Yemen'in çamur ve kireç taşından inşa edilen yapıları zaman geçse de yaşlanmıyor

Yemen'in kuzeyinde yer alan Hadramevt Vadisi, kerpiç ve kireç taşından inşa edilen ve yüzlerce yıldır ayakta kalarak çevreyle uyum sağlayan yapılarıyla bölgenin mimari mirasına tanıklık ediyor.

Hadramevt vilayetinin batısındaki Yebus ilçesi, kerpiç ve kireç taşlarıyla inşa edilmiş onlarca tarihi kale ve arkeolojik yapıya ev sahipliği yapıyor.

Günümüzde, tarihi yapılarla uyum içinde aynı yapı malzemeleri kullanılarak inşa edilen ve geleneksel mimariyi yerel süslemelerle birleştiren modern evler dikkati çekiyor.

Bu yapılar, yarı sert ve çok renkli kireç taşı levhalarının kırılarak tarımsal ürün artıklarıyla karıştırılmış çamur harcının üst üste dizilmesiyle inşa ediliyor. Çamur harcı, hem taşları birbirine bağlıyor hem de yapıya daha fazla dayanıklılık kazandırıyor.

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütünün (UNESCO) daha önce yayımladığı rapora göre, geleneksel Hadramevt binalarının yerel yapı malzemeleriyle inşa edilmesi, tarihi yapıların çevre ve iklim koşullarıyla uyum sağlamasına ve yüzyıllar boyunca ayakta kalmasına katkı sağladı.

"Nesilden nesile bu yapılarla birlikte yaşadık"

Hadramevt Vadisi sakinleri, bu yapıların uzun ömürlü olmasının yerel malzemelerin bölgedeki kurak iklim koşullarıyla uyumundan kaynaklandığını belirtiyor.

AA muhabirine konuşan bölge sakinlerinden Muhammed Ali, başta Yebus olmak üzere Hadramevt'in çeşitli bölgelerinde bu mimari tarzın yaygın olduğunu belirterek, "Nesilden nesile bu yapılarla birlikte yaşadık." dedi.

Coğrafi ve hava şartlarının yapılara etkisine dikkati çeken Ali, kerpicin yüksek nem ve tuz oranının duvarların daha hızlı aşınan kıyı bölgelerinin aksine vadi bölgelerindeki iklim ve toprak koşullarına uygunluğunu kanıtladığını dile getirdi.

Ali, "Kerpiç yapılar yerel iklim koşullarına karşı hala uygun ve modern evlerin inşasında kullanılmaya devam ediliyor." dedi.

Kuşaktan kuşağa aktarılan geleneksel yapı teknikleri

Yemen'deki mimari geleneğin günümüze kadar ulaşmasının, geleneksel yapı tekniklerinin ve mühendislik bilgisinin kuşaktan kuşağa aktarılmasıyla mümkün olduğu belirtiliyor.

Kerpiç ustası Ahmed Hamis, yaklaşık 20 yıldır yıldır bu mesleği yaptığını söyledi.

Hamis, kerpiç ve kireç taşıyla inşaatın hem geçim kaynağı hem de bir "hobi ve tutku" olduğunu dile getirdi.

Geleneksel tekniklere göre yapılan yapıların "çift duvar" yöntemiyle inşa edildiğini belirten Hamis, şunları söyledi:

"Bu teknikte duvarlar birbirine paralel iki katmandan oluşuyor. İç duvar odalara yalıtım ve yapısal denge sağlarken, dış duvar ise yapının farklı iklim koşullarına karşı dayanıklılığını artırıyor. Hadramevt kaleleri bu sayede iklim koşullarına karşı ayakta kalıyor."

Açık hava müzesi

Yebus sakinlerinden toplum gönüllüsü Muhammed Ömer ise ilçede onlarca tarihi köy bulunduğunu, bu yerleşimlerin tarım arazileri ve yüksek dağlarla çevrili olduğunu söyledi.

Ömer, "İlçenin eteklerine ve tepelerine yayılan tarihi kaleler ve kadim yapılar bölgeyi açık hava arkeoloji müzesine dönüştürüyor. Sadece El-Hammam köyünde bile bazıları 300 yıldan daha eski, günümüze kadar ayakta kalmış 15'ten fazla kale bulunuyor." diye konuştu.

Hem savunma hem sosyal işleve sahip tarihi kaleler

Bu kalelerin Yemenlilerin mühendislik tasarımındaki ustalığını ve iklim koşullarına uyum sağlama becerisini yansıttığını vurgulayan Ömer, ayrıca yüksek surlar, dar pencereler ve yuvarlak köşelerle önemli savunma ve güvenlik işlevleri de üstlendiklerini ifade etti.

Ömer ayrıca, bu kalelerin yalnızca savunma amaçlı değil, aynı zamanda birden fazla aileye ev sahipliği yaparak sosyal bir işlev de gördüğünü dile getirdi.

Ülkedeki bu mimari mirasın kültürel ve turistik bir değer taşıdığını vurgulayan Ömer, Yemen'in yüzyıllara yayılan tarih ve medeniyetinin bir parçası olan bu eserlerin korunması için daha fazla ilgi ve bakım gerektiğini sözlerine ekledi.