Uzun yıllardır toplumsal yaşam kalitesinin yükselmesi ile ilgili ütopik düşünceler kuruyorum.
Bazen bir parkta otururken, bazen uzun süre trafikte ilerlerken, bazen de insanların birbirine davranışlarını izlerken kendimi geleceği konu alan bir filmin senaryosunun içinde buluyorum.
Hayalimdeki dünyada teknoloji sadece konfor için değil; huzur, düzen ve adalet için de kullanılmaktadır.
2050 yılının İstanbul’u ve ülkemizi düşünün…
Parklara giren herkesin davranışları yapay zekâ destekli sistemler tarafından analiz edilmektedir.
Yere sigara izmariti atan bir kişi, sadece para cezası almamaktadır. Sistem önce onu uyarmakta, davranış tekrar ederse belli bir süre ülkenin şehir parklarına giriş hakkı askıya alınmaktadır.
Kamusal alanların özgürlüğünü ancak bu alanlara saygı duyarak koruyabiliriz.
Çocuk parklarında yüksek sesle çevreyi rahatsız edenler, çöplerini etrafa atanlar, zorbalık yapanlar veya başkalarının huzurunu bozanlar; öfkeli insanlar tarafından değil, duygu barındırmayan adalet sistemleri tarafından denetlenmektedir.
Belki de ilk kez insanlar, torpilin, kayırmanın olmadığı, sadece kuralların işletildiği bir disiplin sistemi ile karşılaşmıştır.
Stadyumlarda artık küfür eden kalabalıklar yoktur.
Yapay zekâ destekli ses analiz sistemleri; kötü tezahüratı, hakareti ve şiddet eğilimini saniyeler içinde tespit etmektedir. Kuralları ihlal eden kişiler yalnızca stattan çıkarılmaz; uzun süre spor organizasyonlarına katılım haklarını da kaybederler.
Çünkü sporun yeniden spor olması istenmektedir. Kendisine faul yapılmadığı halde sırf menfaati için yerde yatan futbolcuyu yapay zeka yakasından tutup soyunma odasına gönderecek ve artık futbolcular dürüş olacaklar.
Toplu taşıma sistemleri tamamen otomasyonla yönetilmektedir.
Kadınları, yaşlıları, çocukları veya diğer insanları rahatsız eden kişiler dijital kimlikleri üzerinden tespit edilmekte ve belirli sürelerle toplu taşıma kullanım hakları sınırlandırılmaktadır.
Bu yeni dünyada insanların en çok korktuğu şey polis değil; kayıt altına alınmış kendi davranışlarıdır. Zira polis kayırabilir, bu sistem affetmez.
Trafik magandalarına yalnızca para cezası verilmemektedir.
Emniyet şeridini ihlal edenler bir süre o yolların bakım ve temizliğinde görev almakta, engelli park yerini işgal edenler ise haftalar boyunca engelli bireylerin yaşamlarını deneyimleyecek sosyal sorumluluk programlarına dahil edilmektedir.
Çünkü cezanın amacı intikam değil; davranışı anlamak, yaşamaktır.
Aile yapısı da benim hayallerimde değişmiştir.
Anne ve baba olmak yalnızca biyolojik bir süreç olarak görülmemektedir. Çocuklarına sürekli şiddet uygulayan, aşağılayan veya ihmal eden ebeveynler zorunlu eğitim programlarına alınmaktadır.
Devlet artık sadece çocukları okula göndermemekte; ebeveynleri de insan yetiştirme konusunda eğitmektedir.
Bu sistemlerin büyük bölümü insanlar tarafından değil, tarafsızlığı öğretilmiş robotlar tarafından yönetilmektedir.
Çünkü insanlık uzun yıllar boyunca; duyguların, çıkar ilişkilerinin, torpilin, öfkenin ve güç savaşlarının adaleti bozduğunu görmüştür.
Belki de benim hayallerim fazla ütopik…
Belki de bazılarına göre ürkütücü…
Düşünebiliyor musunuz benim hayallerimde her sokağı sahiplenen mafyalar olmayacağı için okul yolları da güvenli olacak.
Birbirine saygılı insanlar olduğu için korkunç kıyafetli insanlar sokaklarda dolaşmayacak.
Ama bu hayallerin gerçekleştiği bir toplumda insanlar artık kötü şeylere sürekli maruz kalmayacaklar.
Ama sokaklarında huzur olan, insanların birbirine saygı duyduğu, çocukların güven içinde büyüdüğü bir dünya hayal etmek hâlâ güzel bir şey diye düşünüyorum.
Çünkü bazen insan, bugünün gerçeklerinden yorulunca geleceğin hayallerine sığınmak istiyor. Fiilen çözemediği şeyleri hayalinde çözmek istiyor.
Eminim sizlerin de hayallerinde; insanların birbirine daha saygılı davrandığı, kuralların vicdanlarda da karşılık bulduğu, güvenle yaşayabileceğimiz, adaletin herkese eşit uygulandığı ve yaşam kalitesi yüksek bir gelecek vardır.
