MİKC lideri: Seçimde manipülasyon olmazsa kazanırız

Filipinler'de eski Bangsamoro Özerk Bölgesi (BARMM) Geçici Başbakanı ve Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MİKC) lideri Hacı Murat İbrahim, eylüldeki seçimde "bir manipülasyon olmadığı sürece" Moro halkının iradesini sandığa yansıtmasını umduklarını söyledi.

MİKC'nin kurduğu Birleşik Bangsamoro Adalet Partisi (UBJP) Genel Başkanlığı görevini yürüten İbrahim, Filipinler'in güneyinde barış sürecinin gidişatı ile bu yıl eylülde düzenlenecek seçimler öncesinde gelişmeleri AA muhabirine değerlendirdi.

Barış sürecinde şimdiye kadar "birçok şeyin başarıldığını ve bazı anlaşmaların sonuçlandırıldığını" aktaran İbrahim, ancak MİKC'nin tüm taleplerinin, Filipinler hükümetince karşılanmadığını ve "halen müzakere edilmesi gereken daha çok şey olduğunu düşündüklerini" dile getirdi.

Resmi olarak barış sürecinin 2012'de başladığını, 2017'de imzalanan anlaşmayla referandum kararı alındığını ve 2019'daki referandumda halkın büyük çoğunluğunun özerk yönetime "evet" dediğini hatırlatan İbrahim, taraflar arasında varılan anlaşmanın "oldukça yeterli ve esaslı" olduğunu vurguladı.

Müzakere için baskı

Anlaşmanın "hükümlerine uygun olarak uygulanması" halinde Bangsamoro halkının, anlaşmadan fayda göreceğini belirten İbrahim, "Anlaşmada tam olarak ele alınmamış hükümler halen mevcut. Bu nedenle detaylar üzerinde daha fazla müzakere etmemiz, daha fazla konuşmamız gerekiyor." ifadesini kullandı.

Taraflar arası müzakerelerin devam etmesi için baskı yapmayı sürdürdüklerinin altını çizen İbrahim, "Bir durgunluk var ancak diyalog devam ediyor. Barış sürecinin devamı için henüz takvim yok. Diyalog esnasında önce anlaşmamız gerekiyor." dedi.

Sorunun çözümüne ilişkin görüşlerini paylaşan İbrahim, şunları kaydetti:

"Barış sürecinde karşılaştığımız zorluklar var. Anlaşma düzgün bir şekilde uygulanmıyor ve biz her zaman anlaşmanın her maddesinin MİKC ve Filipinler hükümetince ortaklaşa uygulanmasını istiyoruz. Filipinler hükümeti sadece bir kısmını uygulayıp sonra diğer kısmını da uygularsa, bu sorunu çözmeyecektir. Anlaşmanın doğru bir şekilde uygulanmasını sağlamaya çalışıyoruz. Barış sürecine saygı duymaya devam ediyoruz. Hükümet Filipinler'in güneyinde barış sürecini samimi bir şekilde yürüttüğü sürece, barış sürecinin sorunu çözebileceğine dair görüşümüzü koruyoruz."

"Marcos Jr, Duterte'den '180 derece farklı'"

İbrahim, Filipinler'de 2016-2022 dönemi Devlet Başkanı Rodrigo Duterte'nin, BARMM'ye yönelik politikalarının, 2022'de göreve gelen mevcut Devlet Başkanı Marcos Jr. dönemi politikalarından "180 derece farklı" olduğunu belirtti.

Duterte'nin "Moro halkıyla iç içe bir bölgede doğup büyüdüğüne" işaret eden İbrahim, "Duterte yönetimi, Bangsamoro'nun sorununu, (mevcut) ulusal hükümetten daha iyi anlıyordu. Bu yüzden Duterte'nin yorumu, mevcut Marcos Jr. yönetiminin yorumundan oldukça farklıydı diyebilirim." ifadelerini kullandı.

Onaysız "Geçici Başbakan" ataması

İbrahim, Manila hükümetinin Mart 2025'te Abdurrauf Makakua'yı "Geçici Başbakan" tayin etmesi sürecine tepki gösterdi.

Bu durumun, anlaşmadaki "geçiş dönemine MİKC'nin liderlik edeceğine" dair maddeye aykırı olduğunu söyleyen İbrahim, halihazırda bu maddenin aksinin yaşandığını belirterek, "MİKC'nin rızasının alınmadığı görev değişikliğini protesto ettiklerini" dile getirdi.

İbrahim, "Burada asıl anlaşmanın ihlali söz konusu. (Anlaşmada) Geçiş döneminde liderliği MİKC'nin sürdüreceği açıkça belirtilmiş. Yani hükümetin başı MİKC tarafından önerilecek. Manila hükümetince özel olarak seçilmeyecek. Şimdi ne oldu? Hükümet birini, kendisi MİKC üyesi de olsa özel olarak seçti ancak bu, MİKC hiyerarşisinden bir öneri değildi. İşte şu anda protesto ettiğimiz şey bu." diye konuştu.

Manila hükümetine ve barış heyetine "durumu protesto ettiklerini" bildirdiklerini aktaran İbrahim, taraflar arasında süren anlaşmanın gözden geçirilip geçirilmeyeceği konusunda nihai karar beklediklerini ifade etti.

Geçici Başbakan'a tavsiye

Makakua'nın da bir MİKC üyesi olduğunu dile getiren İbrahim, "(Makakua'ya) Tavsiyemiz, MİKC'nin emrine tabi olarak örgüte geri dönmesi. Tavsiyemiz seçimi desteklemesi. Böylece halkın da sesi duyulabilir." dedi.

İbrahim, MİKC bünyesinde Makakua'yı uzun yıllardır tanıdığını ve eski Geçici Başbakan ünvanıyla, kendisiyle halihazırda temas halinde olduklarını anlatarak, "Makakua daha çok (MİKC'nin) askeri kanadın mensubu, örgütün siyasi kanadında değildi ve örgütün siyasi yönüyle pek ilgilenmezdi. (Kendisiyle) Halen görüşüyor ve konuşuyoruz. Makakua umarız ki MİKC'nin Manila hükümetiyle kararlaştırdığı resmi politikaya uyar." değerlendirmesinde bulundu.

Uluslararası topluma çağrı

Eylüldeki seçim döneminde "manipülasyon olmadığı sürece" seçmenin büyük çoğunluğunun MİKC'nin kurduğu Birleşik Bangsamoro Adalet Partisini (UBJP) desteklemesini beklediklerini vurgulayan İbrahim, "Eylüldeki seçimde Bangsamoro halkı sayıca çoğunlukta, bu yüzden herhangi bir hile olmadığı sürece seçimde galip geleceğimizi düşünüyoruz." diye konuştu.

Seçim sonuçlarının UBJP lehine olmasını sağlamak, strateji ve plan kurmak istediklerini dile getiren İbrahim, MİKC olarak erken seçimlerin yapılmasını savunduklarını kaydetti.

İbrahim, "Bazıları UBJP ile aynı safta yer alacak bazıları almayacak. Dürüst bir seçim yapılırsa, UBJP olarak seçimleri kazanacağımıza inanıyoruz. (Erteleme olasılığına karşı) Sürekli Manila hükümetini seçimleri gerçekleştirmeye zorluyoruz." ifadelerini kullandı.

Seçimlerin şimdiye kadar 4 kez ertelendiğine işaret eden İbrahim, uluslararası toplumu "yeni bir erteleme olmaksızın Bangsamoro'da acil seçim çağrısında bulunan bir bildiri yayımlamaya" davet ettiklerini sözlerine ekledi.