Yapay zekadaki "80'ler Akımı"na katılanlara kişisel veri ve dijital güvenlik uyarısı

Anadolu Üniversitesi Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi (SODİGEM) Müdürü Prof. Dr. Adile Aşkım Kurt ile Müdür Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Serap Uğur, sosyal medyada yapay zekayla yapılan "80'ler Akımı"na katılanlara kişisel veri ve dijital güvenlik uyarısında bulundu.

Prof. Dr. Adile Aşkım Kurt, yaptığı yazılı açıklamada, kullanıcıların üretken yapay zeka uygulamalarına fotoğraflarını yüklemesiyle kişinin yüzünü açıkça gösteren yüksek çözünürlüklü bir görselin üçüncü taraf bir dijital sisteme aktarıldığını belirtti.

Bir yüz fotoğrafının kişiyi belirli veya belirlenebilir hale getirdiği ölçüde kişisel veri olduğunu anlatan Kurt, "Ancak her yüz fotoğrafının otomatik olarak özel nitelikli biyometrik veri olarak kabul edilmesi doğru değildir. Fotoğraftaki yüz özellikleri kişinin benzersiz biçimde tanınması veya kimliğinin doğrulanması amacıyla özel teknik yöntemlerle işlendiğinde biyometrik veri niteliği kazanabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Çocukların kişisel verilerinin uzun vadeli sonuçlarını değerlendirebilecek bilgi ve deneyime sahip olmayabileceğine dikkati çeken Kurt, şunları kaydetti:

"Ebeveynlerin çocuklarının fotoğraflarını eğlence amacıyla yapay zeka uygulamalarına yüklemesi, çocuk adına kalıcı bir dijital iz oluşturabilir. Bu nedenle çocukların yüzlerinin açıkça görüldüğü fotoğrafların, okul formalarının, isim bilgilerinin ve konumlarının bu tür uygulamalara yüklenmemesi öneriliyor. Aynı hassasiyet, fotoğrafın sahibi olan arkadaşlar ve aile üyeleri için de gösterilmeli, başka bir kişiye ait fotoğraf onun bilgisi ve izni olmadan kullanılmamalıdır."

Akıma katılmadan önce alınabilecek önlemler hakkında bilgi veren Kurt, "Çocuklara ve fotoğrafın kullanılmasına izin vermemiş kişilere ait görselleri yüklemeyin. Kimlik kartı, personel kartı, plaka, adres, okul veya iş yeri bilgisi görünen fotoğrafları kullanmayın. Konum bilgisi ve diğer gereksiz üst verileri fotoğraftan kaldırın. Mümkünse düşük çözünürlüklü, kırpılmış ve sade arka planlı bir kopya kullanın. Aynı yüzün önden, yandan ve farklı açılardan çekilmiş çok sayıda fotoğrafını birlikte yüklemekten kaçının." ifadelerini kullandı.

"Bir komut, görsel üretim talimatıdır, gizlilik sözleşmesi değildir"

SODİGEM Müdür Yardımcısı Dr. Öğr. Üyesi Serap Uğur ise yüzün farklı açılardan ve yüksek çözünürlükte göründüğü fotoğraflar paylaşılırken ihtiyatlı davranılması gerektiğini kaydetti.

Akıma ilişkin bazı rehberlerde kullanıcılara "Yüz hatlarımı ve kimliğimi koru", "Yüzümü değiştirme" veya "Sadece kıyafetleri ve arka planı düzenle" gibi komutlar önerildiğine değinen Uğur, şu uyarılarda bulundu:

"Bu ifadeler, yapay zekanın oluşturacağı görüntünün görsel niteliğini yönlendirebilir ve kişinin yüzünün sonuç görselinde daha az değişmesine yardımcı olabilir ancak verilerin korunmasını sağlamaz. Bir komut, görsel üretim talimatıdır, gizlilik sözleşmesi değildir. 'Yüzümü değiştirme' demek, fotoğrafın sunucuya gönderilmesini, teknik olarak işlenmesini, belirli bir süre saklanmasını veya ilgili hizmetin politikaları çerçevesinde kullanılmasını engellemez. Dolayısıyla bu tür komutlar veri güvenliği önlemi olarak görülmemeli, gizlilik ayarları ayrıca kontrol edilmelidir."