Haberler
BBC

Biyolojinin en büyük gizemlerinden biri yapay zeka sayesinde 'büyük oranda çözüldü'

Güncelleme:

Bilim insanları, biyolojinin en büyük gizemlerinden birinin yapay zeka sayesinde “büyük oranda çözüldüğünü” açıkladı.

Bilim insanları, biyolojinin en büyük gizemlerinden birinin yapay zeka sayesinde "büyük oranda çözüldüğünü" açıkladı.

Proteinlerin üç boyutlu bir şekilde nasıl katlandığını hesaplayabilmek yarım yüzyıldır bilim insanlarının hedeflerinden biriydi.

Bilimsel bir yarışma düzenleyen organizatörler, Londra merkezli yapay zeka laboratuvarı DeepMind'ın bu gizemi büyük oranda çözdüğünü duyurdu.

Proteinlerin şekillerini anlamak, hastalıkları tedavi eden ilaçlar üretmek için kritik öneme sahip.

DeepMind'ın bu buluşunun çok sayıda hastalığa dair araştırmayı hızlandırması bekleniyor. Bunlara Covid-19 da dahil.

Yapay zeka programının pahalı ve uzun zaman alan laboratuvar yöntemleriyle kıyaslanabilecek bir başarıyla proteinlerin şekillerini ortaya koyabileceği belirtiliyor.

Yarışmanın panelinde yer alan California Üniversitesi'nden Dr. Andriy Kryshtafovych, bu gelişmenin "dikkate değer" olduğunu söylüyor:

"Proteinlerin şekillerini bu kadar hızlı ve isabetli bir şekilde belirleyebilmek bilimde bir devrim yaratma potansiyeline sahip."

Proteinler nedir?

Bütün canlılarda bulunan proteinler yaşam için gerekli olan kimyasal süreçlerde temel bir rol oynar.

Aminoasit zincirlerinden oluşan proteinler sonsuz sayıda farklı türde katlanarak değişik şekiller alabilir.





Bu şekiller, proteinlerin işlevlerini nasıl yerine getireceği konusunda belirleyicidir.

Pek çok hastalık proteinlerin kimyasal reaksiyonlardaki katalizör rolleri (enzimler), hastalıklarla mücadeledeki rolleri (antikorlar) veya kimyasal bilgi iletimindeki rolleri (insülin gibi hormonlar) ile ilişkilidir.

Yarışmanın paneline başkanlık eden Maryland Üniversitesi'nden Dr. John Moult "Bu hayati moleküllerin şekillerindeki en ufak değişiklik bile sağlığımızda felaket etkilere yol açabilir" diyor ve ekliyor:

"Bu yüzden bir hastalığı anlamak ve tedavi yöntemi bulmak için en etkili yollardan biri, bu sürece dahil olan proteinleri anlamaktır.

"İnsanlarda on binlerce protein vardır. Diğer türlerde ise milyonlarca. Bunlara virüsler ve bakteriler de dahil.

"Fakat bu proteinlerden yalnızca birinin şeklini anlayabilmek pahalı ekipmanlarla yıllarca süren çalışmalar gerektiriyordu."

Şekilleri nasıl oluşuyor?

1972'de Christian Anfinsen aminoasitlerin dizilimini bildikten sonra proteinlerin şekillerinin hesaplanabileceğini gösteren çalışmasıyla Nobel Ödülü kazandı.

Bunu başarabilmek için her yıl 20'den fazla ülkeden bilim insanlarından oluşan ekipler, aminoasit dizilimleri bilinen yaklaşık 100 proteinin şekillerini bilgisayar programlarıyla hesaplamaya çalışıyor.

Aynı anda biyologlar laboratuvarlarda x-ray kristalografi ve NMR spektroskopi gibi geleneksel yöntemlerle proteindeki her atomun konumlarını ortaya çıkarıyor.

Sonrasında Protein Yapısı Tahmini Tekniklerinin Eleştirel Değerlendirilmesi Üzerine Topluluk Genelinde Deney adlı ekipten bilim insanları tahminler ile gerçekleri karşılaştırıyor.

Deney ekibi tahminlerin doğruluğuna göre 0-100 arasında notlar veriyor. DeepMind'ın AlphaFold adlı programıyla ulaştığı 90 skoru, laboratuvarda kullanılan tekniklere denk olarak görülüyor.

Nasıl başardılar?

AlphaFold programı makine öğrenmesi denilen bir süreçle, Kamusal Protein Veri Tabanı'nda bulunan proteinleri ve şekillerini inceledi.

Yapay zeka, oradan edindiği bilgilerle yola çıkarak yeni proteinlerin şekillerini yüzde 90 oranında doğrulukla hesaplamayı başardı.

Bu bilgi ne işe yarayacak?

Proteinlerin yapısını bu şekilde hesaplayabilmek kanser, demans, bulaşıcı hastalıklar gibi hastalıkları anlamak ve bunlara yönelik ilaç geliştirmek için kritik öneme sahip.





Bunun örneklerinden biri SARS-Cov-2. Bilim insanları Covid-19 hastalığına yol açan bu virüsün insan hücreleriyle etkileşime girmesini sağlayan taç şeklindeki proteinleri inceliyor.

Deney ekibinin eski katılımcısı ve denetleyicisi olan University College London'dan Prof. Andrew Martin "Proteinin nasıl katlandığı, fonksiyonu açısından belirleyici" diyor ve ekliyor:

"Bunu bilmek sağlık için de hastalık için de önemli. Yalnızca enfeksiyonları değil, kalıtımsal bazı hastalıkları da çözebiliriz."

İngiltere'deki Avrupa Biyoenformatik Enstitüsü'nden Prof. Dam Janet Thornton bunu öğrenmenin evrimi anlamayı da kolaylaştıracağını söylüyor.

Bundan sonra ne olacak?

Diğer bilim insanları yapay zekanın ürettiği verileri detaylıca inceleyecek ve testlere tabi tutacak.

Bu konu etrafında hala bilinmeyen başka şeyler de var. Birden fazla proteinin nasıl bir araya geldiği, proteinlerin DNA ve RNA gibi moleküllerle nasıl etkileştiği gibi konular bunlar arasında.

Dr. Kryshtafovych, "Tekil proteinler için problemin büyük bir kısmı çözüldüğüne göre kompleks proteinlerin şekillerini tespit etmeye giden yol da açıldı. Bunlar yaşamın makineleri" diyor.

BBC

California Üniversitesi Koronavirüs Haberler

Biden'ın çekilme kararıyla ilgili bomba iddia: Danışmanlarının bile haberi yoktu, sosyal medyadan öğrendiler

Biden'ın çekilme kararıyla ilgili bomba iddia: Danışmanlarının bile haberi yoktu, sosyal medyadan öğrendiler

Obama da aralarında! Biden'ın yerine aday gösterdiği Kamala'ya kritik isimlerden destek çıkmadı

Obama da aralarında! Biden'ın yerine aday gösterdiği Kamala'ya kritik isimlerden destek çıkmadı

Haremlik selamlık uygulama! Adıyaman Menzil'de otobüs durakları kadın-erkek diye ayrıldı

Haremlik selamlık uygulama! Adıyaman Menzil'de otobüs durakları kadın-erkek diye ayrıldı

Bakmadan Geçme

Muharrem ayı ne zaman bitiyor? Muharrem (Aşure) ayının bitmesine kaç gün kaldı? LGS YERLEŞTİRME SONUÇLARI AÇIKLANDI! LGS yerleştirme sonuçlarına nereden bakılır? Sorgulama ekranı! Celal Şengör ne dedi? Türkiye'nin geleceği tehlikede mi? Celal Şengör kimdir, nereli, kaç yaşında? 22 TEMMUZ GÜNCEL ALTIN FİYATLARI | Bugün gram altın, çeyrek altın, tam altın ne kadar? Merkez Bankası faiz kararı ne zaman, saat kaçta açıklanacak? Temmuz ayı MB faiz kararı ne olur? 2024 Lise taban puanları ve boş kontenjanlar açıklandı mı? Lise 1. ve 2. nakil tercihleri ne zaman alınacak? BİM AKTÜEL KATALOĞU 22-25 TEMMUZ YAYINLANDI | BİM'e elektrikli bisiklet ve scooter geldi mi? BİM'e gelecek ürünler ve BİM fiyat listesi! meb.gov.tr LGS yerleştirme sonuçları! LGS yerleştirme sonuçları açıklandı mı? LGS TERCİH SONUÇLARI açıklandı mı? LGS tercih sonuçları saat kaçta açıklanacak? Sandık Kokusu Bora kim? Engin Öztürk kimdir, kaç yaşında ve hangi dizilerde oynadı? Okullar ne zaman açılacak? İlköğretim, Ortaokul, Lise 2024-2025 eğitim öğretim yılı ne zaman başlayacak? Kabine Toplantısı ne zaman? Bu hafta Kabine Toplantısı yapılacak mı? Kabine Toplantısının gündeminde ne var? LGS 2024 TERCİH SONUÇ EKRANI | LGS tercih sonuçları açıklandı mı, saat kaçta açıklanacak? Dct Trading halka arz oldu mu? Dct Trading katılım endeksine uygun mu, kaç lot veriyor? Resmi Gazete bugün (22 Temmuz) kararları neler? Resmi Gazete atama kararları 2024!
Ağrı Dağı'nda kaybolan 2 kişinin cansız bedeni bulundu

Ağrı Dağı'nda kaybolan 2 kişinin cansız bedeni bulundu

500
Yazılan yorumlar hiçbir şekilde Haberler.com’un görüş ve düşüncelerini yansıtmamaktadır. Yorumlar, yazan kişiyi bağlayıcı niteliktedir.
title