Hantavirüs bulaşıcı mı, nasıl bulaşır? Hantavirüs olduğumuzu nasıl anlarız?

Son günlerde yeniden gündeme gelen Hantavirüs hakkında en çok araştırılan konuların başında bulaş yolları ve belirtiler geliyor. Özellikle sosyal medyada yayılan iddiaların ardından vatandaşlar, “Hantavirüs insandan insana bulaşır mı?”, “Belirtileri nasıl ortaya çıkar?” ve “Hantavirüs olduğumuzu nasıl anlarız?” sorularına yanıt aramaya başladı. Uzmanların dikkat çektiği belirtiler ve bulaş riskine ilişkin detaylar merak konusu olmaya devam ediyor. Detaylar haberin devamında...

HANTAVİRÜS NEDİR?

Hantavirüs, Hantaviridae ailesinde yer alan ve çoğunlukla kemirgenler aracılığıyla taşınan viral enfeksiyonlar grubunda bulunur. Dünya genelinde farklı hantavirüs türleri tespit edilirken, bunların yalnızca belirli bir kısmının insanlarda hastalığa yol açtığı bilinmektedir. Virüsler genellikle taşıyıcı kemirgenlerde belirgin bir hastalık oluşturmadan uzun süre yaşayabilir. Uzmanlara göre hantavirüsler, “Renal Sendromlu Hemorajik Ateş (HFRS)” ve “Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromu (HCPS)” olmak üzere iki farklı ciddi tabloya neden olabiliyor.

HANTAVİRÜS NASIL BULAŞIR, İNSANDAN İNSANA BULAŞIR MI?

Hantavirüs enfeksiyonları çoğunlukla enfekte kemirgenlerin idrarı, dışkısı ve salyasıyla temas sonucu bulaşıyor. Özellikle ahır, depo, baraka ve yeterince havalandırılmayan kapalı alanlarda virüsün havaya karışan parçacıklarının solunması bulaş riskini artırabiliyor. Kemirgen ısırıklarıyla bulaşın da nadir de olsa mümkün olduğu belirtiliyor.

Uzmanlar, insandan insana bulaşın oldukça nadir görüldüğünü vurgularken, bu durumun yalnızca Güney Amerika’da görülen Andes virüsü türünde sınırlı şekilde rapor edildiğini ifade ediyor. Yakın ve uzun süreli temasın bulaş riskini artırabileceği belirtiliyor.

HANTAVİRÜS BELİRTİLERİ NELERDİR?

Hantavirüs belirtileri virüsün türüne göre değişiklik gösterebiliyor. Uzmanlara göre belirtiler genellikle maruziyetten 1 ila 8 hafta sonra ortaya çıkıyor. Ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, halsizlik, mide bulantısı, kusma ve karın ağrısı en sık görülen şikayetler arasında yer alıyor.

HCPS olarak bilinen kardiyopulmoner sendromda hastalık ilerledikçe nefes darlığı, öksürük ve akciğerlerde sıvı birikimi gelişebiliyor. HFRS olarak adlandırılan renal sendromlu tabloda ise böbrek yetmezliği, düşük tansiyon, kanama bozuklukları ve ciddi dolaşım problemleri görülebiliyor. Uzmanlar, bazı vakaların ölümcül seyredebileceğine dikkat çekiyor.

HANTAVİRÜS TEDAVİSİ VAR MI?

Hantavirüs enfeksiyonu için onaylanmış spesifik bir antiviral tedavi ya da kesin koruyucu aşı bulunmuyor. Tedavinin temelini destekleyici bakım oluşturuyor. Solunum, böbrek ve dolaşım sistemi komplikasyonlarının yakından takip edilmesi gerektiği belirtiliyor. Özellikle ağır vakalarda yoğun bakım desteğinin hayati önem taşıdığı ifade ediliyor.

Uzmanlara göre erken teşhis büyük önem taşırken, hastalığın influenza, COVID-19 veya viral zatürre gibi enfeksiyonlarla karışabileceği belirtiliyor. Bu nedenle kemirgen teması öyküsü bulunan kişilerin belirtiler ortaya çıktığında vakit kaybetmeden sağlık kuruluşlarına başvurması öneriliyor.

KİMLER RİSK ALTINDA?

Kemirgenlerin yoğun bulunduğu alanlarda yaşayan veya çalışan kişiler risk grubunda yer alıyor. Tarım, ormancılık ve kırsal bölgelerde yürütülen faaliyetlerde bulunan kişilerin yanı sıra kamp yapanlar ve endemik bölgelere seyahat edenlerin de dikkatli olması gerektiği belirtiliyor. Uzmanlar, özellikle kemirgenlerle temas ihtimalinin bulunduğu ortamlarda koruyucu önlemlerin önemine vurgu yapıyor.

NASIL KORUNULUR?

Hantavirüsten korunmanın en etkili yolunun kemirgenlerle ve onların dışkı, idrar gibi atıklarıyla teması azaltmak olduğu ifade ediliyor. Ev ve iş yerlerinin temiz tutulması, gıdaların güvenli şekilde saklanması ve kemirgen girişine açık alanların kapatılması öneriliyor.

Ayrıca uzmanlar, kemirgen dışkılarının kuru şekilde süpürülmemesi gerektiğini, temizlik öncesinde yüzeylerin nemlendirilmesinin bulaş riskini azaltabileceğini belirtiyor. Kamp ve seyahat sırasında da yiyeceklerin korunması ve konaklama alanlarının kemirgenlerden uzak tutulması gerektiği ifade ediliyor.

AŞISI VAR MI?

Hantavirüs enfeksiyonuna karşı geliştirilmiş kesin koruyucu bir aşı bulunmuyor. Hastalığın tedavisinde hastanın hayati fonksiyonlarının desteklenmesi büyük önem taşıyor. Uzmanlar, HCPS gelişen hastalarda erken dönemde yoğun bakım desteği ve oksijen tedavisinin kritik rol oynadığını belirtiyor.

HFRS gelişen vakalarda ise hemodiyaliz uygulamasının hayat kurtarıcı olabileceği ifade ediliyor. Bazı araştırmalarda Ribavirin gibi antiviral ilaçların etkileri incelense de bu konuda kesinleşmiş bilimsel sonuçların bulunmadığı aktarılıyor.