Mustafa Burak Aydın Yazıları

Mustafa Burak Aydın

Yapay zekanın gerçek adaletsizliği

01.04.2026 21:55
Haber Detay Image

Ara ara siz de kendinize sormuşsunuzdur: Filmler mi gerçek hayattan uyarlanır. Gerçek hayat mı filmlerden beslenir?

Hatta bunun ilgili her zaman zekası ve becerisini takdir ettiğim Yılmaz Erdoğan’ın İnci Taneleri adlı dizisinin girişinde “Gerçek hayat hikayelerden esinlenir” diye yazar.

Hikayelerin yerini, görsel hikayeler yani filmler aldığından beri. Artık hayatın her detayı filmlerden esinlenmeye başladı.

Bir film ve bir haber: Haberi okuduğumda, doğrudan bu senenin yapımı henüz izlediğim bir film geldi aklıma ama bu sefer habere kaynaklık eden olay filmden esinlenmemiş, film yaşanan hadisenin kehaneti gibi düşmüştü önüme.

Filmimizin ve hayatın gerçek kahramanı son zamanların fütursuz, destursuz ve hatta edepsiz bir şekilde hayatımızın her alanına sızıp bizi tarumar eden ve eğlendiriyor gibi görünen yapay zeka.

Becerimizi, işimizi, kültürümüzü, edebiyatımızı, sanatımızı nerdeyse her şeyimizi elimizden aldı dediğim yapay zeka en son özgürlüğümüzü de almaya yeltendi.

Angela Lipps; ABD'nin Tennessee eyaletinde yaşayan 50 yaşında bir nene, beş torunu var. Lipps yapay zekanınn gazabına uğradı. Kadın hiç ayak basmadığı bir eyalette işlediği iddia edilen bir suçtan dolayı 3 aydan fazla kodese tıkıldı.

Birileri, 2025 Nisan’ında, sahte bir kimlikle Kuzey Dakota'da bir bankayı dolandırmış, polis bankanın güvenlik kameralarından elde ettiği görüntüleri, bir yapay zekaya taratınca, Angela Lipps’i şüpheli olarak yakalamıştı. Lipps, 14Temmuz’da yakalanmış ve kadın o sırada başka bir yerde olduğunu kanıtlayınca 3 ay sonra serbest bırakılmıştı.

Hatayı yapan polis, o hatanın sonucu evini, işini, arabasını, köpeğini kaybeden ve hayatı alt üst olan kadından özür bile dilemedi. Ne dedi: "Yapay zekaya aşırı güvenildi ve yeterli insan doğrulaması yapılmadı."

Bu ilk değildi elbette. Lipps vakası sadece ABD’de 9. Hatalı tutuklama olarak kayıtlara geçti.

Timur Bekmambetov’un yönettiği 2026 yapımı Mercy filmi tam da bu ve benzer vakaları işleyen bir bilimkurgu aksiyon filmi.

Maddox adındaki yapay zeka yargıcı, istatistiki veri ve kanıtlara dayandırdığı suçlamasını, yüzde 92 oranında olasılıklara dayandırdığında şüpheli suçlu bulunup idam ediliyor.

İzlemelisiniz.

Yazarın Tüm Yazıları