Diyanet "Fiyatları tayin eden, darlık ve bolluk veren Allah'tır" fetvası nedir?
Diyanet İşleri Başkanlığına yöneltilen 'Ticarette kar haddi var mı?' sorusu üzerine verilen fetvada kullanılan " Fiyatları tayin eden, darlık ve bolluk veren Allah'tır." İfadeleri gündem oldu. Peki, Diyanet "Fiyatları tayin eden, darlık ve bolluk veren Allah'tır" fetvası nedir?
Diyanet İşleri Başkanlığı'nın dini konulardaki en yüksek karar ve danışma organı olan Din İşleri Yüksek Kurulu'nun fiyat artışlarının yaşandığı süreçte, "Ticarette kâr haddi var mı?" sorusuna verdiği yanıtta "Fiyatları tayin eden, darlık ve bolluk veren Allah'tır" hadisine işaret edilmesi gündem oldu. İşte, "Fiyatları tayin eden, darlık ve bolluk veren Allah'tır" fetvasının detayları…
TİCARETTE KÂR HADDİ VAR MIDIR?
"İslam dini, alım satım akitlerinde kesin bir kâr haddi koymamış, bunu piyasa şartlarına bırakmıştır. Konuyla ilgili olarak Allah Resûlü (s.a.s.), fiyatlar artmaya başladığında kendisinden bu duruma müdahale etmesi istendiğinde şöyle buyurmuştur: "Şüphe yok ki, fiyatları tayin eden, darlık ve bolluk veren, rızıklandıran ancak Allah'tır. Ben sizden herhangi birinin malına ve canına yapmış olduğum bir haksızlık sebebiyle o kimsenin hakkını benden ister olduğu halde, Rabbime kavuşmak istemem." (Ebû Dâvud, İcâre, 15; Tirmizî, Bûyû' 73) Ayrıca Hz. Peygamberin (s.a.s.), kendisine kurbanlık bir koyun satın alması için para verdiği Hakîm b. Hizâm'ın bir dinara satın aldığı koyunu iki dinara satıp, sonra bir dinara bir koyun satın almasını (diğer bir rivayette bir dinara satın aldığı iki koyundan birisini bir dinara satmasını) kınamamış, üstelik ona hayır duada bulunmuştur (Ebû Dâvûd, Büyû', 28; Tirmizî, Büyû', 34).
Fakihler de bundan hareketle kâr haddinin eşyadan eşyaya fark edebileceğini, bu sebeple de kesin bir takdir yapılamayacağını söylemişlerdir (Kâsânî, Bedâi', V, 129). Bununla birlikte piyasada suistimaller olduğu, karaborsacıların devreye girerek halkı mağdur ettikleri, özellikle halkın zaruri ihtiyaçları sayılabilecek mallarda aşırı fiyat artışları yaşandığı durumlarda, kamu otoritesinin fiyatlara müdahale etme (narh koyma) yetkisi vardır (Merğînânî, el-Hidâye, VII, 226). Aşırı fiyatın tespitinde ise bilirkişilerin günün piyasa şartları içerisindeki belirlemeleri esas alınır."
