Dünyanın en büyük danışmanlık şirketlerinden Accenture, 2025 mali yılı sonunda büyük bir yeniden yapılanmaya gitti. Şirketin yatırımcı sunumlarında yer alan bilgilere göre, "yeniden beceri kazandırılması mümkün olmayan" pozisyonlar kademeli biçimde kaldırıldı ve bu süreçte yaklaşık 11 bin çalışanın işine son verildi.
Ancak farklı uluslararası medya kuruluşları, şirketin yıl genelinde toplamda 20 bin ila 22 bin arasında personel çıkardığını bildiriyor. Accenture'ın bu kararını sadece ekonomik daralma ya da maliyet kesintisiyle okumak doğru değil. Çünkü bu defa işten çıkarılma gerekçesi, klasik anlamda "performans düşüklüğü" olarak gösterilmiyor. Sunulan gerekçe "yapay zekâ dönüşümüne uyum sağlayamamak" şeklinde açıklanıyor.
Bir çağın eşiğinde öğrenemeyenler yerini kaybederken...
Accenture CEO'su Julie Sweet'in dördüncü çeyrek yatırımcı sunumunda kurduğu cümleyi orijinal haliyle veriyorum:
"We are exiting, on a compressed timeline, people where reskilling is not a viable path for the skills we need."
(Yeniden beceri kazandırmanın mümkün olmadığı pozisyonlardaki çalışanlarla hızlı biçimde yollarımızı ayırıyoruz.)
Bu ifade iş dünyasında yeni bir dönemin başladığının önemli bir kanıtı. Artık çalışanların işini kaybetme nedeni "yetersiz performans" değil, öğrenme hızının geride kalması gibi görünüyor.
Yine araştırmalara bakıldığında yapay zekâ araçlarını kullanabilmenin sadece teknik bir beceri olmadığını, yapay zeka edimlerinin çağın okuryazarlığını da gerektirdiğini görebiliyoruz.
Bu nedenle, dijital yetkinliği gelişmemiş çalışanların yerini veriyi yorumlayabilen, algoritmalarla düşünebilen yeni bir iş gücü tipi ile ve hızlı bir biçimde takas ettiğini söyleyebiliriz.
Yapay zekâ çağında yapay zekayı "kullananlar" ve "etkilenenler" ayrımı!
Bu dönüşüm, iş dünyasında yeni bir sınıf ayrımını görünür kılmaya başladı. Bu ayrım yapay zekâyı kullananlar ile yapay zekâdan etkilenenler şeklinde ifade buluyor.
Accenture'ın kararı, aslında bu ayrımın kurumsal ölçekteki ilk somut örneği sayılabilir. Çünkü küresel danışmanlık devi, yalnızca projelerini değil; çalışan profillerini de "AI dönüşümüne" göre yeniden tanımlıyor.
Bir anlamda şirket, "yapay zekâyla birlikte düşünebilen" insanları tutuyor; yapay zekâdan korkanlarla değil, onu yönlendirebilenlerle yola devam ediyor.
Kurumsal Hafıza mı, Yapay Zekâ Hafızası mı?
Yapay zekâ, artık bir kurumun hafızasını, doküman akışını, müşteri geçmişini ve stratejik karar süreçlerini yöneten temel bileşen hâline geldi.
Dolayısıyla çalışanlardan beklenen şey ezber bilgi değil, doğru soruları sorma becerisi. Bu anlamda "prompt engineering" yalnızca teknik bir terim olmaktan çoktan çıktı. Diğer bir ifadeyle yeni dönemin sorgulama etiği haline geldiğini düşünmek mümkün. Böylece bir algoritmaya ne sorduğumuz, insanın zekâsını tanımlayan, bilgisini sorgulayan bir başka beceriyi işaret ediyor.
Türkiye Perspektifi
Accenture örneği, Türkiye'deki kamu ve özel sektör kurumları için de ciddi bir uyarı niteliğine sahip. Ülkemizde "dijital dönüşüm" hâlâ donanım yatırımıyla, yani bilgisayar, altyapı ve veri merkezi düzeyinde algılanıyor. Oysa asıl mesele, insan kaynağının zihinsel dönüşümü. Yapay zekâ okuryazarlığı, bugün yalnızca mühendislerin değil; iletişimcilerin, eğitimcilerin, gazetecilerin, hukukçuların da temel becerisi olmak zorunda.
Aksi hâlde dijital uçurum yalnızca toplumlar arasında değil, aynı kurumun içinde de büyüyecek.
Özetle…
İnsan, öğrenmeyi bıraktığı yerde potansiyelini keşfedemez ve eylem gücünü de kaybeder.
Accenture'ın kararını dramatik bulanlar olabilir. Fikrimce yolun sonu son zamanlarda yaptığım akademik araştırma ve çalışmalara dayanarak söylediğim gibi belirsizliklerle dolu ve çok sayıda sorular sormak mümkün.
Bu teknoloji ile bir yol bulunur mu, ayrıca yol var mı, yolcu bu yola hazır mı, yola kestirmeden gidenler daha en başından kaybedenler mi, yolu kendi hedefleriyle yeniden inşa edenler var mı/olacak mı, yolda kalanlarla yola düşenler yolun yarısından fazlasını tamamlayanlarla nasıl aşık atacak, gibi gibi...
Tekrar haber öznesinden devam edersek bu gelişmenin, geleceğin iş dünyasına dair net bir gerçeği gözler önüne serdiğini söyleyebiliriz. Yapay zekâ, insanı işinden etmiyor; öğrenmeyi bırakan insan, kendi geleceğinden çıkıyor; kariyer hedefleri sadece hayalperest bir duygu durumundan ibaret kalıyor.
Mottoya gelelim mi!?
Yapay zekâ çağında en çok bilen değil; öğrenmeye devam edebilen ayakta kalacak!
Ve bu çağın kazananları makinelerle birlikte anlamı yönetebilenler olacak.
Kaynak
- • Accenture, FY2025 Q4 Earnings Presentation, investor.accenture.com
- • Sweet, J. (2025). CEO Remarks on AI Transformation, Accenture Earnings Call Transcript.
- • "Accenture cuts 22,000 jobs amid AI transformation," Business Insider, Financial Times, Outsource Accelerator, 2025.
- • UNESCO (2023). Digital Competence Framework for the Future Workforce.
