Kızılırmak Deltası'nda kuşların göç yolları 25 yıldır kesintisiz takip ediliyor

Samsun'un Bafra ilçesindeki Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti'nde 2002 yılından bugüne kuşların göç yolları takip ediliyor.

Türkiye'de bulunan 505 kuş türünden 368'inin tespit edildiği Samsun Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti'nde çalışmalarını sürdüren Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ornitoloji Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Kiraz Erciyas Yavuz, AA muhabirine, Türkiye'nin, önemli kuş göç yolları üzerinde yer aldığını anlattı.

Erciyas, "Doğu Akdeniz/Karadeniz göç rotası üzerinde yer alıyor ve bunu genel olarak Doğu Avrupa rotası olarak tanımlayabiliriz. Doğu Avrupa göç rotası çok iyi çalışılmamış. Özellikle ötücü kuşlarla ilgili bilgilerimiz sınırlı. Bu nedenle Kızılırmak Deltası'nda bulunan Cernek Kuş Halkalama İstasyonu kurulduğu günden bu yana ötücü kuşların göç takvimlerini, göç dinamiklerini, konaklama ekolojilerini araştırmaktadır." dedi.

Prof. Dr. Yavuz, Türkiye genelinde 505 kuş türü bulunduğunu, Türkiye'de kaydedilmiş kuş türlerinin yüzde 73'ünün ise Kızılırmak Deltası'nda kayıt altına alındığını vurguladı.

Şu ana kadar Kızılırmak Deltası'nda 368 kuş türü tespit edildiğine işaret eden Yavuz, "Türlerden bazıları kış göçmeni, bazıları yerli, bazıları sadece üremek için geliyor, bazıları ise kışlamak için geliyor, o nedenle türlerin hepsini aynı anda göremiyoruz. Ancak göçün aktif olduğu bir günde 120 tür civarında görülebilir." diye konuştu.

Cernek Halkalama İstasyonu'ndaki çalışmalara ilişkin de bilgi veren Yavuz, şunları kaydetti:

"Ondokuz Mayıs Üniversitesi Cernek Halkalama İstasyonu'nda gerçekleştirmiş olduğumuz çalışmalar 2002 ilkbahar döneminden bugüne kadar devam ediyor. Şu ana kadar yaklaşık 180 türden 150 bin kuşa halka taktık. Halkaların üzerinde adres ve bir numara var ve bu kuşları bireysel olarak kaydetmemizi sağlıyor. Halkalanan kuşlar başka yerde yakalandıklarında ya da avlandıklarında üzerindeki halka bilgileri bize iletildiğinde kuşun kışlama ve göç sırasındaki konaklama alanları hakkında bilgi elde edebiliyoruz."

Elde edilen verilerin uluslararası boyutuna da değinen Yavuz, "Halkalanan kuşların Romanya, Finlandiya, İsveç, İsrail, Mısır, Kıbrıs, Bulgaristan, Rusya ve Ukrayna'da tekrar yakalandığı geri bildirimlerimiz var. Bu şekilde kuşların göç yolculuğu hakkında genel veri elde edebiliyoruz." ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Yavuz, her yıl ilkbaharda yaklaşık 2 bin kadar, sonbaharda ise yaklaşık 6 bin ile 8 bin kadar kuşa halka taktıklarına işaret ederek şöyle devam etti:

"Bu durum bize onları bireysel olarak izleme şansı sağlıyor. Bu tür çalışmalarımız kesintisiz olarak 2002'den beri devam ediyor. Bu yıl 25'inci yılımızdayız. Ondokuz Mayıs Üniversitesi kurulduğu yıldan beri bu çalışmaya destek veriyor, çalışmalarımız üniversitemiz tarafından finanse ediliyor. Halkalama çalışmalarına ilişkin araştırmalarımız devam ediyor. Bunun yanı sıra hem ulusal hem de uluslararası düzeyde çeşitli eğitimler düzenliyoruz. Şu anda 30 yüksek lisans ve doktora öğrencisinin katıldığı uluslararası bir eğitime ev sahipliği yapıyoruz. Temel halkalama becerilerinin geliştirilmesinin yanı sıra veri analizi ve bir araştırmanın tasarlanması ile ilgili bir temel eğitim veriliyor."

Merkez öğrencilere de açık

Ulusal düzeyde halkalama çalışmaları ve eğitimleri Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü işbirliğinde gerçekleştirdiklerini söyleyen Yavuz, "Diğer taraftan istasyonumuz ilkokul, ortaokul, lise ve üniversite düzeyinde tüm okul ziyaretlerine açık. Öğrencilerin bilimsel araştırmaları yerinde görüp deneyimlemelerini önemsiyoruz. Samsun Büyükşehir Belediyesi işbirliğiyle randevu usulü gelen öğrencilere kuş halkalamayı gösteriyor, kuş göçleri konusunda bilgi veriyor, ağ ziyaretlerinde bulunuyor ve Kızılırmak Deltası ve kuş gözlemciliği hakkında bilgi veriyoruz. Bu şekilde bilimsel çalışmaları yerinde deneyimliyor, doğayı tanıyorlar. Tek günlük bir deneyim olsa da gelen öğrencilerden çok olumlu dönüşler alıyoruz." dedi.

Yavuz, şu ana kadar istasyona 1500'den fazla gönüllünün katılım sağladığını belirterek, şunları kaydetti:

"Türkiye'nin farklı üniversitelerinden öğrenciler, öğretmenler, doğaseverler çalışmalarımıza katkı sağlıyor. Yurt dışından da gelen gönüllülerimiz oluyor. Şu anda ise Romanya'dan çalışmalarımıza 3 hafta süreyle katılan yüksek lisans öğrencilerimiz var. Gönüllü katılımı bizler için oldukça önemli. Onların büyük katkıları ile çalışmalarımızı sürdürüyoruz, şimdiye kadar katılan tüm gönüllüler ve halkalamacılarımıza teşekkür ederiz."