Ömer Aydın Yazıları

Ömer Aydın
Ömer Aydın
Yazarın Profili
18.11.2026 10:21

Güven ve Denetim

Haber Detay Image

Sektör fark etmeksizin ülkemizdeki özellikle küçük ölçekli işletmelerin büyük çoğunluğunda işler, güven esasına dayalı olarak yürütülmektedir. İşletmeler genellikle kurucuları ve onların çevresindeki belirli kişilerle birlikte ve bir sistem doğrultusunda kurulmakta, bu şekilde belirli bir büyüklüğe ulaşmakta ve bir süre de aynı anlayışla faaliyetlerini sürdürmektedir.

Güvenilir insanların denetlenmesinin vefa duygusunu zedeleyeceğine inanılmakta ve bu tür çalışanlara saygısızlık olarak görülmektedir.

Ancak işletmeler büyüdükçe güven odaklı bu çalışma anlayışı, zamanla iş yerlerinde çeşitli sorunlara yol açabilmekte, gerçekten güvenilen, iyi niyetli çalışanlara da zarar verebilmektedir.

Bir tekstil işletmesini küçük bir atölye olarak kuran girişimciler, zamanla buradan güçlü bir marka oluşturmuş; üretim, satış, ihracat ve mağazacılık faaliyetlerine başlamış olabilirler. İlk kuruluş döneminde oluşturulan birçok sistem hala devam ederken, kritik görevlerin birçoğunda da işletmenin ilk dönemlerinden itibaren çalışan personeller görev yapmaktadır.

Oysa üretimdeki çalışan sayısı, iş hacmi ve kalite beklentileri önemli ölçüde artmışken, geçmişte ustabaşı olarak görev yapan bir kişiyi üretim müdürü olarak görevlendirmek, işletmeye yeni bir açılım kazandırmak yerine gelişimini yavaşlatabilir. Elbette bu durum her zaman böyle olmayacaktır. İlk yola çıkılan sistemler ve kişilerle çok başarılı sonuçlar elde edilen işletmeler de vardır. Bunların da belirli büyüklüğe kavuştuktan sonra sistem kurmak ve denetlemekten vazgeçmediklerini görmekteyiz.

Danışmanlık çalışmalarım sırasında karşılaştığım eksikliklerden biri de; işletme sahibi, şirketini ilk kurduğu dönemde muhasebe, idari işler, personel yönetimi, satın alma gibi süreçleri kendisi veya en yakınındaki kişiler aracılığıyla yürütmektedir. Bu süreçlerde güven esas alınmakta ve söz konusu kişilerin yaptıkları işler çoğu zaman sorgulanmamaktadır. İşletmede yeni sistemler kurmaya çalışsak bile kurucu liderlerin, güvendikleri kişilerden ve alıştıkları çalışma biçimlerinden kolayca vazgeçemediklerine şahit oldum.

Sistem Kurmak Şart

İşletmeler büyüdükçe ihtiyaçlarına uygun sistemler kurulmalı ve bu sistemleri etkin şekilde işletebilecek insan kaynağı istihdam edilmelidir.

Güven esasına dayalı çalışma anlayışı elbette devam etmelidir. Ancak işletmenin bütün süreçlerinde kontrol ve denetim mekanizmaları da oluşturulmalıdır. Bu mekanizmalar sayesinde en güvenilir çalışanların bile zaman zaman süreçleri iyi niyetle yanlış yürütebildikleri, hata yapabildikleri veya verimsiz çalışabildikleri görülecektir. Bu da aslında çok daha verimli çalışmalar yapabilecek bu kişilerin bazen kaybedilmesine de sebep olabilmektedir.

İşletme henüz küçükken birçok süreci birlikte yürüten ve başarılı sonuçlar elde eden bir çalışandan, iş hacmi büyüdüğünde de aynı başarıyı göstermesini beklemek her zaman doğru olmayacaktır. Çünkü işlerin büyümesi, görevlerin ve sorumlulukların da yeniden düzenlenmesini gerektirir.

Örneğin, bir şirketin satın alma faaliyetlerinde mutlaka belirli bir sistem oluşturulmalıdır. Satın alma işlemlerinin bu sisteme uygun yürütülüp yürütülmediği de düzenli olarak denetlenmelidir. Böylece hem çalışanlara güven duyulmaya devam edilir hem de işletmenin kaynakları daha etkin kullanılır.

Denetimi Sistemleştirmek

Birçok işletme denetim mekanizmaları oluştursa da bunları kurumsal bir yapıya dönüştürmekte zorlanmaktadır. Bazı olumsuzluklar yaşandığında denetime ağırlık verilmekte, ancak günlük işleyişte denetim faaliyetleri ihmal edilebilmektedir.

Oysa kuralları ve işleyiş biçimi önceden belirlenmiş bir denetim sistemi, işletmenin büyüklüğü ne olursa olsun her iş yeri için gerekli bir yönetim aracıdır.

Denetim sistemi yönetim tarafından oluşturulmalı, düzenli olarak uygulanmalı ve elde edilen sonuçlara göre ilgili süreçler gözden geçirilerek gerekli iyileştirmeler yapılmalıdır.

Unutulmamalıdır ki güven, işletme yönetiminin temel değerlerinden biridir. Ancak güvenin sürdürülebilir olması için denetimden vazgeçilmemelidir. Güven ve denetim birbirinin alternatifi değil, sağlıklı bir yönetim anlayışının birbirini tamamlayan iki önemli unsurudur.

Yazarın Yazıları