Okul Fobisi Nedir?

Okul Fobisi Nedir?

Okuluna düzenli devam eden, uyumlu ve derslerinde başarılı bir çocukta da günün birinde okula karşı isteksizlik ve bunun sonucu okula gitmeme görülebilir. İşte okula gitmek istememe ve gitmeme durumuna okul korkusu ya da okul reddi adını veriyoruz.

Bu durum çocukta özellikle okul saatleri yaklaştığında sıkıntı artışı, ağlama, sinirlilik, uykusuzluk, saldırganlık veya baş ağrısı, mide bulantısı, iştahsızlık gibi şikayetlerle ortaya çıkmaktadır.

Okul korkusuna kız ve erkek çocuklarda eşit oranlarda rastlanır. Okul çağındaki her yaş çocukta görülebilmesine karşın 5-7 ile 12-14 yaşları arasında daha sıktır.

Okul reddi 3 farklı durumda ortaya çıkabilir; ilki okula yeni başlayan çocukların anne-babalarından ayrılmaktan dolayı duydukları endişe durumudur. Genellikle kısa bir süre sonunda çocuğun uyum sağlaması beklenir.

İkinci durum ise çocuğun okul ortamında rahatsız eden ya da korkutan bir durumdan dolayı okula gitmek istememesidir. Örneğin arkadaşları tarafından zarar gören bir çocuğun okula gitmekten korkması olağandır.

Üçüncüde ise aileden ayrılma endişesinin yoğun olarak yaşandığı durumlar gözlemlenmektedir. Çocuk evden ve anne-babasından ayrılma durumunda yoğun stres yaşadığı için okula gitmeyi reddedebilir.

Okul reddinin ortaya çıkma nedenlerinin çocuğun ve anne-babanın kişilik özellikleri, aile ortamı ya da okul ortamı ile ilgili etkenlerle ilişkili olduğu bilinmektedir. Kişilik özelliği olarak anne-babaya bağımlı olan, tek başına problem ile baş etme becerilerinde sorun yaşayan ya da kuralsız, her istediklerinin anında yerine getirildiği bir ev ortamında yetişen, anne-baba tarafından aşırı korunan çocuklar okula uyum sağlamakta zorlanabilirler.

Bunun yanı sıra duygularını uygun şekilde ifade etmekte zorlanan, ihtiyaç ve isteklerini duruma uygun şekilde ifade edemeyen çocuklarda okul reddi daha çok ortaya çıkabilir.

Aile ile ilgili özelliklerde ise; aile içinde yaşanan huzursuzluk ya da yoğun stres ve çatışmanın yaşanması çocuğun okula gitmeyi reddetmesine neden olabilir. Okulda olduğu zaman içerisinde çocuk evde olanları ve aile bireyleri merak ettiği için okula uyum sağlamakta zorlanabilir. Ailede yaşanan boşanma, yeni bir kardeşin doğması, yeni bir eve taşınılması, anne-babanın ya da bir başka aile bireyinin uzun süre hasta olması gibi olaylar çocuğun yaşadığı endişeleri artıracağı için okul reddine neden olabilir.

Okul ortamı ile ilgili ya da çevresel etkenler düşünüldüğünde ise arkadaşları tarafından rahatsız edilmek (alay edilmek, şiddete ve zorbalığa maruz kalma vb) çocuğun okul gitmeyi reddetme nedeni olabilir. Ayrıca aşırı rekabete ve başarıya odaklı bir sınıf ortamı performans kaygısını artırabilir. Okulda başkaları tarafından sürekli eleştirildiğini, yeterince başarılı olmadığını düşünmek çocuğun okula gitme isteğini azaltabilir.

Ders başarısının düşük olması, sosyal etkinliklerde geri planda kalmak, oyun ve çalışmalarda tercih edilmeyen birey olmak, okulun kural ve beklentilerini uygulamakta zorlanmak, çocuğun okul ortamında kaygısını arttırabilir. Okul reddinin altında yatan birçok farklı etken, sorun alanı bulunabilir. Okul reddi ile ilgili çözüm önerileri ve yöntemlerde soruna neden olan etkenlere, çocuğun bireysel özelliklerine göre farklılık gösterir. Yine de bu sorun ile baş etmede kullanılabilecek temel öneriler sıralanabilir.

Okul Fobisinin Belirtileri

oBaş ağrıları

oKarın ağrıları, bulantı- kusma hissi

oİştahsızlık

oUyku düzeninde bozukluklar

oAlınganlık

oOkul faalyetlerine katılmada isteksizlik

oAnneye bağımlılık, içe kapanıklılık, utangaçlık

oOkulda ve evde nedensiz ağlama

oEvde kalma konusunda aşırı ısrar ve söz dinlememe

oSürekli bahaneler bulma

oOkul sorumluluklarının yerine getirilmesinde aksamalar

oSınıfa girmek istememek ya da sınıfa girdiğinde bile derse dahil olmamak, yapılanları takip etmeyi ret etmek.

Okul Fobisi Yaşayan Ailelere Öneriler

•Okul reddi ile baş etmede en önemli maddelerden biri öncelikle çocuğun okula devam etmesini sağlamaktır. Fiziksel olarak kontrolleri yapıldıktan sonra doktor aksini önermediği takdirde anne-baba çocuğu okula göndermelidir.

•Sabırlı, tutarlı ve kararlı bir tutum sergilenmelidir.

•Sınıf öğretmenini mutlaka durumdan haberdar etmek, çocuğun yaşadığı sorun hakkında doğru şekilde bilgilendirmek önemlidir.

•Okula gitme vakti dışında bir zamanla çocukla okul korkusu hakkında konuşulmalıdır.

•Okula gitmek istemediği için çocuk suçlanmamalıdır. Bu sıkıntılı durumun başka çocuklarda da yaşandığı ve kolaylıkla iyileşildiği çocuğa anlatılmalıdır.

•Uzun süreli ve şiddetli okul reddi durumlarında profesyonel yardım için aile bir uzmana danışmalıdır.

Kaynakça

•Öztürk M.Çocuk Psikiyatrisi, Uçurtma Yayınları, 2007

•Aylık Bilgi Bülteni Sayı:1 Eylül 2007 www.guncedanismanlik.com

•Psk; Çağla Tuğba DÖRTLÜOĞLU www.tavsiyeediyorum.com