İçtihat ne demek? TDK'ya göre içtihat nedir, ne anlama geliyor? Hukukta içtihat ne demektir? İslamda ictihad nedir?
Bazı hukuk terimlerinin anlamı bilinmeyebiliyor. Bu terimlerden birisi de "içtihat" kelimesidir. Dilimize Arapça'dan geçen içtihat kelimesi ne anlama gelir, içtihat ne demektir? yazımızdan öğrenebilirsiniz...
İçtihat kelimesinin kısaca anlamını merak eden vatandaşlar Google'da, İçtihat ne demek? TDK'ya göre içtihat nedir, ne anlama geliyor? Hukukta içtihat ne demektir? İslamda ictihad nedir? araştırması yapıyor. İşte detaylar...
TDK'YA GÖRE İÇTİHAT NE DEMEK?
TDK'ya göre içtihat kelimesinin 2 farklı anlamı bulunmaktadır. İçtihat "Yasada veya örf ve âdet hukukunda uygulanacak kuralın açıkça ve tereddütsüz olarak bulunmadığı konularda, yargıcın veya hukukçunun düşüncelerinden doğan sonuç." ve "Görüş, özel görüş, anlayış, kavrayış" anlamlarına gelmektedir.
İçtihat TDK 1. anlamı (Hukuk kavramı) : Yasada veya örf ve âdet hukukunda uygulanacak kuralın açıkça ve tereddütsüz olarak bulunmadığı konularda, yargıcın veya hukukçunun düşüncelerinden doğan sonuç.
İçtihat TDK 2. anlamı (Eskimiş) : Görüş, özel görüş, anlayış, kavrayış.
İÇTİHAT NEDİR?
İçtihat, yasa tarafından hüküm belirtilmemiş bir konuda, daha önceki bir mahkeme kararının esas alınmasıdır.
Somut olayda mevcut olan anlaşmazlık konusunda, üst mahkemelerin benzer olaylar bakımından verdiği farklı kararlarla ortaya çıkan ve anlaşmazlığı ortadan kaldırmaya yönelik; yetkili üst kurullarca alınan kararlardır. İçtihadı Birleştirme Kararları dışındakiler benzer hukukî durumlarda Yargıtay Genel Kurullarını, Dairelerini ve Adliye Mahkemelerini bağlayıcı nitelikte değildir. İçtihadı Birleştirme Kararları, tahkim prosedüründe Hakem Kurulları için de bağlayıcıdır.
İSLAM'DA İCTİHAD NEDİR?
Sözlükte "çaba göstermek, bütün gücünü kullanmak, ısrarlı olmak, zahmet çekmek" anlamındaki cehd kökünden türeyen ictihâd "bir konuda elden gelen çabayı sarfetmek, bir şeyi elde edebilmek için olanca gücü harcamak" demektir. Aynı kökten türeyen cihâd ve mücâhede kelimeleri, mahiyetleri farklı da olsa "çaba sarfetmek" ortak anlamında ictihad kavramıyla örtüşür. Kur'an'da ictihad kelimesi geçmeyip bazı âyetlerde "cehd" ve "cühd" anılan sözlük anlamında kullanılır (el-Mâide 5/53; el-En'âm 6/109; et-Tevbe 9/79). Hadislerde bunun yanında ictihad, "kadı ve yöneticinin doğru hükme ulaşmak için elinden gelen gayreti göstermesi" mânasında kullanılmış (Buhârî, "İ?ti?âm", 13, 21; Müslim, "A?zıye", 15; Ebû Dâvûd, "A?zıye", 11; Tirmizî, "A?kâm", 3) ve bu son kullanım, kelimenin fıkıh literatüründe kazandığı terim anlamı için âdeta başlangıç teşkil etmiştir. Terim olarak ictihadın, ekol ve fakihlerin farklı bakış açılarını ve kavramın içeriğinde zamanla görülen genişlemeyi yansıtacak şekilde birçok tanımı yapılmış olup bunların ortak noktasını, "fakihin herhangi bir şer'î hüküm hakkında zannî bilgiye ulaşabilmek için bütün gücünü harcaması" fikri teşkil eder. Tanımda "şer'î hüküm" kaydı aklî, maddî ve örfî konularda yapılan akıl yürütmeleri, "zannî bilgi" kaydı da dinin kati hükümlerini bilmeyi dışarıda tutmayı amaçlar. Şer'î hüküm, konuyla ilgili bir nas bulunduğunda onun anlaşılması ve yorumlanması suretiyle, bulunmadığında ise çeşitli metotlar işletilerek elde edileceğinden tanımda şer'î hükmün kaynağı ve elde edilme metodu genelde yer almaz.
