya kararlıyız" mesajı da dikkat çekti.

"Birbiriyle uyumlu çalışan transatlantik bir savaş bulutu geliştiriyor ve güçlü yapay zeka modellerini kullanmaya başlıyoruz" vurgusuyla da yapay zeka ilk kez bir NATO zirvesi bildirisinde yer buldu.

Ukrayna

Müttefiklerin, Ukrayna'ya yönelik sarsılmaz destekte birleşmiş durumda olduğunun altının çizildiği belgede bu ülkeye sağlanan güvenlik yardımının büyük çoğunluğunun artık ikili ve çok taraflı yollarla Avrupalı müttefikler ve Kanada tarafından finanse edildiği belirtildi.

Ukrayna'ya 70 milyar Euro'luk destek taahhüdünde bulunan liderler, 2027 yılında en az eşdeğer seviyeleri sürdürme konusundaki egemen taahhütlerini teyit ettiler.

İran

Son dönemde ABD ile bazı Avrupalı müttefikler arasında ciddi gerginlik yaşanmasına neden olan İran konusu da bildiride değinilen konular arasında yer aldı:

"Müttefikler, İran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineler ve İran'ı Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğüne tam olarak saygı göstermeye çağırır."

Türkiye'ye teşekkür

Bildirinin sonunda, " Türkiye'nin bize gösterdiği cömert misafirperverlikten dolayı minnettarız. Bir sonraki görüşmemizi dört gözle bekliyoruz" denildi.

Geleneksel olarak NATO zirve bildirilerinin sonunda bir sonraki zirveye ev sahipliği yapacak müttefik ülkeye atıf yapılır.

Washington Zirvesi Bildirisi'nde hem Hollanda'ya hem de Türkiye'ye atıf yapılmıştı.

Lahey Zirvesi'ndeki bildiride de Türkiye ve Arnavutluk atfı vardı.

Ankara Zirvesi Bildirisi'nde Arnavutluk'a atıf yapılmaması dikkat çekti.