İstinye Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş ile yükseköğretimde "3 yıllık lisans eğitimi" tartışmalarını, yeni kuşakların öğrenme biçimlerini, yapay zekâ ve dijital okuryazarlığı, müfredat sadeleştirmesini ve kampüslerin geleceğini konuştuk.
Yükseköğretimde son dönemde en çok tartışılan başlıkların başında "3 yıllık lisans eğitimi" geliyor. Bir yanda gençlerin iş gücüne ve uzmanlaşmaya daha erken adım atabileceği görüşü öne çıkarken, diğer yanda müfredatın sıkıştırılması, akademik derinliğin zayıflaması ve üniversite deneyiminin eksik kalması endişesi dile getiriliyor.
Bu başlıkları değerlendirmek üzere İstinye Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş ile bir araya geldik. Uzun yıllara dayanan yükseköğretim yöneticiliği ve akademik birikimiyle soruları yanıtlayan İbiş, tartışmayı salt bir "süre kısaltma" meselesi olmaktan çıkarıp bütüncül bir dönüşüm eksenine taşıdı.
"Kuşaklar Değişiyor; Klasikten İnteraktif Öğrenmeye Geçmeliyiz"
Yeni kuşakların bilgiye erişim, sorgulama, araştırma ve sabır pratiklerinin önceki dönemlerden belirgin biçimde farklılaştığını vurgulayan Prof. Dr. Erkan İbiş, akademinin gençleri kendi geçmiş alışkanlıklarıyla değerlendirmemesi gerektiğini söyledi:
"Kuşaklar değişiyor, devir değişiyor, anlayışlar değişiyor. Yeni kuşaklar farklı teknolojilerle dünyaya geliyor ve büyüyor. Akademi olarak gençleri çok iyi anlamamız lazım; onları bizim dönemimiz gibi düşünmek doğru değil. Bilgi eskisi gibi zor ulaşılan bir şey değil, artık parmaklarımızın ucunda. Bu nedenle klasik, tek yönlü anlatım modelinden interaktif anlayışa geçmemiz gerekiyor."
İbiş’e göre günümüz öğrencisi için bilgiyi ezberlemekten ziyade bilgiye ulaşmak, yorumlamak, analiz etmek ve sentez üretmek belirleyici. Bu süreçte girişimcilik, tasarımcılık, proje üretme, takım çalışması, liderlik, değerler yönetimi ve etik bilincin öne çıktığını ifade eden İbiş, akademisyenin rolünün de dönüştüğünü belirtti: "Gençler en çok rol model alarak ve görerek öğreniyor. Sorgulamayı, eleştirel düşünmeyi ve akademik görgüyü yaşam biçimiyle yansıtan bir mentörlük anlayışı şart."
"Sıkıştırmak Değil, Sadeleştirmek; Kampüsler Daha da Güçlenmeli"
3 yıllık lisans modeline ilişkin en temel çekincelerden biri olan "müfredatın sıkıştırılması" konusuna da açıklık getiren İbiş, çözümün ezber ve gereksiz tekrarlardan arınmış, sadeleştirilmiş bir yapı olduğunu vurguladı:
"Buradaki mesele eğitimi sıkıştırmak değil, sadeleştirmek ve gereksiz olanı çıkarmak. Bir konuyu saatlerce detaya boğmak yerine, özünü kavratmak ve öğrencinin kendi muhakemesini kurmasını sağlamak çok daha kıymetli. Üstelik bu model, şartları ve birikimi olan öğrencilere esneklik ve erken mezuniyet imkânı tanırken; herkesi tek kalıba sokmayan, kişiselleştirilmiş ve esnek yapılarla desteklenmeli."
Yapay zekâ ve dijital teknolojilerin de eğitim modellemelerinin ayrılmaz bir parçası haline geldiğini belirten İbiş, yapay zekâyı ne korkutucu bir nesne ne de tek başına yeterli bir özne olarak görmek gerektiğini söyledi: "Yapay zekâ güçlü bir araç ama onu denetleyecek, eleştirel süzgeçten geçirecek ve bağlama oturtacak olan insandır. Teknoloji okuryazarlığı artık vazgeçilmez bir yetkinlik."
Öte yandan dijitalleşmenin ve çevrimiçi olanakların artmasının kampüsleri gereksiz kılmayacağını, aksine sosyalleşme ihtiyacının kampüsleri daha da önemli hale getireceğini dile getiren İbiş, öğrencilerin yalnızca derse girip çıkan değil; kültür, sanat, spor, proje ve sosyal etkileşimle üniversiteyi yaşayan bireyler olması gerektiğini kaydetti.
"Yeni Nesil Üniversite: Esnek, Disiplinlerarası ve Toplumla İç İçe"
Mezuniyet sonrası istihdam, lisansüstü eğitim ve akademinin geleceğine dair değerlendirmelerde ise her alanın aynı hızda ve aynı biçimde dönüşmeyeceğini hatırlatan İbiş, özellikle sağlık ve uygulama ağırlıklı disiplinlerde pratik yetkinlik ve uzmanlaşma sürelerinin titizlikle gözetilmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye’de kredi yükleri, mevzuat esnekliği ve lisansüstü programların işleyişinin de çağın ihtiyaçlarına göre yeniden ele alınması gerektiğini söyleyen İbiş, üniversitelerin geleceğini şöyle özetledi:
"Toplumdan kopuk yapılar geride kalıyor. Bugün artık 'yeni nesil üniversite' anlayışı öne çıkıyor; yani bilim, eğitim, araştırma ve topluma katkıyı bir arada yürüten, katılımcı, çok katmanlı ve toplumla iç içe bir üniversite modeli. Popülizmden uzak, nitelikli ve etik değerlere dayalı bir dönüşümle gençlerimizi geleceğe hazırlamalıyız."










