Cumhuriyetin müzik hafızası: Ahmet Adnan Saygun

Besteci, müzik eğitimcisi, etnomüzikolog Ahmet Adnan Saygun, ölümünün 35. yılında anılıyor.

"Yunus Emre Oratoryosu" ile "Op. 9 Özsoy", "Kerem", "Gılgameş" ve "Köroğlu" operalarının da aralarında bulunduğu önemli eserlere imza atan Saygun, Mahmut Celalettin Bey ve Zeynep Seniha Hanım'ın çocuğu olarak 7 Eylül 1907'de dünyaya geldi.

Sanatçı, eğitim hayatına başladığı İzmir'deki Hadika-i Subyan İlkokulunda müzik derslerindeki yeteneğiyle dikkati çekti.

İzmir İttihat ve Terakki Lisesi'ne 1918'de başlayan Saygun, lisedeyken müzik öğretmeni İsmail Zühtü Kuşçuoğlu'nun kurduğu dört sesli koroya katıldı.

"Musiki Lugati" hazırladı

Ahmet Adnan Saygun, 1920'de henüz 13 yaşındayken piyano öğretmeni Rossati'den ders aldı.

Macar Tevfik Bey ile 1922'de çalışmalarda bulunan unutulmaz besteci, 1923'te musiki bilgini ve bestekar Hüseyin Sadeddin Arel'den iki ay armoni dersi aldı.

Sanatçı Saygun, 1925'te Fransız La Grande Encyclopedie'den müzikle ilgili makaleleri çevirerek birkaç ciltlik büyük bir "Musiki Lugati" hazırladı.

İzmir Lisesi'nde 1926'da müzik öğretmenliği görevini üstlenen sanatçı, Maarif Vekaletinin açtığı sınavı kazanarak 1928'de Paris'e burslu gönderildi ve ünlü müzik okulu Schola Cantorum'da Vincent D'Idy, Eugene Borrel, Souberbielle ile Amedee Gastoue'nun öğrencisi oldu.

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasını yönetti

Saygun, Türkiye'ye döndükten sonra 1931'de Musiki Muallim Mektebi'ne, 1936'da ise İstanbul Belediye Konservatuvarına kontrpuan ve teori öğretmeni olarak atandı.

Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrasını (CSO) 1934'te yöneten sanatçı, "Yunus Emre Oratoryosu" ile "Op. 9 Özsoy", "Kerem", "Gılgameş" ve "Köroğlu" operalarının da aralarında bulunduğu birçok önemli esere imza attı.

Ahmet Adnan Saygun, çocukluğunda İzmir Kemeraltı Çarşısı'nın Dervişler Caddesi'nde (Anafartalar Caddesi) Mevlevi dervişlerden duyduğu ezgileri "Yunus Emre Oratoryosu" ile Avrupa ile ABD'ye, Birleşmiş Milletlere ve eserin sonradan çevrileceği 5 ayrı dile taşıdı.

Ankara Devlet Konservatuarı kompozisyon ve modal müzik öğretmenliğine 1946'da atanan sanatçıya 1948'de İnönü Armağanı, 1949'da Fransa Milli Eğitim Bakanlığınca Akademik Nişan, 1950'de Akademi Madalyası, 1951'de İtalya Hükümetince 1. Nişan ve Uluslararası Müzik Sosyetesi'nden Sibelius Bestecilik madalyası verildi.

Ulvi Cemal Erkin, Cemal Reşit Rey, Hasan Ferit Alnar ve Necil Kazım Akses ile "Türk Beşleri" arasında yer alan Saygun, "Kerem", "Köroğlu" ve "Gilgameş" başta olmak üzere üç opera, "Atatürk'e ve Anadolu'ya Destan" adlı koral eserler, 5 senfoni, çeşitli konçertolar, orkestra, koro, oda müziği eserleri, vokal ve enstrümantal parçalar, kitaplar, araştırmalar ve makaleler yazdı, sayısız türkü derlemesi yaptı.

Sanatçı Saygun, 6 Ocak 1991'de pankreas kanseri nedeniyle hayatını kaybetti.

Ahmet Adnan Saygun'un "Türk Halk Musikisinde Pentatonizm", "Gençliğe Şarkılar: Halkevi ve Mektepler için", "Rize, Artvin, Kars Havalisi Türkü, Saz ve Oyunlar Hakkında Bazı Malumat", "Halk Türküleri: Yedi Karadeniz Türküsü ve bir Horon", "Lise Müzik Kitabı I-II-III", "Karacaoğlan (Yeni Bilgiler-Bir Rivayet-Melodiler), Ankara, Ses ve Tel Birliği", "Musiki Temel Bilgisi", "Mod öncesi Ezgilerin Sınıflandırılması" adlı kitapları bulunuyor.

Sanatçının bazı eserleri ise şöyle:

"Divertimento" (1930), "Suit" (1931), "Ağıtlar" (1932), "Manastır Türküsü" (1933), "Taşbebek" (1934), "Dağlardan Ovalardan" (1939), "Anadolu'dan" (1945), "Yunus Emre" (1942), "Töresel Musiki" (1967), "Küçük Şeyler" (1956), "Köroğlu" (1973), "Ayin Raksı" (1975), "Gılgameş" (1970), "Atatürk'e ve Anadolu'ya Destan" (1981), "Dört Arp İçin Üç Türkü" (1983), "Kumru Efsanesi" (1989)