Rahim ağzı kanseri aşısı İngiltere'de yaklaşık 200 hayat kurtardı

İngiltere'de 1823 yılında kurulan, haftalık hakemli tıp dergisi Lancet'te yayımlanan bir analize göre, rahim ağzı kanseri aşısı sayesinde ülkede yaklaşık 200 hayat kurtarıldı.

Bu türde yapılan bu ilk çalışma, İngiltere'de okul çağındaki kızlara 2008'de papillomavirüs (HPV) aşısı sunulmasından bu yana ölümlerin keskin biçimde düştüğünü gösterdi.

2020 ile 2024 yılları arasında 20-24 yaş arası kadınlarda hiç rahim ağzı kanseri ölümü kaydedilmedi.

Bu, beş yıllık bir dönemde ilk kez gerçekleşti.

Aşılama olmasaydı yaklaşık 23 ölüm bekleniyordu.

Londra Queen Mary Üniversitesi'nden baş araştırmacı Prof. Peter Sasieni, "Tek bir aşının belirli bir kanser türünü neredeyse ortadan kaldırabildiğini düşünmek inanılmaz" dedi.

Çalışma ayrıca 12 veya 13 yaşında aşılanan çocukların, 30 yaşından önce hastalıktan ölme riskinin neredeyse sıfır olduğunu ortaya koydu.

HPV aşılama kampanyasından önce bu yaş grubunda her yıl yaklaşık 20 ölüm kaydediliyordu.

Genel olarak rahim ağzı kanseri İngiltere'de kadınlar arasında hâlâ en yaygın 14. kanser türü ve her yıl 3.300 kişiye teşhis konuluyor.

Yakın deri temasıyla yayılan bir virüs olan HPV'nin bu vakaların %99'una neden olduğu düşünülüyor.

Çoğu HPV enfeksiyonu herhangi bir soruna yol açmadan kaybolur, ancak bazıları anormal hücre değişikliklerine neden olur ve yıllar sonra kansere yol açabilir.

Raporun yazarları, daha fazla kişiye HPV aşısı yapılması ve aşılı kişilerin yaşlanmasıyla birlikte hastalıktan ölenlerin sayısının düşmeye devam edeceğini öngörüyor.

Araştırmayı finanse eden Cancer Research UK, bulguları "inanılmaz bir dönüm noktası" olarak tanımladı, ancak İngiltere'de aşılama oranlarının önerilen seviyelerin altında seyrettiği uyarısında bulundu.

Kuruluşun icra kurulu başkanı Michelle Mitchell, "HPV aşısının rahim ağzı kanserini başlamadan önce durdurmada son derece etkili olduğunu biliyoruz ve bu bulgular ilk kez hayat kurtardığını gösteriyor" dedi.

"Bu aşının gerçek bir savunucusuyum"

Alexandra Legg, HPV aşısı İngiltere'de uygulanmaya başlanmadan hemen önce okulu bıraktı.

Düğününü planladığı sırada 30 yaşındaydı ve kendisine rahim ağzı kanseri teşhisi kondu.

"O sözleri duyduğumu hatırlıyorum ve gerçekten nefes almakta zorlandım" diyor.

"Çok üzülmüştüm – her şey aklımdan geçti, çok zordu."

Tedavisi sırasında karın bölgesindeki lenf düğümleri alındı, ancak cerrahlar rahim ağzının küçük bir kısmını korumayı başardı ve bu da ona hamile kalma şansı verdi.

Sadece bir yıl sonra kızı Ivy doğdu. İkinci adı "mucize" anlamına gelen Marvella.

"Bu dokuz ay çok korkutucuydu çünkü her an onu kaybetme riskim vardı" diyor.

Alexandra, HPV aşısı kendisine sunulmuş olsaydı hayatının çok daha az travmatik olabileceğini söylüyor ve uygun olan herkesi aşı olmaya çağırıyor.

"Bu aşının gerçek bir savunucusuyum ve Ivy yeterince büyüdüğünde aşı olmak için ilk sırada olacak" diye ekliyor.

Ölümlerdeki azalma 'buzdağının görünen kısmı'

Londra Queen Mary Üniversitesi'nde kanser epidemiyolojisi uzmanı olan Prof. Sasieni, aşının uygulanmaya başlanmasından bu yana ölümlerdeki düşüşü "buzdağının görünen kısmı" olarak nitelendiriyor.

"İkinci nesiller yaşlandıkça rahim ağzı kanserinden kurtarılan daha pek çok hayat göreceğiz" diyor.

"Yeni araştırma, daha fazla insanın korunması için HPV aşılama seviyelerini yüksek tutmanın ne kadar hayati olduğunu gösteriyor."

İngiltere hükümeti, 2040 yılına kadar rahim ağzı kanserini bir halk sağlığı sorunu olmaktan çıkarmayı taahhüt etti.

Ancak son veriler, ülke genelinde aşılama oranlarının önerilen seviyelerin altına düştüğünü gösteriyor.

İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı verilerine göre, ülkede 2024-25 döneminde kızların yüzde 76'sı 15 yaşına kadar aşılandı; bu oran, Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) rahim ağzı kanserini ortadan kaldırmak için gerekli olduğunu söylediği yüzde 90'ın oldukça altında.

Cancer Research UK'den Michelle Mitchell, "İngiltere hükümeti ve sağlık sistemlerinin, aşı yaptırma oranının en düşük olduğu topluluklara ulaşmak için çalışmalar yaparak bunu acilen ele alması şart" diyor.

HPV aşısının uygulanmasına rağmen, 25-64 yaş arası kadınlara hâlâ rahim ağzı taramasına (eskiden smear testi olarak biliniyordu) katılmaları tavsiye ediliyor.

Erkek çocuklara da 2019'dan bu yana HPV aşısı yapılıyor; bu, onları anüs, penis, boğaz ve ağız kanserlerine karşı korumaya yardımcı oluyor ve virüsü kadınlara bulaştırma riskini azaltıyor.

İngiltere Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı, çalışmanın HPV aşısının "olağanüstü etkisini" gösterdiğini belirtti.

Bir sözcü, "Daha fazla gencin bu hayat kurtarıcı korumadan faydalanması için aşı yaptırma oranlarını artırıyoruz" dedi.

Henüz taramaya katılmamış kadınlara HPV için kendi kendine test kitlerinin gönderildiği belirtildi.

Orijinali İngilizce olan bu makalenin çevirisinde yapay zekadan yararlandık. Yayınlanmadan önce çeviriyi bir BBC gazetecisi kontrol etti. .