Hindistan'dan Kolombiya'ya teklif: Escobar'ın 'kokain hipopotamlarını' kurtaralım

Uyuşturucu baronu Pablo Escobar'ın Kolombiya'ya "miras bıraktığı" hipopotamları (su aygırı) kurtarma teklifi Hindistan'dan geldi.

1993 yılnda polisin öldürdüğü Escobar, 1980'lerde özel hayvanat bahçesi için ülkeye yasa dışı şekilde egzotik hayvanlar getirtmişti. Bunlar arasında bir erkek ve üç dişi hipopotam da vardı.

"Kokain hipopotamları" lakabı takılan bu hayvanların sayısı yıllar içinde giderek arttı ve hayvanlar ülkenin en büyük su yolu olan Magdalena Nehri'ne yayıldı.

Kolombiya hükümeti, hayvanların sayılarını kontrol altına almak için kısırlaştırma dahil denediği yöntemler "işe yaramayınca", bu hayvanlardan 80 kadarını itlaf edeceklerini açıkladı.

2022 tarihli bir araştırmaya göre doğada 250 "kokain hipopotamı" bulunduğu tahmin ediliyor.

Haberi duyan Asya'nın en zengin adamı Mukesh Ambani'nin oğlu Anant Ambani ise, hipopotamları kurtarmak için harekete geçti.

Ambani, hayvanları Hindistan'ın Gujarat eyaletindeki kendi özel hayvanat bahçesi Vantara'ya götürerek burada bakma teklifinde bulundu.

Ambani'nin hayvanat bahçesinin CEO, Kolombiya'nın Çevre Bakanlığı'na bir mektup yazarak, sürüye Hindistan'da "ömür boyu bakım sağlamaya hazır olduklarını" belirtti.

Hayvanat bahçesinin Instagram sayfasından paylaşılan mektupta, "Bu teklifin kalbinde, Vantara'nın tüm canlıların yaşamının değerli olduğu ve hayatı korumaya yönelik ortak sorumluluğumuz bulunduğuna dair inancı yatıyor" denildi.

Kolombiya teklife henüz yanıt vermedi.

Bilim insanları Escobar'ın "kokain hipopotamları" için "ekolojik bir saatli bomba" uyarısı yapıyordu.

Çevre Bakanı Irene Velez itlaf kararı hakkında, "Bunu yapmazsak nüfusları kontrolden çıkacak. "Ekosistemimizi korumak için bunu yapmak zorundayız" demişti.

Hayvan hakları örgütleri ise bu kararı eleştirmiş, Senatör Andrea Padilla da sosyal medya hesabından bir paylaşım yaparak "Hiçbir zaman sağlıklı hayvanların öldürülmesini destekleyemem" demişti; "Hele ki bu örnekteki gibi devletin yolsuzluğu, kayıtsızlığı, ihmali ve sorumsuzluğunun mağduru iseler."

Pablo Escobar, Kolombiya'nın 30 yıldan uzun süredir unutmaya çalıştığı bir isim.

Gelmiş geçmiş en kötü suçlulardan biri olan Escobar, 1980'li yıllarda Medellin uyuşturucu kartelini kurmuştu.

Bir zamanlar dünyanın en zengin kişilerinden biri olduğu tahmin ediliyor.

Yayılmacı bir tür

Kolombiyalı bilim insanları uzun zamandır, bu hayvanların doğaya etkisini gidermek için itlaf edilmeleri gerektiğini söylüyor.

Esas sorun, hipopotamların bölgeye ait bir tür olmaması: Su aygırları yalnızca Afrika'da yaşıyor. Normalde Afrika'da aslanlar ve timsahlar hipopotam yavrularını avlıyor. Bu da sayılarını kontrol altında tutuyor.

Güney Amerika'da ise doğal düşmanları yok. Bu da çok daha kolay üremelerini sağlıyor.

Kolombiyalı biyolog Nataly Castelblanco BBC'ye yaptığı açıklamada, "Bu hayvanlara üzüldüğümüz açık ama dürüst olmalıyız. Su aygırları Kolombiya'da işgalci bir tür ve bir kısmını şimdi öldürmezsek 10 ila 20 yıl içinde durum kontrolden çıkabilir" diyor.

Hükümetin kararını "üzücü fakat gerekli" olarak değerlendiriyor.

Hindistan'daki hayvanat bahçesiyle ilgili neler biliniyor?

Özel Vantara Hayvanat Bahçesi filler ve kaplanlar da dahil yaklaşık 2.000 hayvan türünü barındırıyor.

Yaklaşık 14 kilometrekarelik bir alana yayılmış olan hayvanat bahçesi, Jamnagar bölgesinde, Mukesh Ambani'nin sahibi olduğu petrol rafinerisinin yakınında bulunuyor. Bu rafineri dünyanın en büyüğü.

Hayvanat bahçesi, sahibi Anant Ambani'nin 2024 yılında aylar süren aşırı gösterişli düğün süresince davet verilen yerlerden biriydi.

Yaban hayatı ve doğal hayatı koruma aktivistleri, bölgenin sıcak ve kuru havasının buradaki bazı hayvanlar için uygun olmaması da dahil farklı nedenlerle, Vantara Hayvanat Bahçesi'ni eleştiriyor.

Sorun nasıl başladı?

"Kokain su aygırlarının" nüfusunun artışı da, Pablo Escobar'ın Kolombiyalı güvenlik güçlerince öldürülmesiyle doğrudan bağlantılı.

Escobar'ın ölümünden sonra, başkent Bogota'nın 250 kilometre kuzeybatısındaki lüks çiftliği Hacienda Napoles'e el konuldu.

Çiftliği içindeki özel hayvanat bahçesinde bulunan, su aygırları dışındaki hayvanlar ülke çapındaki hayvanat bahçelerine dağıtıldı.

Castelblanco, "Bu hayvanları başka yerlere yollamak lojistik açıdan zordu, dolayısıyla yetkililer muhtemelen ölüp gideceklerini düşündükleri için hayvanları orada bıraktılar" diyor.

Castelblanco ve çalışma arkadaşları, itlaf edilmezlerse sayının 2034 itibarıyla 1.400'ü aşacağını tahmin ediyor. Bunların hepsi ilk olarak getirilen bir erkek ve üç dişiden türeyen hayvanlar.

Çalışmada, bunu önlemek için önerilen ideal senaryoya göre her yıl 30 hayvanın itlaf edilmesi ya da kısırlaştırılması gerekiyor.

Veteriner ve doğa koruma uzmanı Corlan Valderrama, "Bu asıl yaşam alanları olan Afrika dışındaki en büyük su aygırı sürüsü" diyor.

Nüfus artışında hava durumu da rol oynuyor. Afrika'daki su aygırlarının sayısı, kuraklıklarla kontrol altında kalıyor.

Kolombiya'da ise kuraklık yok ve Güney Amerika havası su aygırları için öyle ideal ki, daha çabuk olgunlaşıyorlar.

Castelblanco, "Çalışmalar bu su aygırlarının Afrika'dakilere kıyasla daha erken yaşlarda üremeye başladığını gösteriyor" diyor.

Varlıkları neden "problemli"?

Su aygırlarının çevreye etkilerini araştıran bilim insanları, onların varlıklarının yerel ekosistemi birçok şekilde etkileyebileceğini söylüyor.

Bunlar soyu tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan deniz ineği gibi türleri yerlerinden etmekten, nehirlerin kimyasal yapılarını değiştirmeye kadar değişiyor ve bu da balık türlerini tehlikeye atabilir.

Biyolog Castelbanco, "Su aygırları, Kolombiya'nın nehir sistemine yayılıyor ve binlerce kişi geçimini buralardan sağlıyor. Hacienda Napoles'in 370 kilometre uzağında hipopotamlar görüldü" diyor.

Bu hayvanlar insanlara karşı da bir risk oluşturuyor.

Kolombiya'da henüz ölümlü bir saldırı bildirilmese de hipopotamlar bölgelerini korumak için saldırganlaşabilen hayvanlar ve Afrika'da her yıl 500 kişiyi öldürdükleri düşünülüyor.

Bu aslan, timsah veya fil saldırılarında ölenlerden daha fazla.

'Küresel popülasyon için umut'

Castelblanco ve çalışma arkadaşları su aygırlarının itlaf edilmesini öneren ilk uzmanlar değil. Ancak bu fikre karşı çıkan bilim insanları da var.

Kolombiya Ulusal Üniversitesi'nden Enrique Ordonez "kokain su aygırlarının" küresel su aygırı nüfusunun korunması adına bir umut olduğunu söylüyor.

Su aygırları, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) gibi sivil toplum kuruluşları tarafından soyu tükenme tehlikesi altında olan türlerden kabul ediliyor.

Ordonez CNN'e yaptığı açıklamada, bir kısırlaştırma programının nüfusu kontrol altında tutmak için daha iyi bir yöntem olduğunu vurguluyor.

Ölüm tehditleri

Kolombiyalı yetkililer bugüne kadar daha az tepki çeken bazı önlemleri de gündemine almıştı.

Bunlardan biri de hipopotamları yakalayarak dünya çapında hayvanat bahçelerine dağıtmaktı. Fakat bu girişim nakliye masrafları gibi sorunlar nedeniyle başarılı olmadı.

Onları Afrika'ya geri göndermek ise hiçbir zaman bir seçenek olarak görülmedi. Bunun nedeniyse sadece bir erkek ve üç dişiden üremiş olmaları nedeniyle genetik riskler taşımaları ve Güney Amerika'daki hastalıkları Afrika'ya taşıma riski.

Peki, yetkililerin daha kararlı adımlar atmasını engelleyen ne?

Kısa yanıt: Kamuoyu.

Nataly Castelblanco'nun deneyiminin de gösterdiği gibi insanların "kokain su aygırlarına" karşı hisleri çok güçlü.

Castelblanco'nun araştırması Kolombiya medyasında haberleştirildikten sonra, sosyal medyadan taciz ve ölüm tehdidi mesajları almaya başladı.

"Bana bir sürü şeyin yanı sıra 'katil' denildi. Kolombiya'da bazı insanlar su aygırlarından bahsettiklerinde çok kızgın olabiliyorlar" diyor:

"İnsanların verdiği doğal bir tepki bu. Sevimli bulabilecekleri dev bir memeli yerine, işgalci türlerden ya da bitkilerden bahsettiğinizde, insanlar daha iyi anlıyor."

Ayrıca bu hayvanlar Magdalena Nehri etrafında yaşayan bazıları için bir gelir kapısı.

Hacienda Napoles'de yeniden tasarlanan hayvanat bahçesi, yeniden yakalanan birkaç hipopotamı da barındırıyor ve her yıl binlerce turist çekiyor.

Escobar da hayattayken Hacienda Napoles'e halk ziyaretlerini bir halkla ilişkiler faaliyeti olarak görüyordu ve Nataly Castelblanco da çocukken ailesiyle birlikte bu hayvanat bahçesine gitmişti.

2009 yılında Kolombiya askerleri, halka tehdit oluşturduğunu düşündükleri bir hipopotamı öldürdüğünde başlayan büyük protestolar, bu hayvanların yasalarla koruma altına alınmasını sağlamıştı.

BBC'ye konuşan Kolombiya çevre koruma kuruluşu Cornare'den biyolog David Echeverri, artık sorunun "yeterince ciddi" hale gelmesi nedeniyle hükümetin tutumunun da değiştiğini söylüyor:

"İtlaf nüfus artışının tek çözümü değil fakat gerekli bir çözümü."

Resmi verilere göre 2011-2019 arasında sadece dört hayvan kısırlaştırıldı.

Casteblanco, "Şu ana dek Kolombiya'daki su aygırları cennette yaşadı. Ama aynı zamanda ekolojik bir saatli bombalar" diyor.

Pablo Escobar'ın ölümünden 30 yıldan fazla zaman geçmişken "kokain su aygırları", uyuşturucu baronunun ülkede hâlâ devam eden etkisine yönelik bir kanıt olmayı sürdürüyor.