İşiten, işitmeyen, gören ve görmeyen çocukları aynı ekranda buluşturan çizgi film: Gigi

Yönetmen ve senarist Suat Emuce'nin hayata geçirdiği işitme engelli çizgi film karakteri Gigi, işaret dili, seslendirme, alt yazı ve görsel betimlemeyi hikayenin doğal akışına dahil ederek farklı erişim ihtiyaçlarına sahip çocuklarla işiten çocukları aynı çizgi film dünyasında buluşturuyor.

Sosyal medya platformlarında izleyiciyle buluşan Gigi, işitme ve görme engelli çocukların hikayeyi diğer çocuklarla birlikte deneyimleyebilmesini amaçlıyor.

Hikaye boyunca işaret diliyle iletişim kuran Gigi'nin replikleri aynı zamanda seslendirilip alt yazıyla desteklenirken, görme engelli çocukların ihtiyaç duyduğu görsel bilgiler de diyalogların doğal akışı içinde aktarılıyor. Böylece erişilebilirlik, içeriğe sonradan eklenen bir unsur olmaktan çıkarılarak hikayenin doğrudan bir parçası haline getiriliyor.

Gigi, çocuklara yönelik erişilebilir içeriklerde yaygın olarak kullanılan ekranın köşesine işaret dili tercümanı yerleştirilmesi veya görsel unsurların ayrıca sesli betimlemeyle aktarılması gibi yöntemlerin ötesine geçerek, tüm çocukların hikayeyi aynı anlatı içinde deneyimleyebilmesini hedefliyor.

"Farklılıklarımızı hayatın içinde bir renk olarak kuşatabildiğimiz bir dünya hayal ettik"

Gigi projesinin yönetmeni ve senaristi Emuce, AA muhabirine, klasik medya içeriklerinin çoğunlukla gören ve duyan izleyiciler dikkate alınarak üretildiğini, erişilebilirlik uygulamalarının ise çoğu zaman içeriğe sonradan eklenen unsurlar olarak kaldığını anlattı.

Emuce, Gigi ile erişilebilirliği yapım sürecinin en başından itibaren hikayenin bir parçası olarak ele almayı amaçladıklarını vurguladı.

Özellikle çocuklara yönelik tam erişilebilir içerik konusunda ciddi bir eksik bulunduğunu belirten Emuce, yaklaşık 7-8 yıl önce işaret dili tercümanı ve belgesel yapımcısı Nurben Kendirli ile "duyan, duymayan, gören ve görmeyen herkesin aynı anda izleyebileceği" bir içerik geliştirme fikriyle yola çıktıklarını söyledi.

Emuce, o dönemde bu fikri anlattıkları medya profesyonellerinden sık sık "Bu nasıl olabilir?" sorusunu duyduklarını, belgesel ve aktüel programlarda farklı yöntemler denedikten sonra aynı yaklaşımı çocuk içeriklerine taşımaya karar verdiklerini ifade etti.

Gigi'nin sosyal medyada paylaşılmaya başlamasının ardından yalnızca engelli çocuklardan değil, farklı çocuk gruplarından da ilgi gördüğünü dile getiren Emuce, "Birlikte yaşama kültürü, beraber eğlenebilme ve birbirimizi kabullenebilme üzerine bir dünya hayal ettik. Farklılıklarımızı birbirimizin yüzüne vurduğumuz değil, bunları hayatın içerisinde bir renk olarak kuşatabildiğimiz bir dünya istedik." dedi.

Çocukların aynı ekrana bakıp aynı anda eğlenebilmesini projenin en önemli hedeflerinden biri olarak gördüklerini söyleyen Emuce, erişilebilirliğin yalnızca teknik bir düzenleme olmadığını, çocukların birlikte vakit geçirmesini ve birbirlerinin farklılıklarını doğal biçimde görmesini sağlayan bir yaklaşım olduğunu belirtti.

Emuce, "Bütün çocuklarımız aynı perdeye, aynı ekrana bakarak beraberce eğlenecekler, beraberce patlamış mısır yiyecekler, beraberce Gigi ile bir maceraya çıkmış olacaklar." diye konuştu.

Erişilebilirlik hikayenin doğal akışına yerleştiriliyor

Gigi'nin erişilebilirlik özelliklerinin filmin dışına eklenen ayrı unsurlar olarak değil, senaryonun içine yerleştirildiğine dikkati çeken Emuce, örneğin sahnede "kocaman gri bir kazan" bulunuyorsa, bunun repliğin doğal akışı içinde tarif edildiğini, böylece görme engelli bir çocuğun da sahnedeki temel görsel bilgiyi başka bir kişinin yardımına ihtiyaç duymadan edinebildiğini anlattı.

Emuce, bu yöntemle işitme engelli çocukların işaret dilini, işiten çocukların seslendirmeyi, görme engelli çocukların ise doğal diyalogların içine yerleştirilen betimlemeleri takip edebildiğini kaydetti.

Gigi'yi "Türkiye'nin ve dünyanın ilk tam erişilebilir çizgi film evreni" olarak tanımladıklarını belirten Emuce, "Çocuklarımız herhangi bir ebeveynine, arkadaşına ihtiyaç duymadan sinemada veya ekranda bu filmi izleyebilmiş olacak." ifadesini kullandı.

Gigi'nin ilk uluslararası durağı Tacikistan oldu

Gigi'nin ilk uluslararası yolculuğunun TİKA işbirliğiyle Tacikistan'a gerçekleştirildiğini anlatan Emuce, karakterin burada bir hafta boyunca çocuklarla çeşitli etkinliklerde buluştuğunu ve ziyaretin ardından "Gigi Tacikistan'da" adlı yaklaşık 10 dakikalık animasyon filminin hazırlandığını aktardı.

Emuce, Türkçe seslendirme ve Türk işaret dilinin yanı sıra Tacikçe seslendirme ve Tacik işaret diliyle hazırlanan filmin Duşanbe'de çocuklarla buluştuğunu belirterek, yapımın Tacik işaret diliyle hazırlanan ilk çizgi film olma özelliği taşıdığını söyledi.

Gösterimlerdeki ilginin kendilerini çok mutlu ettiğini dile getiren Emuce, "Bazı çocuklarımız ilk kez çizgi film izlemiş oldu. Ekranda bir çizgi film var ama anlayamadığı için o çizgi filmi izlememeyi tercih etmiş. İlk kez çocuklarımız heyecanla, coşkuyla, tebessümle, hatta gözlerini kırpmadan Gigi'yi izlediler." diye konuştu.

Gigi'nin ekim başından itibaren 81 ilde çocuklarla buluşturulmasının planlandığı bilgisini veren Emuce, karakterin 2027'de yeni içeriklerle ve farklı coğrafyalarla yolculuğunu sürdürmesinin hedeflendiğini kaydetti.