Kıdem Tazminatında Yaş Şartı Aranmayan Durumlar: Kimler Kendi İsteğiyle Ayrılıp Tazminat Alabilir?

Çalışanların işten ayrılırken en çok merak ettiği konuların başında kıdem tazminatı geliyor. Emeklilik için yaş şartını henüz tamamlamamış olsa da bazı koşulları yerine getiren çalışanlar, kendi isteğiyle işten ayrılıp kıdem tazminatı alabiliyor. Bunun için yalnızca prim gününün dolması yetmiyor; ilk sigortalılık tarihi de belirleyici rol oynuyor.

Kıdem tazminatına hak kazanmak için aynı işverende en az 1 yıl çalışmak gerekiyor. İşverenin haklı bir neden olmadan sözleşmeyi feshetmesi veya çalışanın emeklilik nedeniyle ayrılması halinde tazminat ödeniyor. Kendi isteğiyle ayrılan çalışana kural olarak tazminat verilmiyor; ancak haklı fesih, askerlik ve kadınlarda evlilik gibi özel durumlar istisna oluşturuyor.

Yaş dışındaki emeklilik koşullarını tamamlayanlar, emeklilik yaşını beklemeden SGK'dan alacakları yazıyla kıdem tazminatı talebinde bulunabiliyor. Bu kapsamda sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması yeterli oluyor.

İlk kez 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar için önemli bir imkan mevcut. Bu tarihten önce sigortalı olan ve 15 yıllık sigortalılık süresi ile 3 bin 600 prim gününü tamamlayan kişiler, SGK'dan yazı alarak işverene başvurabiliyor. Bu şartları taşıyan çalışan, iş sözleşmesini sona erdirip kıdem tazminatı talep edebiliyor. 3600 gün kuralı herkesi kapsamıyor; ilk sigortalılık tarihine bağlı özel bir düzenleme.

8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlarda farklı seçenekler bulunuyor. Bu dönemde sigortalı olanlar için 25 yıllık sigortalılık süresi ve 4 bin 500 prim günü ya da 7 bin prim günü şartı aranıyor. 7 bin prim gününü tamamlayanlarda yaş şartı beklenmiyor; ancak SGK yazısı alınması şart.

30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlarda prim günü işe giriş tarihine göre kademeli şekilde belirleniyor. Aranan prim şartı 4 bin 500 günden başlayıp 5 bin 400 güne kadar çıkabiliyor. Bu grupta 25 yıllık sigortalılık süresi şartı aranmıyor; önemli olan ilk işe giriş tarihine göre prim gününün tamamlanması.

Yaş dışındaki emeklilik şartlarını tamamladığını düşünen çalışanların işten ayrılmadan önce SGK'dan kıdem tazminatı yazısı alması gerekiyor. Belge işverene sunulduktan sonra, yaş dışındaki koşulların tamamlandığı gerekçesiyle yazılı fesih bildirimi yapılmalı. Noter aracılığıyla yapılan bildirim, ilerideki uyuşmazlıkları önlemek için tercih edilebiliyor.

Özetle, kıdem tazminatı almak için her çalışanın emeklilik yaşını doldurması gerekmiyor. Ancak ilk sigortalılık tarihi, prim günü ve sigortalılık süresi birlikte değerlendirilmeden işten ayrılmak hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle çalışanların kendi durumlarına ilişkin şartları önceden kontrol etmesi önem taşıyor.