Antibiyotik direnci nedir? DSÖ neden 39 milyon ölüm uyarısı yaptı?
Google algoritmasına bırakmayın, okuyacağınız haberi siz seçin! Tıkla ve ekle
Antibiyotik direnci, bakterilerin değişerek antibiyotiklerden etkilenmez hale gelmesi demek. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yetkilileri 16 Kasım 2026'da yaptıkları açıklamada, mevcut koşullar değişmezse ilaca dirençli enfeksiyonlara bağlı 39 milyon ölümün önümüzdeki 25 yılda yaşanabileceğini söyledi. Uyarı, 18-24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası öncesinde geldi.
Antibiyotik direnci, bakterilerin zamanla değişerek antibiyotiklerden etkilenmez hale gelmesi demek. Böyle bir bakterinin yol açtığı enfeksiyonu tedavi etmek zorlaşıyor, bazen de mümkün olmuyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yetkilileri 16 Kasım 2026 Pazartesi günü yaptıkları açıklamada, mevcut koşullar değişmezse önümüzdeki 25 yılda ilaca dirençli enfeksiyonlara bağlı 39 milyon ölüm yaşanabileceğini söyledi.
ANTİBİYOTİK DİRENCİ NEDİR?
Antibiyotik direnci, antibiyotiğin öldürmesi ya da çoğalmasını durdurması gereken bakterinin ilaca yanıt vermemesi. DSÖ bunu daha geniş bir başlık altında, antimikrobiyal direnç adıyla tanımlıyor: bakteri, virüs, mantar ve parazitlerin onlara karşı kullanılan ilaçlara artık yanıt vermemesi. Antibiyotik direnci bu tablonun bakterilerle ilgili kısmı. Direnç kazanan şey insan vücudu değil, bakterinin kendisi.
DSÖ NE AÇIKLADI?
Açıklama, 6. Küresel Antimikrobiyal Direnç Medya Forumu kapsamında yapılan çevrim içi toplantıda geldi. DSÖ Antimikrobiyal Direnç Dairesi Başkan Vekili Jean-Pierre Nyemazi, 2021'de dünyada 1 milyondan fazla kişinin doğrudan ilaç direnci nedeniyle öldüğünü, yaklaşık 4,7 milyon ölümün de dirençle bağlantılı olduğunu söyledi. Nyemazi'ye göre bu enfeksiyonlar, COVID-19'dan farklı olarak yıllardır fark edilmeden can alıyor.
DSÖ verilerine göre 2023'te örgüte bildirilen ve laboratuvarda doğrulanan her altı bakteriyel enfeksiyondan birinde, tedavide kullanılan antibiyotiklere karşı direnç görüldü.
39 MİLYON RAKAMI NEREDEN GELİYOR?
39 milyon bir tahmin, kesinleşmiş bir sayı değil. Aynı rakam, Eylül 2024'te The Lancet dergisinde yayımlanan Küresel Antimikrobiyal Direnç Araştırması (GRAM) çalışmasında da yer alıyor. 204 ülke ve bölgenin verisini inceleyen çalışma, yeni önlem alınmazsa 2025 ile 2050 arasında 39 milyon kişinin doğrudan bakterilerdeki antibiyotik direnci nedeniyle hayatını kaybedebileceğini öngördü. Çalışmaya göre dirençle bağlantılı ölümlerin toplamı aynı dönemde 169 milyona çıkabilir.
ANTİBİYOTİK DİRENCİ NEDEN OLUŞUR?
DSÖ, antibiyotiklerin gereksiz ya da yanlış kullanılmasını direncin ana nedenlerinden biri sayıyor; ihtiyaç yokken ya da yanlış türde antibiyotik almak buna örnek. Örgüte göre temiz suya ve hijyene erişimin kısıtlı olması, enfeksiyon kontrolünün yetersiz kalması da direnci artırıyor. Aşıya, teşhis testine ve ilaca ulaşmanın zor olması diğer bir etken. Antibiyotikler bakterilere etki ediyor; grip ve soğuk algınlığı gibi virüslerin yol açtığı hastalıkları tedavi etmiyor.
KİMLER DAHA ÇOK RİSK ALTINDA?
DSÖ uzmanlarına göre bağışıklığı zayıf olanlar dirençli enfeksiyonlara karşı daha savunmasız; kanser tedavisi görenler ile kronik hastalığı bulunanlar da bu grupta. Direnç, enfeksiyonun tedavisini zorlaştırıp hastanede kalış süresini uzatıyor. Ölüm riski de artıyor. DSÖ uzmanları, direnç kontrol altına alınmazsa basit ameliyatların ve doğumun bile riskli hale gelebileceğini söyledi.
ÜLKELER NE YAPIYOR?
DSÖ bu yıl 183 ülkenin ulusal eylem planını inceledi. Planı olan ülkelerin oranı 2017'de yaklaşık yüzde 40'tı, son incelemede yüzde 90'a çıktı. DSÖ Antimikrobiyal Direnç Teknik Sorumlusu Pravasha Prakash ise planını tam olarak finanse eden, uygulayan ve izleyen ülke sayısının yalnızca 42 olduğunu açıkladı. Örgüt, 18-24 Kasım'daki Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası için hükümetleri sağlık sistemlerini güçlendirmeye ve gereksiz antibiyotik kullanımını azaltmaya çağırdı. Yeni tedavilerin geliştirilmesinin hızlanması da örgütün istekleri arasında.













