Suudi Arabistan Öncülüğünde Çokuluslu Deniz Savunma Koalisyonu Kuruldu: Türkiye de Katılıyor

Suudi Arabistan yönetimi, 30 Temmuz'da, 14 kurucu ülkenin katılımıyla Çokuluslu Deniz Savunma Koalisyonu'nun kurulmasına karar verildiğini açıkladı. Aynı gün yapılan ortak açıklamada liderliğini Suudi Arabistan'ın yaptığı ve Kızıldeniz ittifakı olarak da bilinen koalisyonda Türkiye, Kuveyt, Bahreyn, Katar, Ürdün, Mısır, Pakistan, Cibuti, Somali, Bangladeş, Yemen, Sudan ve Komorlar'ın yer aldığı bildirildi. Türkiye'den bu açıklamaya ilişkin bir bilgilendirme ya da resmi doğrulama yapılmadı.Açıklamaya göre, koalisyonun en önemli amacı Kızıldeniz, Aden Körfezi ve Babülmendep Boğazı civarında seyrüsefer güvenliğinin sağlanması ve güçlendirilmesi, kritik önemdeki enerji ve ticaret koridorlarının güvence altına alınması.

28 Şubat 2026'da başlayan İran/ABD-İsrail savaşının en önemli etkilerinden biri, Yemen'deki İran destekli Husilerin Babülmendep Boğazı'ndan tanker geçişini tehdit etmeye başlaması ve bazı sivil gemilerin hedef alınması oldu.ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'ndan kaynaklanan gerilimin sürmesi, Babülmendep Boğazı'nın istikrarlı ve öngörülebilir kullanımı açısından riskler doğurmasına yol açtı.Babülmendep, Asya'dan Avrupa'ya transit geçişin en önemli kapısı olan ve ucunda Süveyş Kanalı'nın bulunduğu Kızıldeniz'e girişte kritik öneme sahip çok dar bir boğaz.Buradan dünya ham petrolünün yüzde 12'si, sıvılaştırılmış doğalgazın da yaklaşık yüzde 8'i geçiyor. Bu boğazın kullanılamaması durumunda tankerlerin tüm Afrika'yı geçip Ümit Burnu'ndan Avrupa'ya yönelmeleri gerekiyor.Ortak askeri harekat da öngörülüyorOrtak açıklamaya göre, koalisyonun lideri ve kurucusu olan Suudi Arabistan, daimi karargaha da ev sahipliği yapacak.Basında çıkan haberlere göre, Suudi Arabistan ordusundan Tuğamiral Abdullah bin Salem Al-Shehri koalisyonun komutanı olarak atandı.Suudi komutanın görevleri arasında ortak deniz savunma faaliyetlerini denetlemek, üye devletler ve diğer denizcilik koalisyonlarıyla koordinasyon sağlamak ve koalisyonun tüzüğü kapsamındaki görevleri yerine getirmekle görevli olduğu kaydedildi.Koalisyon kapsamında Ortak Harekat Eşgüdüm Merkezi, Ortak Deniz Harekat Merkezi ve genel sekreterliğin de kurulması ve bunların tamamının Suudi topraklarına konuşlandırılması kararının alındığı kaydedildi.Kurucu ülkelerin bu aşamada koalisyon tüzüğü üzerinde çalıştıkları vurgulandı.Çokuluslu gücün deniz güvenliğini sağlamak kapsamında istihbarat paylaşımı, operasyonel planlama, ortak tatbikatlar, eğitim, kapasite geliştirme ve ortak deniz harekatları düzenlemesine ilişkin unsurların tüzükte yer alacağı kaydediliyor.

30 Temmuz toplantısına Türk Genelkurmay Başkanı da katıldı Türkiye'nin bu koalisyona katılımına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.Savunma Bakanlığı'nın 13 Ağustos'ta yapılan haftalık bilgilendirme toplantısında konuyla ilgili bir soruya yanıt veren bakanlık kaynakları, Suudi Arabistan'ın daveti üzerine önce 28 Temmuz'da teknik düzeyde, sonra da 30 Temmuz'da genelkurmay başkanları seviyesinde toplantı gerçekleştirildiğini kaydettiler.Aynı kaynaklar, koordinasyon kapsamında 12-13 Ağustos günlerinde Cidde'de de bir toplantı düzenlendiğini ve Türkiye'nin bu toplantıya da katıldığını kaydettiler."Körfez bölgesinde gerginliğin azaltılması ve uluslararası ticaretin kesintisiz sürdürülmesi amacıyla Suudi Arabistan makamları ile birlikte çalışmalara devam edilmektedir" bilgisini verdiler.Kaynaklar, henüz kurulma aşamasında olan koalisyona Türkiye'nin ne tür bir askeri katkıda bulunabileceği konusunda bilgi vermediler. Türkiye'nin uzun süredir Somali ve Sudan ile geliştirdiği askeri işbirliği kapsamında Aden Körfezi civarında savaş gemileri olduğu biliniyor. Türkiye aynı zamanda bölgede korsanlıkla mücadele kapsamında alınan BM Güvenlik Konseyi kararları uyarınca da askeri varlık bulunduruyor.Ancak Suudi Arabistan'da kurulan misyona askeri katılım için hükümetin TBMM'den yeni bir görevlendirme onayı alması gerekiyor.Fidan: Askeri ilgi göstermemiz normalKızıldeniz'de kurulan ittifaka Türkiye'nin katılımına ilişkin ilk işareti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan verdi.Fidan, Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan arasında Mekke İttifakı anlaşmasının imzalanmasından bir gün sonra verdiği röportajda, Kızıldeniz'in güvenliği ilgili atılan adımları değerlendirirken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu konuda talimat verdiğini ve Genelkurmay Başkanlığı'nın toplantılara katıldığını kaydetti.

Kızıldeniz ticaret havzasının güvenliğinin Türkiye'nin çıkarlarını doğrudan etkilediğini belirten Fidan, "Dolayısıyla, bizim buna askeri ilgi göstermemiz, yani uluslararası camia orada toplanmışken, 'Burada nasıl bir tedbir alacağız?' diye durmuşken, gayet normaldir" dedi.Kızıldeniz'in kuzeyinde yer alan Süveyş Kanalı'nın Akdeniz'e açıldığını anımsatan Dışişleri Bakanı, "Akdeniz'in en önemli ülkesi kim? Biziz. Büyük limanların olduğu, ticari hareketlerin olduğu, Akdeniz'deki bütün kargo gemilerinin bir yerden bir yere yük taşırken muhakkak durduğu liman yine biziz" dedi ve şöyle devam etti: "Dolayısıyla, bizim oradaki bir oluşum üzerinde tabii ki söz sahibi olmak için var olmamız gerekiyor. Ondan daha normal bir şey yok" değerlendirmesini de yaptı.Fidan, Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'de yaşanan durumu "dünya ticaret güvenliği" açısından gündeme getirdiğini, Husilerle yaşadığı ikili problem kapsamında yardım amaçlı bir çağrıda bulunmadığını da söyledi.