CAATSA yaptırımları nedir? (TÜM MADDELER) CAATSA yaptırımları kalktı mı, ne zaman kalkacak? CAATSA yaptırımları kaldırılırsa ne olur?
CAATSA yaptırımlarına ilişkin son gelişmeler, Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerde yeniden dikkatleri bu konuya çevirdi. NATO Zirvesi'nde yapılan açıklamaların ardından, yaptırımların geleceğine ilişkin beklentiler artarken, CAATSA'nın ne olduğu, Türkiye'ye neden uygulandığı ve kaldırılmasına yönelik süreç vatandaşlar tarafından yoğun şekilde araştırılıyor. Peki, CAATSA yaptırımları nedir? CAATSA yaptırımları kalktı mı, ne zaman kalkacak? CAATSA yaptırımları kaldırılırsa ne olur
ABD ile Türkiye arasındaki savunma ve güvenlik ilişkilerinde uzun süredir gündemde olan CAATSA yaptırımları, 2026 yılında yeniden uluslararası kamuoyunun odağına yerleşti. NATO Zirvesi kapsamında yapılan açıklamaların ardından "CAATSA yaptırımları nedir?", "CAATSA yaptırımları kalktı mı?" ve "CAATSA yaptırımları ne zaman kalkacak?" soruları yoğun şekilde araştırılmaya başlandı. İşte CAATSA yaptırımlarının geçmişi, hukuki dayanağı, Türkiye'ye uygulanma süreci ve resmi açıklamalar ışığında merak edilen tüm ayrıntılar.
CAATSA YAPTIRIMLARI NEDİR?
CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act), Türkçesiyle ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası, ABD Kongresi tarafından 2 Ağustos 2017 tarihinde kabul edilen yaptırım yasasıdır.
Yasa; Rusya, İran ve Kuzey Kore'ye yönelik yaptırım mekanizmalarını güçlendirmeyi amaçlarken, bu ülkelerin savunma ve istihbarat sektörleriyle "önemli işlem" gerçekleştiren üçüncü ülkelere de yaptırım uygulanabilmesine imkan tanıyor.
Türkiye açısından süreç, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alınmasının ardından gündeme geldi.
ABD Kongresi, ilk olarak 2018 Savunma Yetkilendirme Yasası (NDAA) kapsamında Türkiye'nin S-400 alımına ilişkin Savunma Bakanlığından rapor talep etti. Kasım 2018'de Kongreye sunulan raporda, Türkiye'nin S-400 alımının kesinleştiği ve bunun ABD-Türkiye ilişkileri ile Türkiye'nin NATO içindeki rolünü olumsuz etkileyeceği ifade edildi.
Bunun ardından Kongre, 2019 yılı savunma bütçesi kapsamında Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının teslimatına kısıtlamalar getirdi.
2020 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nda ise Türkiye'nin Temmuz 2019'da teslim aldığı S-400 sistemi, CAATSA kapsamında Rus savunma ve istihbarat sektörüyle gerçekleştirilen "önemli mali işlem" olarak tanımlandı. Bu düzenlemeyle ABD Başkanı'nın Türkiye'ye CAATSA kapsamındaki yaptırımlardan en az beşini uygulaması öngörüldü.
Yaklaşık üç yıl süren değerlendirme sürecinin ardından Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımları 7 Nisan 2021 tarihinde yürürlüğe girdi.
CAATSA kapsamında toplam 12 farklı yaptırım seçeneği bulunuyor. Yasa gereği ABD Başkanı bu seçeneklerden en az beşini uygulamakla yükümlü tutuluyor.
CAATSA MADDELERİ NELERDİR?
Yaptırım kapsamındaki kişi ve kurumlara ABD İhracat-İthalat Bankası desteğinin kesilmesi
Mal ve teknoloji ihracatı için lisans verilmemesi
ABD mali kuruluşlarından kredi sağlanmaması
Uluslararası mali kuruluşlardan kredi verilmemesi
ABD Merkez Bankası ile doğrudan finansal işlem yapılmasına izin verilmemesi
Yaptırım kapsamındaki kişi ve kurumlarla kamu ihalesi veya sözleşme yapılmaması
Döviz üzerinden işlem yapılmasının yasaklanması
Bankalar arasında ödeme ve kredi transferlerinin sınırlandırılması
ABD'de gayrimenkul ediniminin yasaklanması
ABD kişi ve kurumlarının sermaye veya borç ilişkisine girmesinin engellenmesi
ABD'ye giriş yasağı uygulanması
Benzer görevde bulunan üst düzey yöneticilerin de yaptırım kapsamına alınabilmesi
Yaptırımların hukuki dayanağını oluşturan düzenleme kapsamında, ABD Dışişleri Bakanlığı 27 Ekim 2017 tarihinde yaptırım kapsamındaki Rus savunma ve istihbarat şirketlerinin listesini yayımlamış, S-400 sistemlerini üreten Almaz-Antey şirketi de bu listede yer almıştı.
CAATSA YAPTIRIMLARI KALKTI MI?
2026 yılı itibarıyla Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırıldığına ilişkin resmi bir karar bulunmuyor.
Ancak bu yıl Türkiye'de gerçekleştirilen NATO Zirvesi kapsamında Ankara'yı ziyaret eden ABD Başkanı Donald Trump, Beştepe'de yaptığı açıklamada yaptırımlara ilişkin önemli değerlendirmelerde bulundu.
Trump açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Yaptırımları kaldırabileceğimizi söyleyebilirim. Çok yakından çalışıyoruz, artık vaktidir. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz."
Bu açıklama sonrasında gözler iki ülke arasındaki diplomatik temaslara çevrilirken, yaptırımların kaldırılmasına yönelik beklentiler yeniden gündeme geldi.
Mevcut durumda ise CAATSA yaptırımlarının kaldırıldığına ilişkin yürürlüğe girmiş resmi bir karar bulunmuyor.
CAATSA YAPTIRIMLARI NE ZAMAN KALKACAK?
Resmi makamlar tarafından CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağı tarihe ilişkin açıklanmış kesin bir takvim bulunmuyor.
Bununla birlikte, NATO Zirvesi sırasında yapılan temaslar ve ABD Başkanı Donald Trump'ın açıklamaları sonrasında Türkiye'ye yönelik uygulanan CAATSA yaptırımlarının kısa süre içerisinde kaldırılmasının beklendiği ifade ediliyor.
Bununla birlikte, yaptırımların ne zaman sona ereceğine ilişkin resmi kararın ABD yönetimi tarafından açıklanması gerekiyor. Bu nedenle şu an için kesinleşmiş bir tarih bulunmuyor.
CAATSA YAPTIRIMLARI KALDIRILIRSA NE OLUR?
Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılması halinde, yaptırım kapsamında uygulanan tedbirlerin sona erdirilmesine ilişkin süreç ABD yönetiminin alacağı resmi kararlara göre şekillenecek.
Mevcut bilgiler doğrultusunda, yaptırımların kaldırılması halinde CAATSA kapsamında uygulanan kısıtlamaların sona ermesi mümkün olabilecek. Ancak hangi yaptırımların hangi tarihte ve hangi kapsamda kaldırılacağına ilişkin resmi süreç, ABD makamlarının yayımlayacağı kararlarla netleşecek.
2026 yılı itibarıyla kamuoyuna açıklanan resmi bilgiler doğrultusunda, yaptırımların kaldırılmasına ilişkin kesinleşmiş bir uygulama takvimi bulunmuyor. Sürece ilişkin gelişmeler ise ABD yönetimi ile Türkiye arasındaki resmi açıklamalar üzerinden takip ediliyor.
