Ermenistan'da Anayasal İstifa ve Paşinyan'ın Yeniden Başbakanlığı

Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Analisti Hazel Çağan Elbir, Ermenistan'da hükümetin istifa etmesinin ne anlama geldiğini AA Analiz için kaleme aldı.

***

Ermenistan'da 7 Haziran 2026'da gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından ortaya çıkan tablo, ülkenin siyasi istikrarı ve bölgesel dengeler açısından önemli bir dönüm noktası teşkil etmektedir. Başbakan Nikol Paşinyan liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi'nin oyların yaklaşık yüzde 49,7-49,8'ini alarak Ulusal Meclis'te tek başına çoğunluğu elde etmesi, barış ve normalleşme yönündeki politikaların halk nezdinde teyit edildiğini göstermektedir. [1] Bu sonuç, Paşinyan'ın "savaş partisi" olarak nitelendirdiği muhalefet unsurlarına karşı elde edilen bir zafer niteliği taşımaktadır.

Seçimlerin ardından 2 Ağustos 2026'da yeni seçilen Ulusal Meclis'in 9. döneminin ilk oturumunun başlamasıyla birlikte hükümetin istifası gündeme gelmiştir. Bu gelişme, Ermenistan Anayasası'nın 158. maddesi uyarınca zorunlu bir prosedürdür. Anayasal düzenlemeye göre, yeni parlamentonun ilk oturumunun yapıldığı gün mevcut hükümet Cumhurbaşkanı'na istifasını sunar ve Cumhurbaşkanı bu istifayı kabul ederek parlamento çoğunluğunun aday gösterdiği kişiyi başbakan olarak atar. Nitekim Cumhurbaşkanı Vaagn Haçaturyan, hükümetin istifasını kabul ettikten kısa bir süre sonra Paşinyan'ı yeniden başbakan olarak atamıştır. [2] Mevcut hükümet üyeleri, yeni kabine kuruluncaya kadar görevlerini sürdürmeye devam edecektir.

Başbakan Nikol Paşinyan, 2 Ağustos 2026'da sosyal medya hesabı üzerinden gerçekleştirdiği canlı yayında, Ulusal Meclis'in 9. döneminin ilk oturumunun başlamasıyla birlikte hükümetin Anayasa'nın 158. maddesi gereğince Cumhurbaşkanı'na istifasını sunduğunu resmen açıklamıştır. Paşinyan, hükümet üyelerinin yeni kabine kuruluncaya kadar görevlerini sürdüreceğini belirtmiştir. Anayasa'nın 149. maddesine atıfta bulunarak, yeni seçilen meclisin görev süresinin başlamasının ardından Cumhurbaşkanı'nın, parlamento çoğunluğunun aday gösterdiği kişiyi derhal başbakan olarak atayacağını, bu sürecin de aynı gün 148. madde çerçevesinde tamamlanacağını vurgulamıştır. Paşinyan bu açıklama ile sürecin anayasal zorunluluk çerçevesinde şeffaf ve öngörülebilir biçimde işlediğini göstermektedir. [3]

Ruben Rubinyan aynı gün, Ulusal Meclis'in 9. döneminin ilk oturumunda Sivil Sözleşme Partisi grubu tarafından Meclis Başkanlığı için tek aday olarak gösterilmiştir. Daha önce Ulusal Meclis Başkan Yardımcılığı görevini yürüten ve Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecinde Ermeni tarafının özel temsilcisi olarak görev yapan Rubinyan'ın bu göreve aday gösterilmesi, yasama organının yeni döneminde de dış politika önceliklerinin sürekliliğine işaret etmektedir. Rubinyan, daha önce yaptığı açıklamada Meclis Başkanı seçilmesi halinde özel temsilcilik görevini bırakacağını belirtmişti, bu durumda normalleşme sürecinin yürütülmesi için yeni bir temsilci atanması gündeme gelebilecektir. [4]

Ermenistan'da hükümetin istifası bir zorunluluktu

Bu sürecin "istifa" olarak sunulması, bazı haber mecralarında sansasyonel bir çerçevede ele alınmış olsa da gerçekte teknik ve anayasal bir zorunluluktur. Seçimden sonra hükümetin mutlaka istifa etmesi ve çoğunluğu elde eden partinin yeniden hükümeti kurması, demokratik parlamenter sistemin işleyişinin doğal bir parçasıdır. Burada önemli olan asıl husus, sürecin olması gerektiği gibi ilerlemesi ve siyasi sürekliliğin sağlanmasıdır.

Paşinyan'ın seçim zaferi, Ermenistan'ın Azerbaycan'la barış süreci açısından belirleyici bir anlam taşımaktadır. Muhalefetin daha sert ve çatışmacı bir çizgiyi savunduğu ortamda halkın barış ve bölgesel refah yönünde oy kullanması, Erivan yönetimine müzakere sürecini sürdürme konusunda güçlü bir meşruiyet kazandırmıştır. Bu zafer, Karabağ sonrası dönemde imzalanması beklenen barış anlaşmasına yönelik iç siyasi engelleri azaltmakta ve Paşinyan hükümetinin pragmatist yaklaşımını pekiştirmektedir. Seçim sonucu ile istifa sürecinin birlikte değerlendirilmesi, Ermenistan'ın geleceği için istikrar ve süreklilik mesajı vermektedir. Yeni dönemde hükümetin, dış politika önceliklerini değiştirmeden, barış odaklı politikaları kararlılıkla devam ettireceği anlaşılmaktadır.

Türkiye ile normalleşme süreci nasıl devam edecek?

Türkiye-Ermenistan normalleşme süreci açısından da tablo olumludur. Paşinyan'ın Türkiye ile iyi ilişkiler kurmayı hedeflediği uzun süredir bilinmekte olup, bu görüşünü muhafaza ettiği seçim kampanyası ve sonrasındaki açıklamalarında bir kez daha teyit edilmiştir. Türkiye tarafının da normalleşme sürecine ilişkin olumlu yaklaşımları sürmektedir. Her iki tarafın da olumlu düşünceleri ve girişimleriyle ilişkiler devam etmektedir. Sınırın açılması, diplomatik ilişkilerin tesis edilmesi ve karşılıklı temsilciliklerin kurulması yönündeki teknik ve siyasi çalışmalar, seçim sonrası dönemde ivme kazanma potansiyeli taşımaktadır. Paşinyan'ın zaferi, Ankara-Erivan normalleşmesine yeni bir ivme sağlama imkanı sunmuştur.

Sonuç olarak, Ermenistan'daki hükümet değişikliği süreci teknik bir prosedür olup, siyasi kriz ya da belirsizlik yaratmamaktadır. Paşinyan'ın yeniden başbakan olarak atanması, halkın barış tercihine dayanan bir sürekliliği yansıtmaktadır. Bu durum, Azerbaycan ile barış sürecinin ilerletilmesi, Türkiye ile normalleşmenin somut adımlara dönüşmesi ve bölgesel ulaştırma koridorlarının açılması yönünde olumlu bir zemin oluşturmaktadır. Ermenistan'ın geleceği, bu politikaların kararlılıkla uygulanmasına bağlı olup, bölgesel dengeler açısından istikrar unsuru olarak değerlendirilmektedir.

[1] Hazel Çağan Elbir, "Paşinyan'ın Seçim Zaferi Ankara-Erivan Normalleşmesine Yeni Bir İvme Sağlayabilir Mi?," Anadolu Ajansı, aa.com.tr, 17 Haziran 2026, https://www.aa.com.tr/tr/analiz/pasinyan-in-zaferi-ankara-erivan-normallesmesine-yeni-bir-ivme-saglayabilir-mi/3969461.

[2] Anadolu Ajansı, "Ermenistan'da hükümetin istifasının ardından Paşinyan, yeniden başbakan olarak atandı," 2 Ağustos 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ermenistanda-hukumetin-istifasinin-ardindan-pasinyan-yeniden-basbakan-olarak-atandi/4016234.

[3] Armenpress, "Armenian government resigns as newly elected parliament convenes first session," 2 Ağustos 2026, https://armenpress.am/en/article/1256961/amp.

[4] Armenpress, "Armenian government resigns as newly elected parliament convenes first session."

[Hazel Çağan Elbir, Avrasya İncelemeleri Merkezi (AVİM) Analistidir.]

*Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.