Hortum nedir? Hortum nasıl, neden oluşur? Hortuma karşı alınacak önlemler

Hortum, doğal afetler arasında yer alır. Oluşan hortumların birçoğu yıkıcı etkiye sahip değildir. Mevsimine göre, oluşan hortumlar da değişiklik gösterebilir. Hortuma karşı hangi önlemler alınmalı? ABD'de sık sık meydana gelen yıkıcı hortumlar, sarmal olarak hareket ederler.

HORTUM NEDİR?

Tornado, İspanyolca "tronado", Latince "tonare" ya da "thunder" kelimelerinden türetilen hortum, genellikle "twister" ya da siklon olarak da anılır. Hortumlar, yerle bulutlar arasında hızla dönen şiddetli hava sütunlarıdır. Kümülus bulutları ile bağlantılı olarak silindir şeklinde dönerek gezen bir rüzgâr türüdür.

HORTUM NASIL OLUŞUR?

Hortumun oluşması diğer hava olaylarına kıyasla, yukarı seviyelere taşınan suyun (konveksiyon) çok daha fazla olması ve sürekli hızlı bir şekilde yükselmesidir. Çok hızlı bir şekilde yükselen sıcak ve nemli hava, yükselen havaya oranla çok daha soğuk olan hava tarafından emilmeye başlar. Bu esnada hava çok kararsızdır ve bu kararsızlığın tepkimesi olarak bulutun altında spiral bir şekil oluşur. Yer seviyesinden hızlıca yükselen hava, basıncı ve sıcaklığı düşürür. Bu esnada rüzgâr şiddetini arttırır ve su buharı yoğunlaşmaya başlar. Yoğunlaşan su buharı, bulutun altında belirmeye başlayan spiral şeklin daha belirgin, havanın ise daha kararsız hale gelmesine neden olarak hortumun gücünün artmasına neden olur. Olgunlaşmaya başlayan spiral şekil alttan emdiği havayı hızla soğutarak yoğuşturur ve şiddetli akıma, şimşeklerle birlikte dolu ve yağmur sağanakları da katılır. Hortumlar tropikal bir siklona oranla çok daha küçük, ancak bir o kadar da yıkıcıdır.

Bir denizin ya da gölün üzerinde meydana gelen bir hortum, yerden emdiği sular ile bir "Su hortumu" oluşturur. Havanın mevsimsel değişimine göre kar hortumu ve alev hortumlarıda oluşabilmektedir. Güçlü bir hortum 80 tonluk bir demiryolu aracını kaldıracak veya bir buzdolabını 2 km uzağa taşıyacak güçtedir.

HORTUMA KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER NELER?

AFAD, hortum olarak bilinen doğal afet öncesi, sonrası ve hortum sırasında alıncak önlemleri şu şekilde sıraladı:

Hortum öncesinde;

Öncelikle tüm afetleri kapsayacak şekilde afet ve acil durum aile planı ile afet ve acil durum çantası hazırlayın.

TV'de, radyoda veya sosyal medyada Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden ve diğer ilgili kurum ve kuruluşlar vasıtasıyla gelebilecek hava durum raporlarını takip edin.

Yardıma ihtiyaç duyuyorsanız hemen 112'yi arayın.

Havanın olağandışı bir şekilde değiştiğini fark ettiğinizde yetkili kurumlardan gelebilecek uyarıları takip edin. Gerekiyorsa sığınacak bir yer planlayın.

Hortum sırasında;

Hortum sırasında hemen sığınacak bir yer arayın. Uçuşabilecek parçalara karşı başınızı koruyun.

Bina içindeyseniz:

Elektrik şalterini, su ve doğalgaz vanalarını kapatın!

Sığınağınız varsa hemen sığınağa gidin. Sığınağa ulaşmak için asansörleri kullanmayın!

Sığınağınız yoksa penceresiz odalara (banyo, koridor gibi) sığının

Kapı ve pencereleri kapalı tutun!

Sağlam bir nesnenin yanında veya altında çök-kapan-tutun yaparak, hortum bitinceye kadar bekleyin (Vücudunuzu battaniye ya da benzeri kalın örtülerle koruyabilirsiniz.)

Dışardaysanız:

Açık alandaysanız, kararınıza etki edebilecek pek çok etken olabilir.

Öncelikle sığınacak güvenli bir yer arayın.

Uçuşabilecek parçalara karşı öncelikle başınızı koruyun.

Köprü, üstgeçitler ile enerji nakil hatlarından uzak durun!

Düz ve alçak alanları sığınmak için tercih edin!

Bir aracın içinde sığınmanız gerekirse, emniyet kemerini takarak başınızı bir örtüyle koruyun.

Hortum sonrası:

Mahsur kalırsanız, duvara ya da musluk borularına vurup arama kurtarma ekiplerine yerinizi bildirebilirsiniz.

Resmi açıklamaları ve uyarıları takip edin.

Telefon veya sosyal medya aracılığıyla ailenizi ve arkadaşlarınızı kontrol edin.

Hasarlı yapılardan ve enerji hatlarından uzak durun.

Hortum sonrası enkaz parçalarını kaldırırken dikkat edin. Koruyucu kıyafetler giyin. Gerekiyorsa yardım çağırın.

Sigorta işlemleriniz için evinizdeki, aracınızdaki hasarları fotoğraflayın.

Evinizde elektrik yoksa olası bir yangına neden olmamak için mum yerine pilli fenerler kullanın.