Dünyanın Çevresini, 2 Bin 300 Yıl Önceki Deneyle Ölçtüler

Samsun ve Hatay'da 56 ilköğretim öğrencisi, Eratosthenes'in Mısır'da dünyanın çevresini ölçmek için yaptığı deneyi 2 bin 300 yıl sonra tekrarladı. Türkiye'de ve Avrupa'da ilk defa gerçekleştirilen deney kapsamında güneş ışınlarının oluşturduğu gölge boyları ölçülerek dünyanın çevresi hesaplandı.

TÜBİTAK tarafından desteklenen 'Yaşadığım Gezegeni Öğreniyorum Projesi' kapsamında Samsun ve Hatay'da toplam 16 İlköretim okulunun 8'inci sınıfından seçilen 56 öğrenci, M.Ö. 2'inci yüzyılda Eratosthenes'in dünyanın çevresini ölçmek için Mısır'ın İskenderiye ve Syene şehirlerinde yaptığı deneyi gerçekleştirdi. Öğrenciler Samsun Valiliği'nin önünde hazırladıkları düzenekte 40 santimetrelik bir çubuğun 12.22'de zemine bıraktığı gölge boyunu ölçerek dünyanın çevresini buldu.

TÜRKİYE'DE VE AVRUPA'DA İLK KEZ

Aynı boylam üzerinde bulunan Hatay ve Samsun'daki öğrencilerin buldukları değerleri karşılaştırarak önce dünyanın yuvarlak olduğunu tespit ettiklerini belirten Proje Koordinatörü Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Kalkan şunları söyledi:

"Eratosthenes'in dünyanın çevresini ölçtüğü deneyi 2 bin 300 yıl sonra Türkiye'de ve Avrupa'da ilk defa bugün tekrarladık. Hazırlanan düzenekte 40 santimetrelik bir çubuğu zemine dik şekilde sabitledik. Öğrencilerimiz duran çubuğun güneş ışınlarının dik geldiği gün ortasında zemine bıraktığı gölge boyunu Hatay ve Samsun'da ölçtüler. Çıkan iki farklı değeri karışlaştırarak aynı boylamda bulunan iki il arasındaki mesafeyi de hesaplayıp, 1 dereceye kaç kilometre düştüğünü buldular. Buldakları bu rakamı 360'la çarparak dünyanın çevresini ölçtüler."

'DENEY ÖNCESİ 15 GÜN EĞİTİM ALDILAR'

Deney öncesinde öğrencilerin 15 günlük bir eğitime katıldığını dile getiren Prof. Dr. Kalkan şöyle konuştu:

"Bu etkinlikle amacımız öğrencilerde gökyüzüne karşı farkındalık oluşturmak, doğaya ve evrene karşı ilgi ve heyecanlarını artırmak ve onları geleceğin bilim insanları olmaları yönünde teşvik etmektir. Yaptığımız eğitim ve bu deney öğrencilerimizin kendisi ile yaşadığı doğal ortamlar arasındaki etkileşimleri en iyi şekilde algılayıp yorumlayabilen bireyler olarak yetişmesine katkı sağlayacaktır."

Yaklaşık 10 dakika süren deney sonucunda hata payıyla 39 bin 800 kilometre olarak kabul edilen dünyanın çevresini öğrenciler, binde 5'lik yanılma payıyla 40 bin 300 ve 41 bin kilometre arasında farklı değerler bularak tespit etti. - Samsun