Bir ülke tank ihraç edebilir.
Uydu üretebilir.
Otomobil geliştirebilir.
Bunların tamamı önemlidir.
Ancak bazı başarılar vardır ki ekonomik değerinin ötesinde bir anlam taşır.
Çünkü onlar yalnızca ürün değil, fikir ihraç eder.
Dünyada kalıcı etki bırakan ülkelere baktığımızda bunun sayısız örneğini görürüz.
Amerika teknolojiyle, Almanya mühendislikle, Japonya kalite kültürüyle, Güney Kore inovasyon ve popüler kültürle küresel bir etki alanı oluşturdu.
Son yıllarda Türkiye de savunma sanayiinden insani diplomasiye, sağlık hizmetlerinden afet yönetimine kadar birçok alanda kendi hikâyesini yazmaya başladı.
Ve bu hikâyenin içinde çok güçlü bir başlık daha var:
Sıfır Atık.
İlk bakışta bir çevre politikası gibi görünen bu hareket, aslında Türkiye’nin son yıllarda geliştirdiği en önemli yumuşak güç projelerinden biri haline gelmiş durumda.
Çünkü mesele yalnızca geri dönüşüm değil.
Mesele, dünyanın çözüm aradığı bir soruna Türkiye’nin çözüm önerebilmesidir.
İstanbul Valiliği himayelerinde, Sıfır Atık Vakfı koordinasyonunda gerçekleştirilen Sıfır Atık Festivali ve Uluslararası Sıfır Atık Forumu tam da bu nedenle sıradan bir çevre etkinliği olarak değerlendirilmemelidir.
Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirilen festival boyunca bir milyondan fazla ziyaretçi ağırlandı. Çocuklardan akademisyenlere, yerel yönetimlerden iş dünyasına kadar toplumun her kesiminden katılım sağlandı.
Ancak asıl dikkat çekici olan, forumun uluslararası boyutuydu.
183 ülkeden temsilcinin katıldığı organizasyon, çevre ve sürdürülebilirlik alanında dünyanın en geniş katılımlı platformlarından biri haline geldi.
Bugün dünyada çok sayıda uluslararası zirve düzenleniyor.
Ancak çok azı, ortaya koyduğu fikir nedeniyle bu kadar geniş bir karşılık bulabiliyor.
İstanbul’da ortaya çıkan tablo aslında çok net bir gerçeği gösterdi:
Türkiye artık küresel çevre gündeminin takipçisi değil, üreticisi olma iddiası taşıyor.
Bu dönüşümün mimarı olan Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Sayın Emine Erdoğan hanımefendinin ortaya koyduğu vizyonun başarısı da burada yatıyor.
2017 yılında başlatılan Sıfır Atık Hareketi yalnızca Türkiye’de uygulanmakla kalmadı.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 30 Mart’ı Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan etmesine de öncülük etti.
Uluslararası platformlarda kabul gören bir çevre yaklaşımına dönüştü.
Bugün birçok ülkenin temsilcisi, akademisyeni ve karar vericisi Türkiye’nin bu alandaki deneyimini incelemek için İstanbul’a geliyor.
Bu durum tek başına bile önemli bir göstergedir.
Çünkü uluslararası sistemde gerçek etki, başkalarının sizi dinlemesiyle başlar.
Ve Sıfır Atık Hareketi bugün yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın konuştuğu bir modele dönüşmüş durumdadır.
Bu noktada Sıfır Atık Vakfı’nın rolünü ayrıca değerlendirmemiz gerekiyor.
Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş liderliğinde yürütülen çalışmalar, hareketin uluslararası görünürlüğünü daha da güçlendirmiş durumda.
Özellikle son dönemde gerçekleştirilen uluslararası forumlar, iş birlikleri ve diplomatik temaslar, Sıfır Atık yaklaşımını ulusal bir projeden küresel bir platforma dönüştürmüş durumda.
İstanbul’daki forumun sonunda ortaya çıkan uluslararası katılım seviyesi de bunun en somut göstergesi oldu diyebiliriz.
183 ülkenin aynı masa etrafında buluşması bir tesadüf değildir.
Bu, artık dünyanın Türkiye’nin anlattığı hikâyeye kulak verdiğinin bir göstergesidir.
Bu noktada festivalin zamanlaması da son derece dikkat çekicidir.
Dünya, Kasım ayında Antalya’da gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi’ne hazırlanıyor.
İklim politikalarının geleceğinin tartışılacağı bu kritik süreç öncesinde İstanbul’dan verilen mesaj son derece nettir:
Türkiye yalnızca ev sahipliği yapmayacak.
Türkiye aynı zamanda fikir üretecek.
Öneri sunacak.
Yön gösterecek.
Çünkü uluslararası ilişkilerde artık yalnızca ekonomik büyüklük değil, gündem belirleme kapasitesi de güç unsuru olarak kabul ediliyor.
Dolayısıyla COP31 öncesinde İstanbul’da oluşan bu atmosfer, Türkiye’nin çevre diplomasisindeki iddiasını daha görünür hale getirmiştir.
Belki de Sıfır Atık Hareketi’nin en güçlü tarafı burada ortaya çıkıyor.
Bu hareket Batı’dan ithal edilmiş bir kavram değil.
Bu toprakların hafızasında bulunan “israf etmeme” anlayışının çağdaş bir yorumu aslında.
Ekmeğin kutsal kabul edildiği, nimetin emanet görüldüğü, ihtiyaç fazlasının paylaşılmasının erdem sayıldığı bir kültürün günümüz dünyasına sunduğu bir teklif.
Bu nedenle Sıfır Atık yalnızca çevre politikası değildir.
Aynı zamanda kültürel bir özgüven meselesidir.
Kendi değerlerinden beslenen ve evrensel bir soruna çözüm sunan her fikir gibi, gücünü de bu topraklardan almaktadır.
İstanbul’da sona eren festivalin ardından geriye yalnızca etkinlik görüntüleri kalmadı kanımca.
Geride çok daha önemli bir şey kaldı:
Türkiye’nin dünyanın ortak sorunlarına çözüm üretme iddiası.
Bugün savunma sanayiinde üreten, insani yardımlarda öncü rol üstlenen, kriz bölgelerinde diplomasi yürüten Türkiye; artık çevre ve sürdürülebilirlik alanında da kendi modelini ortaya koyuyor.
Belki de İstanbul’da sona eren Sıfır Atık Festivali’nin en önemli çıktısı budur.
Çünkü güçlü devletler yalnızca kendi vatandaşları için çözüm üretmez.
Güçlü devletler, insanlığın ortak sorunlarına da cevap verir.
Sıfır Atık Hareketi ise Türkiye’nin dünyaya verdiği bu cevabın adıdır.
