Yemen'de hükümet ile Husiler arasında "İran uçağı" gerilimi tırmanıyor

Yemen'de uluslararası toplum tarafından tanınan Aden merkezli hükümet ile Husiler (Ensarullah Hareketi) arasında, Sana Havalimanı'na inen bir İran uçağının tetiklediği kriz ve karşılıklı askeri hareketlilik nedeniyle gerilim yeniden tırmanışa geçti.

Nisan 2022'den bu yana cephe hatlarında kısmi bir sakinliğin hakim olduğu ülkede, son günlerde yaşanan gelişmeler, taraflar arasında son yılların en şiddetli gerilimlerinden birine işaret ediyor.

Husiler çeşitli vilayetlerde askeri yığınaklarını artırırken, Yemen hükümeti ise "ülkeyi özgürleştirme savaşına" hazırlık amacıyla safı sıklaştırma çağrısı yapıyor.

Hükümet kanadından "ortak cephe" hamlesi

Yemen resmi haber ajansı SABA'nın haberine göre, Yemen Başkanlık Konseyi Başkanı Reşad el-Alimi, Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da üst düzey yetkililerle geniş kapsamlı bir toplantı gerçekleştirdi.

Meclis Başkanı Sultan el-Berkani, Şura Meclisi Başkanı Ahmed Ubeyd bin Dagr ve İstişare ve Uzlaşı Heyeti Başkanı Muhammed el-Gaysi'nin katıldığı toplantıda, ülkedeki son gelişmeler ele alındı.

Toplantıda, İran Devrim Muhafızları Ordusu'na ait bir uçağın Sana Havalimanı'na inmesi, "Yemen'in egemenliğinin ihlali ile BM Güvenlik Konseyi kararlarının ve yaptırımlarının açık bir delinmesi" olarak nitelendirildi.

Konsey Başkanı Alimi, mevcut sürecin en üst düzeyde ulusal uyum ve ortak bir duruş gerektirdiğini belirterek, "Devleti korumak, anayasa ve yasalar uyarınca tüm kurumların paylaştığı ortak bir sorumluluktur." ifadesini kullandı.

Siyasi parti ve kurumsal liderler de Husi darbesine son verilmesi ve insani krizin bitirilmesi adına tüm ulusal güçleri "özgürlük mücadelesine" destek vermeye ve askeri güçlerin arkasında durmaya çağırdı.

Cevf'te Husilere ait bir İHA düşürüldü

Askeri hareketliliğin sürdüğü sahada, Yemen resmi televizyonunun aktardığına göre, ülkenin kuzeyindeki Cevf vilayetinde kabile mensupları, Husilere ait bir insansız hava aracını (İHA) düşürdü.

"Metarih el-Kerame" olarak bilinen kabile silahlı güçlerinin konuşlandığı bölge üzerinde keşif uçuşu yaptığı belirlenen Husi İHA'sının, kabile üyelerinin açtığı ateş sonucu düşürüldüğü bildirildi.

Husilerden "genel seferberlik" ilanı

Husilere bağlı SABA haber ajansının haberine göre ise çarşamba günü Saada, Haccah, Cevf, Dhamar, Marib ve Hudeyde vilayetlerinde geniş katılımlı silahlı gösteriler düzenlendi.

Gösterilerde, "ulusal bağımsızlık ve dış egemenlikten kurtulma savaşı" adı altında genel seferberlik ilan edildiği duyuruldu.

Hudeyde vilayetine bağlı Beyt el-Fakih ilçesinde toplanan ez-Zeranik kabilesi üyeleri, "ablukayı kırma ve agresif eylemlere son verme" iddiasıyla cephelere gitme sözü verdi.

Gösterilere katılan Husilerin sözde Ulaştırma ve Kamu Altyapı Bakanı Muhammed Kuhaym ile Husi yönetimindeki Hudeyde Valisi Abdullah Atifi, kabileleri Husilerin lideri Abdulmelik el-Husi'nin talimatları doğrultusunda cephe hatlarına akmaya çağırdı.

Gerilimin perde arkası: 10 yıl sonra ilk İran uçağı

Yemen'deki gerilim, Husilerin, Sana Havalimanı'na inmeye çalışan bir İran sivil uçağını engellemek isteyen Suudi Arabistan savaş uçaklarına "karşılık verdiklerini" açıklamasıyla başladı.

Husiler, Suudi Arabistan'daki havalimanlarını ve stratejik tesisleri hedef alma tehdidinde bulundu.

Bu tehditlerin ardından Suudi Arabistan öncülüğündeki Koalisyon Güçleri, Krallık'ın güvenliğini veya Yemen'in egemenliğini hedef alacak her türlü girişime "benzeri görülmemiş bir kararlılık ve güçle" yanıt verileceğini ilan etti.

Koalisyon Sözcüsü Turki el-Maliki, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik tehditlerinin, "kendi iç krizlerini örtbas etme ve Yemen halkına yönelik ihlallerinden dikkatleri başka yöne çekme çabası" olduğunu savundu.

Yemen medyasına göre, söz konusu uçuş Sana Havalimanı'na yaklaşık 10 yıldır yapılan ilk açık İran uçuşu olma özelliğini taşıyor.

Tahran yönetiminden ise konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Yemen krizinin geçmişi

Yemen'de Eylül 2014'ten bu yana İran destekli Husiler, başkent Sana ve bazı bölgelerin kontrolünü elinde bulunduruyor.

Suudi Arabistan öncülüğündeki Koalisyon Güçleri ise Mart 2015'ten bu yana meşru Yemen hükümetine askeri destek sağlıyor.

Dünyanın en büyük insani krizlerinden birinin yaşandığı ülkede, BM arabuluculuğundaki barış çabaları henüz kalıcı bir sonuç vermiş değil.