İyi Bir Fikrim Var Ama Param Yok!
Geçen hafta sizlere bir söz vermiştim.
“Bir sonraki yazıda, beni en çok heyecanlandıran sorulardan birine birlikte cevap arayacağız.” demiştim.
O soru yine Defne’den geldi.
Bir akşam, okulda kurmak istedikleri Sosyal Girişimcilik Kulübü için hazırladıkları dosyaları masanın üzerine yaymıştı.
Notlar…
Araştırmalar…
Çizimler…
Yapılacaklar listesi…
Bir süre sessizce hepsine baktı.
Sonra başını kaldırıp bana döndü.
Defne’nin Sorusu
“Anne… Diyelim ki gerçekten çok güzel bir fikrimiz var. Peki ama hiç paramız yoksa ne yapacağız? İnsanlar bize neden destek olsun ki?”
Sorusu aslında parayla ilgili değildi.
Güvenle ilgiliydi.
Ona hemen cevap vermedim.
Çünkü bazen çocuklarımıza vereceğimiz en doğru şey, hazır cevaplar değildir.
Birlikte düşünebilmektir.
Ben de ona bir soru sordum:
“Sen olsaydın, hiç tanımadığın birinin fikrine neden destek olurdun?”
Bir süre düşündü.
Sonra cevap vermeye başladı:
“Gerçekten bir sorunu çözüyorsa…”
“Bana güven veriyorsa…”
“Ne yapacağını açıkça anlatıyorsa…”
“Toplanan parayı nerede kullanacağını biliyorsam…”
İşte o an gülümsedim.
Çünkü Defne, farkında olmadan kitlesel fonlamanın en temel ilkesini söylemişti.
İnsanlar önce fikre değil, güvene yatırım yapar.
Sonra o fikrin yol arkadaşı olurlar.
Bugün sizlerle tam da bunu konuşmak istiyorum.
Çünkü sizlerden en çok duyduğum sorulardan biri şu:
“Harika bir fikrim var. Ama onu gerçekleştirecek param yok.”
İnanın bana…
Bu cümleyi hayatında en az bir kez kurmamış neredeyse hiçbir girişimci yoktur.
Dünyayı değiştiren birçok fikir de tam bu cümleyle başlamış zaten.
Çünkü büyük fikirlerin ortak özelliği, büyük sermayeyle başlamaları değildir.
Büyük bir problemi dert edinmeleri ve o probleme çözüm aramalarıdır.
Şimdi birlikte küçük bir hayal kuralım.
Okulunuzun kantininde her gün çok sayıda yiyeceğin çöpe gittiğini fark ettiniz.
Bunu önlemek istiyorsunuz.
Arkadaşlarınızla bir araya geldiniz.
Belki satılmayan ürünlerin gün sonunda ihtiyaç sahibi öğrencilere ulaşmasını sağlayacak bir sistem tasarladınız.
Belki okulun tüketim alışkanlıklarını analiz edecek basit bir uygulama geliştirdiniz.
Belki de israfı azaltacak yepyeni bir fikir buldunuz.
Harika…
Peki şimdi ne olacak?
Bilgisayar gerekiyor.
Yazılım gerekiyor.
Tanıtım gerekiyor.
Belki küçük bir prototip hazırlanacak.
Ve aklınıza ilk gelen soru:
“Parayı nereden bulacağız?”
Uzun yıllar boyunca girişimcilerin önünde yalnızca birkaç seçenek vardı.
Bankaya gitmek…
Bir yatırımcı bulmak…
Ya da hayalini ertelemek…
Bugün ise dünyanın önümüze koyduğu bambaşka bir imkân var.
Adı: kitlesel fonlama.
En basit tanımıyla kitlesel fonlama, çok sayıda insanın küçük katkılarla bir fikrin hayata geçmesine destek olmasıdır.
Ama bana göre bu tanım eksik.
Çünkü kitlesel fonlama, sadece para toplamak değildir.
İnsanların güvenini kazanabilmektir.
Düşünün…
Bir kişinin 500 bin lira vermesi mi daha değerlidir?
Yoksa beş bin kişinin 100’er lira vererek aynı hayale ortak olması mı?
İkinci örnekte yalnızca para yoktur.
İnanç vardır.
Dayanışma vardır.
Sorumluluk vardır.
Bir topluluk vardır.
Ve bazen bir topluluk, büyük bir sermayeden çok daha değerlidir.
Dünyada bunun sayısız örneği var.
Kickstarter üzerinden geliştirilen Pebble akıllı saat projesi, milyonlarca dolar destek topladı.
İnsanlar sadece bir saat satın almadılar.
Henüz ortada olmayan bir fikre inandılar.
Türkiye’de de son yıllarda çok önemli bir değişim yaşanıyor.
Sermaye Piyasası Kurulunun düzenlemeleri sayesinde artık girişimler, yetkilendirilmiş kitlesel fonlama platformları üzerinden yatırımcılarla buluşabiliyor.
Teknolojiden temiz enerjiye, yazılımdan üretime kadar birçok girişim, binlerce yatırımcıdan destek alarak büyüyor.
Bu aslında bize yeni bir gerçeği gösteriyor.
Eskiden iyi fikirler sermaye arıyordu.
Bugün ise güven veren fikirler, sermayeyi kendine çekebiliyor.
Ama burada çok önemli bir ayrıntı var.
Kitlesel fonlama, internette bir kampanya açıp insanlardan para istemek değildir.
Asıl mesele şudur:
İnsanlar sana neden inansın?
Gerçekten bir sorunu çözüyor musun?
Bu sorunu araştırdın mı?
Hazırladığın bütçe gerçekçi mi?
Toplanan parayı nasıl kullanacağını biliyor musun?
Başarısız olursan ne yapacağını düşündün mü?
İşte bu soruların cevapları, iyi bir sosyal girişimci olmanın temelidir.
Ve bu yüzden finansal okuryazarlık, sosyal girişimciliğin ayrılmaz bir parçasıdır.
Çünkü iyi niyet sizi yola çıkarır.
Bilgi ise yolda tutar.
Sevgili gençler…
Belki bugün cebinizde büyük sermayeler yok.
Ama büyük hayalleriniz olabilir.
Hayal kurmaktan hiç vazgeçmeyin.
Fakat şunu da unutmayın:
Bir hayalin peşinden gitmek, yalnızca ona inanmak değildir.
Onu planlayabilmektir.
Onu anlatabilmektir.
İnsanlara güven verebilmektir.
Ve gerektiğinde, “Gelin bu hayali birlikte gerçekleştirelim.” diyebilmektir.
İşte kitlesel fonlama tam olarak bunu öğretir.
İnsanlardan para istemeyi değil…
İnsanlara güven vermeyi.
Bir sonraki mektubumuzda ise kızımın bana sorduğu başka bir sorunun peşinden gideceğiz.
Defne’nin Sorusu
“Anne… Sosyal girişimci olmak istiyorsak neden finansal okuryazarlığı öğrenmek zorundayız?”
Belki de birçok güzel fikrin hayata geçememesinin sebebi para eksikliği değildir.
Parayı doğru yönetmeyi bilmemektir.
Heybene Bugün Ne Koydun?
Bir fikrin ilk sermayesi para değil, güvendir.
Bugünün Sorusu
Bugün okulunda, mahallende ya da yaşadığın şehirde çözmek istediğin tek bir sorun seç.
Sonra kendine şu soruyu sor:
“Bu sorunu çözmek için bugün atabileceğim en küçük ama gerçek adım ne olabilir?”
Ve unutma…
Geleceği değiştirecek olanlar, bütün cevapları bilenler değil; doğru soruları sormaktan hiç vazgeçmeyenlerdir.
