Husiler kimdir, Husiler hangi ülkede, Husiler terör örgütü mü?

Kızıldeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılarıyla dünya gündemine oturan Husiler hakkında araştırmalar hız kazandı. “Husiler kimdir?”, “Husiler hangi ülkede bulunuyor?” ve “Husiler terör örgütü mü?” soruları internette en çok aranan başlıklar arasında yer alıyor. Yemen’deki iç savaşın en önemli aktörlerinden biri olan Husi hareketi, Zeydi Şii kökenli yapısı ve İran ile ilişkileriyle uluslararası arenada tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bazı ülkelerin terör listesine aldığı Husilerin tarihi, amacı ve bölgedeki etkisine dair bilinmesi gerekenleri haberimizde derledik.

HUSİLER KİMDİR, HUSİLER HANGİ ÜLKEDE, HUSİLER TERÖR ÖRGÜTÜ MÜ?

Orta Doğu'daki gerilimler ve Kızıldeniz'de yaşanan gelişmelerle birlikte Husiler, son yıllarda dünya gündeminin en çok konuşulan gruplarından biri haline geldi. "Husiler kimdir?", "Husiler hangi ülkede?" ve "Husiler terör örgütü mü?" soruları internette sıkça araştırılıyor. Yemen'deki iç savaşın kilit aktörlerinden biri olan Husi hareketinin kökeni, yapısı ve uluslararası alandaki statüsüne dair merak edilenleri sizler için derledik.

HUSİLER KİMDİR?

Husiler, resmi adıyla Ensarullah (Allah'ın Yardımcıları) hareketi, Yemen merkezli silahlı bir siyasi ve dini gruptur. Hareket, adını 1990'lı yıllarda örgütlenmenin öncüsü olan Hüseyin Bedreddin el-Husi'den almaktadır. Hüseyin el-Husi'nin 2004 yılında Yemen ordusuyla yaşanan çatışmalarda öldürülmesinin ardından hareketin liderliğini kardeşi Abdulmelik el-Husi üstlendi.

Husiler, Şiiliğin bir kolu olan Zeydi mezhebine mensuptur. Zeydiler, Yemen'in kuzeyinde yüzyıllar boyunca etkili olmuş ve 1962 yılına kadar bölgede imamlık yönetimi sürdürmüştür. Hareket, başlangıçta Zeydi kimliğinin korunması ve dönemin hükümetine karşı muhalefet amacıyla ortaya çıkmış, zamanla güçlü bir askeri ve siyasi yapıya dönüşmüştür.

HUSİLER HANGİ ÜLKEDE?

Husiler, Arap Yarımadası'nın güneyinde yer alan Yemen'de bulunmaktadır. Hareketin doğduğu yer, ülkenin kuzeyindeki Saada bölgesidir. 2014 yılında başkent Sana'yı ele geçiren Husiler, bugün Yemen'in en kalabalık bölgelerini de içine alan kuzey ve batı kesimlerinin büyük bölümünü kontrol ediyor.

Husilerin Sana'yı ele geçirmesinin ardından uluslararası alanda tanınan Yemen hükümeti güneydeki Aden'e çekildi. 2015 yılında ise Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon, Husilere karşı askeri müdahale başlattı. Bu süreç, Birleşmiş Milletler tarafından dünyanın en ağır insani krizlerinden biri olarak nitelendirilen Yemen iç savaşının derinleşmesine yol açtı.

HUSİLERİN İRAN İLE İLİŞKİSİ

Husiler, uluslararası kamuoyunda genellikle "İran destekli" bir grup olarak tanımlanıyor. ABD, Suudi Arabistan ve bazı Batılı ülkeler, İran'ın Husilere silah, füze ve insansız hava aracı teknolojisi sağladığını öne sürüyor. İran ise Husilere siyasi destek verdiğini kabul etmekle birlikte doğrudan askeri destek iddialarını reddediyor. Husiler de kendilerini bağımsız bir Yemen hareketi olarak tanımlıyor.

KIZILDENİZ SALDIRILARI NEDEN GÜNDEMDE?

Husiler, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarının ardından Filistin'e destek amacıyla Kızıldeniz'de harekete geçti. Grup, Ekim 2023'ün sonundan itibaren Yemen açıklarında İsrail bağlantılı olduğunu ileri sürdüğü ticari gemilere el koymaya, bazılarını da füze ve dronlarla hedef almaya başladı. Kızıldeniz ve Umman Denizi'nde yaşanan bu saldırılar, bölgedeki deniz taşımacılığını ciddi oranda düşürdü. Bu gelişmeler, ABD ve İngiltere'nin Yemen'deki Husi hedeflerine hava saldırıları düzenlemesine neden oldu.

HUSİLER TERÖR ÖRGÜTÜ MÜ?

Husilerin terör örgütü olup olmadığı, ülkeden ülkeye değişen bir konudur. Grubu terör listesine alan ülkelerin başında ABD geliyor. Ancak ABD'nin bu konudaki tutumu yıllar içinde birkaç kez değişti.

Husileri yabancı terör örgütü ilan eden ilk karar, Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminin bitiminden bir gün önce, 19 Ocak 2021'de yürürlüğe girdi. Ancak BM yetkilileri bu kararın Yemen'deki insani krizi ağırlaştıracağı ve büyük bir kıtlığa yol açabileceği uyarısında bulundu. Bunun üzerine Biden yönetimi, Yemen'deki insani durumun ağırlığını gerekçe göstererek Husileri 16 Şubat 2021 itibarıyla listeden çıkardı.

Kızıldeniz saldırılarının ardından ise ABD, Ocak 2024'te Husileri yeniden terör listesine aldığını duyurdu. Bu karar, grubu "Küresel Özel Terör Örgütü" kategorisine yerleştirdi. Göreve yeniden gelen Donald Trump ise bir adım daha ileri gitti: Trump, imzaladığı başkanlık kararnamesiyle Husileri yeniden "yabancı terör örgütleri" listesine ekleme sürecini başlattı ve gerekçe olarak özellikle Kızıldeniz'deki gemi saldırılarını gösterdi.

ABD'nin yanı sıra Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de Husileri terör örgütü olarak sınıflandıran ülkeler arasında yer alıyor. Buna karşın Birleşmiş Milletler, Husileri genel olarak terör örgütü olarak listelemiyor; BM, Yemen'deki barış görüşmelerinde Husileri taraflardan biri olarak muhatap alıyor. Türkiye'nin resmi terör örgütleri listesinde ise Husiler yer almıyor.

HUSİLER TERÖR LİSTESİ KARARINA NASIL TEPKİ VERDİ?

Husiler, terör örgütü olarak nitelendirilmelerine sert tepki gösterdi. Sana'daki Husi kontrolündeki dışişleri bakanlığı, ABD'nin kararını Yemen'in egemenliğine yönelik siyasi bir saldırı olarak niteleyerek reddetti. Açıklamada, bu tür adımların Filistin'e destek konusundaki kararlılıklarını yalnızca güçlendireceği vurgulandı.

HUSİLER HAKKINDA FARKLI GÖRÜŞLER

Husilere yönelik değerlendirmeler, uluslararası kamuoyunda keskin biçimde ayrışıyor. Grubu terör örgütü olarak görenler; sivil gemilere yönelik saldırıları, Suudi Arabistan ve İsrail'e füze atışlarını ve kontrol ettikleri bölgelerdeki insan hakları ihlali iddialarını öne çıkarıyor. Terör tanımlamasına karşı çıkanlar ise Husilerin Yemen'de fiili bir yönetim olduğunu, milyonlarca insanın yaşadığı bölgeleri idare ettiğini ve terör listesi kararlarının insani yardımların ulaştırılmasını zorlaştırdığını savunuyor. Bu tartışma, Yemen'deki krizin çözümüne yönelik diplomatik süreçlerin de merkezinde yer almaya devam ediyor.

Osman DEMİR

Haberler.com