1. Ruzi Nazar: CIA'nın Orta Asya Mimarı
Özbek asıllı bir CIA ajanı olan Ruzi Nazar, bu ağın en tepesindeki isimdir. II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası saflarında "Türkistan Lejyonu"nda yer almış, savaş sonrasında ise CIA tarafından devşirilmiştir.
*Misyonu: Nazar'ın temel görevi, Sovyetler Birliği bünyesindeki Türk halklarını milliyetçilik üzerinden organize etmek ve Moskova'ya karşı bir "iç cephe" açmaktı.
*Türkiye Bağlantısı: 1959-1971 yılları arasında Türkiye'de görev yaparak MİT ve milliyetçi çevrelerle derin bağlar kurmuş; Enver Altaylı gibi isimlerin yetişmesinde etkili olmuştur.
"Ruzi Nazar, 30 Nisan 2015'te Fethiye'de vefat etmiş ve Fethiye'deki Alevi mezarlığına gizlice defnedilmiştir"
2. Kamil Yüceoral: Ankara-Washington Hattındaki Koordinatör
Süleyman Kamil Yüceoral, özellikle 1990'lı yıllarda Tansu Çiller'in Başbakanlığı döneminde "Türk Dünyasından Sorumlu Başmüşavir" olarak öne çıkmış bir isimdir.
*İstihbarat Rolü: İddialara göre Yüceoral, Ruzi Nazar'ın Türkiye'deki etkisinin devamı niteliğindeydi. ABD'de "Green Card" sahibi olan ve CIA ile yakın teması bulunduğu öne sürülen Yüceoral, Başbakanlık örtülü ödeneğini kullanarak Orta Asya ve Kafkaslar'daki operasyonları finanse etmekle suçlanmıştır.
*Operasyonel Gücü: Azerbaycan'daki darbe girişimlerinden, Afganistan'daki savaş ağalarına gönderilen yardımlara kadar pek çok "derin" dosyada adı geçmektedir.
3. Raşit Dostum ve Afganistan Denklemi
Afganistan'ın kuzeyindeki Özbeklerin lideri olan General Raşit Dostum, CIA'nın bölgedeki en önemli yerel müttefiklerinden biri olmuştur.
Stratejik Destek: Ruzi Nazar ve Kamil Yüceoral'ın, Dostum'u destekleyerek hem Sovyetlere hem de sonrasında radikal dinci gruplara (Taliban vb.) karşı bir "seküler Türk bariyeri" oluşturmaya çalıştığı bilinmektedir.
Örtülü Ödenek: 1990'larda Kamil Yüceoral aracılığıyla Türkiye'nin örtülü ödeneğinden Raşit Dostum'a milyonlarca dolar aktarıldığı; bu kaynağın Dostum'un ordusunu modernize etmek ve bölgedeki Rus/İran etkisini kırmak için kullanıldığı iddia edilmiştir.
4. Azerbaycan: 1995 Darbe Girişimi
Azerbaycan, bu ekibin en riskli operasyonlarından birine sahne oldu. 1995 yılında Haydar Aliyev'i devirip yerine Ebulfez Elçibey'e yakın isimleri getirmeyi hedefleyen darbe girişimi, CIA-MİT hattındaki bazı unsurların ve Kamil Yüceoral'ın desteğiyle planlanmıştı.
Hedef: Azerbaycan petrolünün Batı'ya akışını garanti altına almak ve Rusya yanlısı politikalara son vermek.
Sonuç: Darbe girişimi başarısız oldu. Dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in durumu Aliyev'e önceden haber vermesiyle operasyon çöktü. Bu olay, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinde uzun sürecek bir güven bunalımına yol açtı.
Kesişme Noktası: Fergana Güzeli
Türkiye'nin ve Orta Asya'nın yaklaşık bir asırlık perde arkasını oluşturan bu isimlerden Kamil Yüceoral ile yolumuz; Uluslararası Ahmet Yesevi Üniversitesi bünyesinde, yine Yüceoral yönetiminde çıkardığımız "Yeni Avrasya" dergisinde kesişti.
O dönem çevirisine başladığımız ve daha sonra Bilge Yayınları tarafından yayımlanan Lübnanlı gazeteci ve tarihçi Corci Zeydan'ın "Cihan Hatun / Fergana Güzeli" isimli kitabına ilk desteği veren de Süleyman Kamil Yüceoral'dı. Kitap projesini kendisine teklif ettiğimde duyduklarına inanamamış ve şaşkınlıkla, "Benim eşim de Ferganalı!" demişti.
Peki, eşi kim miydi? Meşhur Amerikalı yazar Sylvia Nasar. Yani CIA'nın Orta Asya şefi Ruzi Nazar'ın kızı.
Kültür eski bakanlarından Namık Kemal Zeybek'in Mütevelli Heyeti Başkanı olduğu Uluslararası Ahmet Yesevi Üniversitesi Ankara merkezinde birlikte mesai yaptığımız diğer isimler arasında; Prof. Dr. Oktay Sinanoğlu'nun eşi Dilek Sinanoğlu ve Diyanet İşleri eski Başkan Yardımcısı merhum Hamdi Mert de bulunuyordu.
