İşe alım süreci, bir işletmenin geleceğini doğrudan etkileyen en kritik yönetim kararlarından biridir. Pozisyonun niteliği ne olursa olsun, doğru adayı seçmek hem insan kaynakları departmanı hem de işletme sahipleri için oldukça zor ve sorumluluğu yüksek bir süreçtir.
Her aday özgeçmişinde kendisini en iyi şekilde tanıtmaya çalışırken, işveren de kısa süre içerisinde adayın bilgi, beceri, karakteri ve işletmeye sağlayacağı katkıyı doğru analiz etmek zorundadır. Yanlış bir işe alım kararı ise yalnızca ücret maliyetine değil; zaman kaybına, ekip içi uyumsuzluğa, müşteri memnuniyetinin azalmasına ve verimlilik kayıplarına da neden olabilmektedir.
Her işletmede işe alım görüşmeleri profesyonel insan kaynakları uzmanları tarafından yürütülemeyebilir. Özellikle aile şirketlerinde veya KOBİ'lerde bu görüşmeler departman yöneticileri, firma sahipleri veya birkaç yöneticinin katılımıyla gerçekleştirilmektedir.
Adayla hangi konular konuşulmalı ve hangi kriterler objektif olarak değerlendirilmelidir?
Elbette her pozisyon için tek tip bir mülakat sistemi oluşturmak mümkün değildir. Ancak görüşmelerin daha sistemli ilerlemesi, önemli konuların unutulmaması ve adayların aynı kriterlere göre değerlendirilmesi için standart bir değerlendirme rehberi oluşturulması büyük fayda sağlayacaktır.
İş Görüşmesinde Mutlaka Analiz Edilmesi Gereken Bazı Konular
1. Mesleki Bilgi ve Tecrübe: Adayın sahip olduğu teknik bilgi, geçmiş iş deneyimleri, başarıları ve gerçekten yaptığı işler ayrıntılı şekilde sorgulanmalıdır.
2. Tavır, Tutum ve Davranışları: Adayın görüşme öncesindeki ve görüşme sırasındaki davranışları dikkatle gözlemlenmelidir. Bekleme sürecindeki sabrı, nezaketi ve iletişim şekli bile önemli ipuçları verebilir.
3. İletişim ve Kendini İfade Etme: Konuşma akıcılığı, dinleme becerisi, düşüncelerini açık şekilde ifade edebilmesi ve karşılıklı iletişim kurma yeteneği değerlendirilmelidir.
4. Esneklik ve Çözüm Odaklılık: Beklenmedik durumlarda nasıl hareket ettiği, olaylara farklı açılardan bakıp bakamadığı ve çözüm üretme becerisi sorgulanmalıdır.
5. Kendine Güveni: Aşırı özgüven ile özgüven eksikliği arasındaki denge gözlemlenmeli, adayın kendisini ne kadar doğru değerlendirdiği analiz edilmelidir.
6. Dış Görünüm ve Kılık Kıyafet: Özellikle müşteriyle birebir iletişim kurulacak görevlerde adayın pozisyona uygun bir görünüm sergilemesi önemlidir.
7. İşe Karşı İstek ve Heves: İşe gerçekten ilgi duyup duymadığı anlaşılmalıdır. "Şimdilik bir işe başlayayım, sonra bakarım." yaklaşımı uzun vadede işletme açısından risk oluşturabilir.
8. Genel Motivasyon: Çalışma isteği, hedefleri ve hayata bakış açısı adayın performansını doğrudan etkileyen unsurlar arasındadır.
9. Güler Yüz: Özellikle müşteri ilişkilerinin yoğun olduğu pozisyonlarda adayın pozitif enerjisi önemli bir değerlendirme kriteridir.
1. 12. Sorumluluk Anlayışı: İnisiyatif kullanabilen, sorumluluktan kaçmayan ve yaptığı işin arkasında duran adaylar tercih edilmelidir.
2. 13. Ekip Çalışması: Bireysel başarı kadar ekip içerisinde uyumlu çalışabilme becerisi de analiz edilmelidir.
3. 14. Müşteri Odaklılık: Müşteriyi sadece satış yapılan kişi olarak mı görüyor, yoksa uzun vadeli ilişki kurulacak değer olarak mı değerlendiriyor?
4. 15. Stres Altında Çalışabilme: Yoğun iş temposunda nasıl davrandığı, kriz anlarında karar verme becerisi örnek olaylarla sorgulanmalıdır.
5. 17. Güvenilirlik: Referans kontrolleri, önceki iş deneyimleri ve görüşme sırasında verilen cevapların tutarlılığı birlikte değerlendirilmelidir.
6. 18. Öğrenmeye Açıklık: Yeni bilgiler öğrenmeye istekli olması, değişime uyum sağlayabilmesi ve kendisini geliştirme çabası araştırılmalıdır.
7. 19. Temsil Yeteneği: Özellikle müşteriyle temas edecek çalışanların işletmenin değerlerini doğru şekilde temsil edebilecek yapıda olmaları önemlidir.
8. 20. Yoğun Çalışma Temposuna Uyum: İş yoğunluğunun arttığı dönemlerde göstereceği performans ve dayanıklılık konuşulmalıdır.
9. 22. Uzun Vadeli Çalışma İsteği: Kariyer planları, geleceğe ilişkin hedefleri ve işletmede uzun süre çalışma isteği analiz edilmelidir.
10. 23. Önceki İşlerden Ayrılma Nedenleri: Belki de görüşmenin en kritik başlıklarından biridir. İşten ayrılma gerekçeleri dikkatle dinlenmeli; adayın sürekli başkalarını suçlayan mı, yoksa objektif değerlendirme yapabilen biri mi olduğu anlaşılmalıdır.
İş görüşmesi, sadece adayın işletme tarafından değerlendirildiği bir süreç değildir. Aynı zamanda aday da işletmeyi değerlendirmektedir. Bu nedenle görüşmeler profesyonel, planlı ve karşılıklı saygı çerçevesinde yürütülmelidir.
