Özelleştirme Yanında Bedava Verilen Barajın Ürettiği Elektriğe Yüzde 100 Alım Garantisi Kıyağı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, şirkete özel iki düzenlemeyi TBMM'de görüşülen Yenilenebilir Enerji Kanun Teklifi'ne eklemeye hazırlanıyor. Eti Seydişehir Alüminyum Fabrikasının özelleştirilmesi sırasında, AKP'ye yakınlığıyla bilenen alıcıya ek bir ücret talep edilmeden devredilen Oymapınar Hidroelektrik Santrali'ne, şimdi de yüzde 100 elektrik alım garantisi verilmeye çalışılıyor. Bunun için ilk önerge alt komisyonda verildi.

Enerji Bakanlığı, Uluabat Kuvvet Tüneli ve HES projesine yönelik olarak da benzeri bir girişimde bulunuyor. Danıştay'ın "yargı kararlarını etkisiz kılan bir düzenleme yapılamaz" kararına karşın, Ak Enerji'nin yatırımını sürdürdüğü Uluabat Kuvvet Tüneli ve HES'i için özel bir düzenleme yapan Enerji Bakanlığı, yargı kararını by-pass etmeye hazırlanıyor.

-OYMAPINAR'A YÜZDE 100 ALIM GARANTİSİ-

ANKA'nın edindiği bilgiye göre, TBMM'de görüşmeleri süren Yenilenebilir Enerji Kanunu'nda değşiiklik öngören düzenlemeye eklenecek bir önerge ile 29 Temmuz 2005'de Eti Seydişehir Alüminyum Fabrikası'nın özelleştirilmesi sırasında AKP ve Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a yakınlığı ile bilinen Cengiz şirketler Grubu'na ait Ce-Ka İnşaat'a ek bir ücret talep edilmeden işletme hakkı 49 yıllığına devredilen Oymapınar Hidroelektrk Santrali'ne, yüzde 100 alım garantisi verilmek isteniyor.

Özelleştirme öncesinde Seydişehir Alüminyum fabrikasının elektrik tüketimini karşılayan Oymapınar HES, 540 megavat kurulu güce sahip bulunuyor. Antalya Bölgesi, Manavgat Çayı üzerinde bulunan Oymapınar HES'in, yüzde 20 alım garantisi bulunuyor. Üstelik EPDK'nın bu oranı yüzde 50'ye çıkarma yetkisi de bulunuyor. Buna karşın yapılmak istenilen düzenlemeyle 31 Aralık 2011 tarihine kadar geçerli olmak üzere otoprodüktor sahibi tüzel kişinin ürettiği elektrik enerjisinin 4628 sayılı kanunun 2 maddesinin 3 numaralı alt bendi çerçevesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (EPDK) tarafından belirlenen yüzde 20 oranının üzerinde kalan kısmı, TETAŞ tarafından Türkiye Ortalama Toptan Satış Fiyatı üzerinden alınması öngörülüyor. Düzenleme, bu sürenin EPDK kararıyla uzatılabileceğine de yer veriyor.

-İLK GİRİŞİM ALT KOMİSYON'DA-

Söz konusu iki düzenleme, Sanayi Ticaret, Enerji, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu'nun alt komisyon çalışması sırasında AKP Milletvekili Ali Bayramoğlu'nun önergesi ile gündeme geldi. Yenilenebilir Enerji Kanun Teklifi'nin alt komisyon çalışmaları sırasında Komisyon Başkanı Soner Aksoy ve muhalefet milletvekilleri, yenilenebilir enerji dışında hiçbir düzenlemenin Teklife eklenmesine izin vermedi. Bu nedenle girişim ilk etapta önlendi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın desteklediği bu iki düzenlemeyi, alt komisyondan üst komisyona sevk edilen Kanun Teklifi'ne eklemek için yeniden girişimde bulunması bekleniyor.

-HEM BEDAVA DEVREDİLDİ, HEM DEVLETE ELEKTRİK VERMEDİ-

Özelleştirme kapsamında olan Seydişehir Alüminyum, 29 Temmuz 2005'te 7 ruhsatlı maden ocağı, bin 304 lojmanı, 210 yataklı misafirhanesi, Antalya Limanı ve 1 milyar dolarlık Oymapınar HES ile birlikte, 305 milyon dolara Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın hemşerisine ait olan Cengiz Şirketler Grubu şirketlerinden Ce-Ka İnşaat'a devredilmişti. Dünyadaki ilk 3 entegre tesisten biri olan Eti Seydişehir Alüminyum A.Ş'nin tüm mal varlığı ve maden rezerviyle birlikte satılması o dönemde büyük ses getirmişti. Özellikle de satıştan bir süre önce (2003) alınan bir kararla Oymapınar HES'in Eti Alüminyum'a devredilmesi tartışmaları alevlendirmişti. O dönemde uzmanlar, satış bedelinin yalnızca fabrikanın ya da yalnızca maden birikisinin değerini bile karşılamadığını ifade etmişler, Oymapınar Barajı'nın da bu bedelin içinde olmasına büyük tepki göstermişlerdi.

Alım garantisi yüzde 100'e çıkarılmak istenen Oymapınar HES, 13 Temmuz 2006'da elektrik üreticilerinin, hükümeti zam için sıkıştırmak amacıyla şalter indirmesi sonrasında da gündeme gelmişti. Sözlü talimata karşın Oymapınar elektrik vermemiş ve bu nedenle sistemde çöküş yaşanmıştı.

-ULUABAT HES'E LİSANS İÇİN YARGI YENİDEN BY-PASS EDİLİYOR-

Enerji Bakanlığı'nın şirkete özel çıkarmaya hazırlandığı diğer bir düzenleme ise daha önce yürütmesi durdurulan ve lisansı iptal edilen Uluabat Kuvvet Tüneli ve HES yatırımıyla ilgili. EPDK'nın 14 Mart 2005'te Ak Enerji'ye verdiği lisansı ve lisansa dayanak oluşturan yönetmelik hükmü ve tebliğ hakkında yürütmesi durdurulan Uluabat Kuvvet Tüneli ve HES için yeniden düğmeye basan Enerji Bakanlığı, gündeme getirdiği düzenlemeyle yargı kararını by-pas etmeye hazırlanıyor. Yenilenebilir Enerji Kanun Teklifine bir önergeyle eklenmek istenen, ancak ilk girişimi başarısızlıkla sonuçlanan düzenleme, daha önce "su kullanım anlaşması" imzalamasına karşı, 4628 sayılı kanun kapsamında almış oldukları üretim lisansı hükümsüz kalan kişilere, kendilerine tebliğ edilen sürede Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü'ne başvurmaları halinde, aynı hüküm ve şartlar altında yeniden su kullanım anlaşması yapılmasını öngörüyor. Benzeri bir düzenleme, Elektrik Mühendisleri Odası'nın Ak Enerji'ye verilen lisansı ve lisansa dayanak oluşturan yönetmelik hükmü ve tebliğ hakkında yürütmesi durdurma kararı çıkarması sonrasında denenmiş, bunun üzerine EMO Danıştay'a başvurmuştu. Danıştay İdare Kurulu'nun Anayasa'nın 138'inci maddesine atıfta bulunarak aldığı kararda, yasama, yürütme ile idare mahkeme kararlarına uyulması gerektiği vurgulanmıştı. Danıştay kararında, yasama, yürütme ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorunluluğuna dikkat çekilerek, "Bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez. Bunların yerine getirilmesi geciktirilemez kuralına yer vermişti. İdari yargı yerince yürütülmesi durdurulmuş veya iptal edilmiş olan bir işlemin sonradan geçerli sayılması yolunda yargı kararlarını etkisiz kılacak bir yasal düzenleme yapılması düşünülemez" denilmişti. Bu süreçte yatırımlarına devam eden Ak Enerji'nin mağdur edilmemesi gerekçesiyle yeniden girişimde bulunan Enerji Bakanlığı, Danıştay'ın "yargı kararını etkisiz kılacak düzenleme yapılamaz" kararına karşın, yargı kararını by-pass edecek yeni bir girişimde bulunuyor.

-ŞİRKET İÇİN DÜZENLEME ÇIKARILIYOR-

Oymapınar'ın Seydişehir özelleştirmesi sırasında otoprodüktör olarak devredildiğini anımsatan CHP Adana Milletvekili Tacidar Seyhan, ANKA'ya yaptığı açıklamada, şimdi de "Su boşa mı gitsin?" gerekçesiyle Enerji Bakanlığı'nın Oymapınar'ın ürettiği elektriğin yüzde 100'üne alım garantisi getirmeye çalıştığını ifade etti. Elektrik arz güvenliğiyle ilgili herhangi bir sıkıntı olması halinde Bakanlar Kurulu'nun alacağı bir kararla zaten bütün santrallerden enerji alabileceğine dikkat çeken Tacidar Seyhan, "Şu anda ihtiyacımız yok ama biz yine de alalım. Su boşa akmasın deniliyor" dedi. Enerji Bakanlığı'nın şirketlere özel düzenleme hazırlamasını eleştiren Seyhan, aynı şeyin Uluabat HES için de yapılmak istendiğini dile getirdi. Enerji Bakanlığı'nın önergeyle Yenilenebilir Enerji Kanun Teklifine eklemeye çalıştığı düzenlemeyle yargı kararını by-pass etmeye çalıştığını dile getiren Seyhan, "Aynı şey daha önce de denenmişti. Yargının kararını aşmak için yeni bir düzenleme yapılma yoluna gitmişti. Bunun üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na dava açılmıştı. Danıştay'ın bu başvuru üzerine kararı tartışmasız açıktı. Kararda Anayasa'nın 138'inci maddesine atıfta bulunarak, yasama, yürütme ile idare mahkeme kararlarına uyulması gerektiğini vurgulanmıştı. Danıştay Enerji Bakanlığı şimdi de yeni bir düzenlemeyle yargı kararını by-pass etmenin yollarını arıyor. Şirkete yönelik yapılmak istenen bu düzenleme ne hukuki, ne de etik açıdan kabul edilemez" dedi.

(ANKA)

(HGS/YLD/BÜN)