Yapay Zeka Şirketleri Sahaf Kitaplarını Tarayıp İmha Ediyor Mu?

Avrupa'da yapay zeka şirketlerinin sahaf raflarındaki kitapları toplu halde satın alıp tarattıktan sonra imha ettiğine yönelik iddialar ve yapay zekanın yayıncılık sektörüne etkileri tartışılıyor.

Üsküdar Sahaflar Derneği Başkanı Bahtiyar İstekli, söz konusu iddiaların arka planını, bilginin tarihsel süreçteki dönüşümünü ve yapay zekanın sahaflık mesleğine yansımalarını AA muhabirine değerlendirdi.

"Piyasada 'eski kitaplar imha ediliyor' intibası oluştu"

Avrupa kaynaklı haberlerin Türkiye'de geniş yankı bulduğuna işaret eden İstekli, "Bu haber Türkiye'de çok yankı buldu. Birçok arkadaşım bana linklerini gönderdi. Eski kitapla uğraştığımız için meselenin bizimle de ilgili olduğunu düşündüler. Piyasada sanki eski kitaplar toplanıp imha ediliyormuş gibi bir intiba oluştu ve bu durum bir problem olarak görüldü." dedi.

Sahaf İstekli, olayın temelinde kitapların kasten yok edilmesi düşüncesinin bulunmadığını vurgulayarak, "Buradaki mevzu, dijitalde mevcut olmayan ve dolaşıma girmemiş birtakım bilgilerin ve kitapların toplanarak taranıp dijital kaynağa, havuza aktarılması. Burada 'Kitabı imha edelim, yok edelim.' diye yapılan bir şey yok. Muhtemelen kullandıktan sonra da o kitabı pazarlama imkanları olmadıkları için yok ediyorlar ya da dönüşüme gidiyor. Bu aslında işin doğasına uygun bir şey." şeklinde konuştu.

"Yazının icadından bu yana bilgi depoları şekil değiştiriyor"

Bilginin depolanma yöntemlerinin tarihsel bir gelişim izlediğine dikkati çeken İstekli, "Şöyle düşünmek lazım, kitabın serüvenine baktığımız zaman tarih içinde belli aşamalardan geçerek günümüze gelmiş. Bugün de kitap sonrası dijital imkanlar ortaya çıktı." ifadesini kullandı.

İstekli, bilginin serüvenini şu sözlerle detaylandırdı:

"İlk yazının bulunuşunda kil tabletler kullanılıyordu. Parşömen ve papirüs gelince kil tabletler terk edildi. Kodeks kitaba geçilince eski malzemeler bırakıldı. Matbaa ise kendinden önceki depolama unsurlarını ortadan kaldırdı. Bugün de dijital imkanların ortaya çıkması, bilginin depolanmasını kitaba göre çok daha kullanışlı ve verimli hale getirdi."

İstekli, küçük bir cihaza yüklenen binlerce kitabın içinde arama yapmanın, bölümlere ulaşmanın ve veri aktarmanın kolaylığına işaret ederek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"İstediğiniz şekilde arama yapabiliyorsunuz, istediğiniz bölümlere ulaşabiliyorsunuz, kopyalayıp başka bir yere aktarmanız çok kolay. Böyle olunca kitabın bununla yarışması mümkün değil. Haliyle buraya doğru bir dönüşüm olacak."

"Yeni kaynakların nasıl yönetileceği insanın elinde"

Yapay zeka ile dijitalleşmenin beraberinde getirdiği bilgi kirliliği ve teknolojinin geleceğine de değinen İstekli, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bunlar tabii ki çok tartışılacak konular. Aslında dijital imkanların da başlangıç evresindeyiz. İleride nereye evrilecek, nasıl bir şekil alacak bunları bilemiyoruz tabii ki. Yeni kaynakların nasıl yönetileceği, bunların insanlar üzerinde nasıl bir etki yapacağı, ne tür sonuçlara yol açacağı biraz da insanın elinde bir şey. İnsan bunu iyi de kullanabilir, kötü de kullanabilir. Kitap için de aynı şeyler söz konusuydu nitekim."

"Kitap şekil değiştirerek var olmaya devam edecek"

Sahaflık mesleğinin ve basılı matbuatın geleceğine ilişkin kaygıların abartılmaması gerektiğini savunan İstekli, "'Kitap yok olacak.' gibi bir endişeye giremeyiz çünkü kitap şekil değiştirerek var olmaya devam edecek. PDF'lerle, dijital kaynaklardan ulaşılarak okunabilen, elde edilen bir şey haline gelecek." açıklamasında bulundu.

İstekli, bilgi deposu işlevi gören ansiklopedilerin artık günümüzde yer kapladığı ve kullanışlı olmadığı için basılmadığını, dijitalden erişildiğini vurgulayarak, "İnsan hayatında da malzemeler kullanışlılığına göre var olmaya devam ediyor veya yok olup gidiyor. Dolayısıyla eşit olmayan bir rekabet var kitapla dijital arasında. Ancak koleksiyon değeri ve sanat değeri olan kitapların yaşamaya devam edeceğini düşünüyorum." diyerek sözlerini tamamladı.