Yargı Etiği Sempozyumu

Adalet Bakanı Sadullah Ergin, hakimlerin taşıması gereken nitelikler bakımından Türk hukuk tarihindeki en dikkat çekici tanımlamanın Mecelle'de yapıldığını belirterek, "Buna göre hakim, haki, fehim, müstakim ve emin, mekin ve metin olmalıdır. Bugünkü ifadesiyle hakim, akıllı, adaletli, anlayışlı, insanlar arası ilişkilere vakıf, doğru sözlü, ahlaklı, güvenilen, şeref sahibi olmalıdır. Etki altında kalmamalıdır. Ciddi ve sabırlı olmalıdır" dedi.

Yargı Etiği Sempozyumu'nda konuşan Ergin, ahlak ile aynı anlamda kullanılan etik kavramının özellikle yargı alanında ifade ettiği önemi vurgulamak açısından sempozyumun önemli olduğunu söyledi.

Ergin, hukuk devletinin temel ilkelerinden en önemlisinin, insan haklarının güvence altında tutulması ve bu hakların kullanılmasına engel teşkil edecek her türlü sorunun ortadan kaldırılması olduğunu kaydetti.

Herkesin hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesinde ve kendisine herhangi bir suç isnadında, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, tam bir eşitlikle adil ve aleni yargılanma hakkına sahip olduğunun insan haklarına ilişkin tüm belgelerde güvence altına alındığını vurgulayan Ergin, şöyle devam etti:

"Modern ve demokratik bir toplum idealinin gerçekleşmesinde, belki de en önemli işleve sahip olan yargı etiğinin, toplumun genel çıkarı ile birey hakları ve menfaatleri adil dengeyi bulma gibi zor ama bir o kadar da kutsal bir görev icra ettiği kuşkusuzdur.

Bu görevi yerine getirirken yargının iç tutarlılığı ve manevi gücü ile yargı sistemine olan kamusal güvenin sağlanması son derece önemlidir. Yargı yetkisini kullanan kişilerin, birtakım özelliklere sahip ve toplum tarafından genel kabul gören etik değerleri taşıyor olmalarının kendilerine ve yargıya güveni ve saygıyı artıracağı şüphesizdir."

-Hakim nasıl olmalı--

Hakimlerin taşıması gereken nitelikler bakımından Türk hukuk tarihindeki en dikkat çekici tanımlamanın Mecelle'de yapıldığını belirten Ergin, şunları söyledi:

"Buna göre hakim, haki, fehim, müstakim ve emin, mekin ve metin olmalıdır. Bugünkü ifadesiyle hakim, akıllı, adaletli olmalıdır. Anlayışlı, insanlar arası ilişkilere vakıf olmalıdır. Doğru sözlü, ahlaklı olmalıdır. Güvenilen, şeref sahibi olmalıdır. Etki altında kalmamalıdır. Ciddi ve sabırlı olmalıdır."

Bakan Ergin, bu tanımlamanın, Bangalor Yargı Etiği İlkeleri ve Budapeşte Deklarasyonu ile örtüştüğünü ifade etti.

Ergin, adalet dağıtmak gibi çok hassas ve bir o kadar da önemli görev ifa eden hakim ve savcıların davranışlarına kılavuzluk edecek ilke ve kuralları oluşturmak, geliştirmek ve bunların uygulanmasını sağlamak amacıyla yargı etiğine özel önem verilmesi gerektiğini kaydetti.

Buna karşın yargı etiğinin, maalesef bugüne kadar yeterince ele alınıp, işlenemediğini söyleyen Ergin, Türkiye'de bu konuyu sistematik düzenleyen ayrı yasal düzenleme olmadığını vurguladı.

Ergin, ancak BM İnsan Hakları Komisyonu tarafından 23 Nisan 2003'te kabul edilen Bangalor Yargı Etiği İlkeleri'nin, HSYK tarafından 2006'da benimsendiğini ve bunun Adalet Bakanlığı'nca tüm hakim ve savcılara duyurulduğunu hatırlattı.

-Meslek ahlakı standartları-

Bu ilkelerin, hakimlere yönelik meslek ahlakı standartlarının oluşturulmasını amaçladığını dile getiren Ergin, her biri birer değer olarak tanımlanan meslek ahlakına ilişkin ilkelerin, bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk, tutarlılık, dürüstlük, ehliyet ve liyakat olarak belirlendiğini anlattı.

Sadullah Ergin, hakimlere rehberlik edecek ve yargı etiğini düzenleyecek bir çerçeve çizmeyi amaçlayan bu ilkelerin, aynı zamanda kamuoyunun yargıya olan desteğini ve güvenini de artırmayı hedeflediğini ifade etti.

Etik değerler konusunda ortaya çıkan her tartışmanın, yargıya olan güveni, dolayısıyla hukuk devleti inancını zedeleyebilecek nitelikte sonuçlar doğurabildiğini söyleyen Ergin, "Bu nedenle uluslararası belgelerin yanı sıra kendi toplumsal ve kültürel yapımız dikkate alınarak belirlenecek etik değerlerin bir an önce uygulamaya konulması hayati derecede önemlidir" diye konuştu.

Ergin, HSYK'nın da yargı mensupları için mesleki etik çalışmaları yapılmasını hedef olarak belirlediğini dile getirerek, bu hedefi gerçekleştirmek, Türk yargı etik kodları oluşturmak ve etkili yürürlüğünü sağlamak amacıyla HSYK'nın Avrupa Birliği ile ortak proje hazırladığını da anlattı.

Bakan Ergin, kabul gören Yargı Etiği Projesi'nin 2013 yılı içerisinde Avrupa Konseyi ile birlikte yürütülmeye başlanacağını, 2 yıl içinde tamamlanmasının hedeflendiğini bildirdi.

Muhabir: Aylin Sırıklı Dal - Ferdi Türkten

Yayıncı: Tolga Özgenç - ANKARA