Bankalar Konut ve Diğer Bireysel Kredi Taleplerinde Artış Bekliyor

Merkez Bankası'nın yaptığı ankete göre bankalar, son dönemde artmaya başlayan taşıt kredilerinde gelecek üç aylık dönemde talep azalması bekliyor. Merkez Bankası'nın anketine katılan bankaların net yüzde 11'i son dönemde artış yaşanan konut kredisi talebinde gelecek üç aylık dönemde talep artışının süreceğini ifade ederken, son birkaç dönemdir azalış eğiliminde bulunan diğer bireysel kredilerde ise bankaların net yüzde 11'i Temmuz-Eylül döneminde artış öngörüyor.

Merkez Bankası, 2009 yılı Nisan-Haziran Dönemi Banka Kredileri Eğilim Anketi sonuçlarını açıkladı. Anket sonuçlarına göre Nisan-Haziran 2009 döneminde bireysel kredi talepleri incelendiğinde; geçen dönemde artmaya başlamış olan konut kredisi talebindeki artışın hızlandığı, son birkaç dönemdir azalış eğiliminde olan taşıt kredileri ile diğer bireysel kredilere yönelik talebin de bu dönemde artmaya başladığı görüldü. Bankaların net yüzde 4'lük artış beklentisinin üzerinde bir gerçekleşme ile net yüzde 15'lik talep artışı bildirilen taşıt kredilerinde, gelecek dönem için bankaların beklentisi talebin tekrar azalmaya başlayacağı yönünde. Diğer bireysel kredilerde de geçen dönem beklentilerinin oldukça üzerinde bir gerçekleşme ile bankaların net yüzde 36'sı tarafından talep artışı bildirildi. Gelecek dönem beklentilerine bakıldığında bankalar sadece taşıt kredilerine olan talepte azalma bekliyor. Buna göre bankaların net yüzde 11'i konut alım kredilerinde, net yüzde 13'ü diğer bireysel kredilerde talep artışı beklerken, net yüzde 5'i taşıt kredilerinde azalma yaşanacağı görüşünü dile getiriyor.

-KONUT KREDİLERİNDE TALEBİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER-

Konut kredilerinde talebi etkileyen faktörler incelendiğinde, faktörlerin genel olarak talep üzerindeki azaltıcı etkilerinin sürdüğü ancak geçen dönemlerde talebi azaltıcı yönde etkilediği bildirilen diğer finansman kaynaklarının bu dönemde talebi artırıcı yönde etkilemeye başladığı görüldü. Konut alımı dışındaki tüketim harcamaları bu dönemde talep üzerinde en etkili faktör olurken, bu faktörün talebi azalttığını bildiren bankaların oranı net yüzde 21 oldu. Nisan-Haziran 2009 dönemi için diğer tüm faktörlerin talebi azaltıcı yönde etkide bulunduğu taşıt alım kredilerinde bankaların net yüzde 38'i krediler üzerindeki vergi ve benzeri yükleri talep artırıcı faktör olarak bildirirken, taşıt piyasasına ilişkin beklentilerin talebi azaltıcı yönde etkisi ise önemli ölçüde zayıfladı. Bu dönemde talebi olumsuz yönde etkileyen en önemli faktörler ise net yüzde 31 ile taşıt alımı dışındaki tüketim harcamaları ve net yüzde 28 ile tüketici güveni oldu.

-İŞLETMELERE VERİLEN KREDİLERDE SIKLAŞTIRMA EĞİLİ YAVAŞLIYOR-

2009 yılı Nisan-Haziran döneminde bankalar tarafından işletmelere verilen kredilere uygulanan standartlarda önceki dönemlerde yoğunlaşan sıkılaştırma eğilimi, tüm kredi türlerinde yavaşlamaya başladı. Genel olarak standartları sıkılaştırdığını bildiren bankaların oranı geçen dönemde net yüzde 91 iken bu dönemde net yüzde 40'a geriledi. Ancak yine de gerçekleşme net yüzde 18'lik beklenti oranın üzerinde kaldı. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelere verilen kredi standartlarında sıkılaştırma bildiren bankaların oranı net yüzde 40'lık beklentinin altında kalarak net yüzde 30, büyük işletmelere verilen kredi standartlarındaki sıkılaştırma ise net yüzde 13'lük beklentinin üzerinde net yüzde 31 olarak gerçekleşti. Kısa vadeli kredilerde önceki dönemde sıkılaştırma bildiren bankaların oranı net yüzde 51 iken bu dönemde net yüzde 26'ya; uzun vadeli kredilerde ise net yüzde 96'dan net yüzde 37'ye geriledi.

-BANKALAR, GELECEK DÖNEM BÜYÜK İŞLETMELER DIŞINDAKİ TÜM KREDİLERDE SIKLAŞTIRMA BEKLİYOR-

Ankete katılan bankalar gelecek dönemde büyük işletmelere verilen krediler dışındaki tüm kredi türlerinde sıkılaştırma beklediklerini bildirdi. Bu çerçevede, bankaların net yüzde 16'sı küçük ve orta ölçekli işletmelere verilen kredilerde, net yüzde 9'u ise kısa vadeli kredilerde sıkılaştırma beklediklerini bildirirken, uzun vadeli krediler net yüzde 33'lük oranla yine en çok sıkılaştırma beklenen kredi türü oldu.

-BANKALARIN EN ÇOK SIKLAŞTIRDIKLARI KOŞUL TEMİNAT İHTİYACI OLDU-

Krediler üzerindeki kar marjını fazla değiştirmedikleri gözlenen bankalar için Nisan-Haziran döneminde en çok sıkılaştırılan koşul net yüzde 60'lık oranla teminat ihtiyacı oldu. Teminat ihtiyacını net yüzde 42 ile daha riskli krediler üzerindeki kar marjı ve net yüzde 18 ile kredi sözleşmesi özel koşulları takip etti. Önceki dönemde bankaların net yüzde 33'ü tarafından sıkılaştırıldığı bildirilen vade koşullarında bu dönemde bir değişiklik gözlenmedi

-KREDİ İÇİN EN ÇOK TALEP BORCUNU YENİDEN YAPILANDIRMAK İSTEYEN İŞLETMELERDEN GELDİ-

Kredi türlerine göre incelendiğinde ise, son birkaç dönemdir en çok talep azalışı yaşanan kredi türü olarak bildirilen uzun vadeli kredilerde bu dönemde talepteki düşüşün yavaşladığı gözlenirken, diğer kredi türlerinde beklentilerin üzerinde talep artışları oldu. Ankete göre, Temmuz-Eylül 2009 dönemi için işletmelere verilen kredilere yönelik genel talepte bir değişiklik beklemeyen bankalar, uzun vadeli krediler haricindeki kredi türlerinde talepteki artışın süreceğini öngördü. İşletmeler geçen dönemde olduğu gibi en çok borcun yeniden yapılandırılması nedeniyle ortaya çıkan finansman ihtiyacı sonucunda kredi talebinde bulunurken, talebi artıran ikinci faktör satıcıların peşin alımlarda uyguladığı iskonto ve kolaylıklar oldu.

-İŞLETMELERE VERİLEN KREDİ TALEBİNDE YÜZDE 21'LİK ARTIŞ KAYDEDİLDİ

Bu dönem için bankaların işletmelere verilen kredilere olan talepte net yüzde 7'lik azalış beklentisine karşın, net yüzde 21'lik talep artışı kaydedildi. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelere verilen kredi talebinin önceki dönemde başlayan artış eğilimi sürerek, Nisan-Haziran 2009 döneminde de net yüzde 40'lık artış beklentisi ile uyumlu bir şekilde bankaların net yüzde 41'ine göre arttı. Büyük işletmelere verilen kredilere olan talep ise net yüzde 14'lük artış beklentisinin oldukça üzerinde net yüzde 34 olarak gerçekleşti. Geçen dönemde en çok artış kaydedilen kısa vadeli kredi talebi de net yüzde 39'luk artış oranı ile net yüzde 19'luk beklentinin üzerinde bir gerçekleşme gösterdi.

-GELECEK DÖNEMDE İŞLETMELERE VERİLEN KREDİ TALEBİNDE DEĞİŞİKLİK BEKLENMİYOR-

Gelecek dönemde işletmelere verilen kredilere yönelik talebe ilişkin beklentiler incelendiğinde, bankaların genel olarak talepte bir değişiklik beklemediği görüldü. Ancak Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelere verilen kredi talebinde bankaların net yüzde 31'i, büyük işletmelere verilen kredi talebinde ise bankaların net yüzde 11'i artış beklediğini bildirdi. Temmuz-Eylül 2009 dönemi için bankaların net yüzde 29'u Kısa Vadeli kredilerde talep artışı beklerken, düşüş beklenen tek kredi türü uzun vadeli krediler oldu. İşletmelere Verilen Kredilere yönelik talebi etkileyen faktörler arasında borcun yeniden yapılandırılması bu dönemde de talep üzerinde artırıcı etkisi en yüksek faktör oldu. Borcun yeniden yapılandırılması nedeniyle ortaya çıkan finansman ihtiyacının kredi talebini artırdığını bildiren bankaların oranı geçen dönemdeki gibi net yüzde 83 olurken, bu faktörü net yüzde 54 ile satıcıların peşin alımlarda uyguladığı iskonto ve kolaylıklar ve net yüzde 37 ile stok artırımı ve işletme sermayesi ihtiyacı takip etti.

-BİREYSEL KREDİLERE UYGULANAN STANTARLARDA SIKILAŞTIRMA EĞİLİMİ YAVAŞLADI-

Bireysel kredilere uygulanan standartlarda önceki dönemde azalmaya başlamış olan sıkılaştırma eğiliminin bu dönemde daha da yavaşladığı görüldü. Konut alım kredilerine uygulanan standartlardaki sıkılaştırma net yüzde 13'le, bankaların beklentisi olan net yüzde 6'nın üzerinde gerçekleşti. Taşıt alım kredileri ile diğer bireysel kredilerde ise yüzde 20'lik beklentiden sapmadı. Gelecek dönem beklentilerine bakıldığında, bankaların sadece taşıt alım kredilerindeki standartlar için oldukça düşük oranda (net yüzde 6) bir sıkılaştırma öngördükleri, diğer bireysel kredilerdeki standartlarda sıkılaştırma beklemedikleri, konut kredileri standartlarında ise net yüzde 15 oranında bir gevşetme tahmin ettikleri görüldü.

Taşıt alım kredilerinde bu dönemde gevşetilen tek koşul faiz dışında alınan ücret ve komisyonlar oldu. Vade koşulları değişmezken, daha riskli krediler üzerindeki kar marjını artırdığını bildiren bankaların oranı net yüzde 15'den net yüzde 31'e, teminat İhtiyacını artırdığını bildiren bankaların oranı net yüzde 30'dan net yüzde 46'ya yükseldi. Diğer bireysel kredilerde, ayrıca vade koşulları da bu dönemde gevşetilen koşullardan birisi olarak bildirildi. Ocak-Mart 2009 döneminde sıkılaştırıcı etkileri azalan ortalama ve daha riskli krediler üzerindeki kar marjı ile teminat ihtiyacı ise bu dönemde değiştirilmedi.

(ANKA)

(HGS/NK)