Restorasyon Çalışmalarında Mardin Taşı Kullanılmıyor' İddiası

Mardin taşı işletmecisi Yasemin Kalya Künteci, kentte tarihi dönüşüm projesi kapsamında yapılan restorasyon çalışmalarında Mardin taşının kullanılmadığını, çevre il ve ilçelerden getirilen dayanıksız ve farklı renklerdeki taşların kullanıldığını öne sürdü. Künteci, restorasyon çalışmaları için hazırlanan ihale şartnamelerinin kente göre değil, serbest ve acımasız piyasa kurallarına göre hazırlandığını bunun da kentin mimari dengesine zarar verdiğini ileri sürdü.

İstanbul'da 30 yıl ticaret yaptıktan sonra döndüğü memleketi Mardin'de, Mardin Taşı işletmeciliği yapan Yasemin Kalya Künteci, tarihi kentte restorasyonlarda kullanılmak üzere çevre il ve ilçelerden ucuz, dayanıksız ve farklı renklerdeki taşlar getirilerek kullanıldığını söyledi. 'Mardin taşına hayat veren kadın' olarak da bilinen Künteci, 2008 yılında döndüğü memleketinde 1 milyon euro'ya mal olan taş ocağı kurarak, Mardin Taşı'nı yeniden gün yüzüne çıkardı. Künteci, açtığı ocakta 30 kişiye istihdam sağladığını ve Mardin Taşı işletmeciliğini yeniden hayata geçirdiğini anlattı.

KADİM Mardin TAŞI YERİNE KİREÇ TAŞI KULLANILIYOR

Mardin'de uygulanan tarihi dönüşüm projesi kapsamında restorasyonlar yapıldığını ve kentin eski imajına kavuşturulmaya çalışıldığını anımsatan Künteci, Diyarbakır Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Müdürlüğü kararlarına göre, restorasyonlarda Mardin taşı kullanılması şartı olmasına rağmen bunun yerine getirilmediğini ileri sürdü. Restorasyon çalışmaları için hazırlanan ihale şartnamelerinde, teknik özelliklerin yer almadığını ifade eden Künteci, ihaleyi alan firmaların çevre il ve ilçelerden, dokuyu ve renk uyumunu tamamen bozan, daha düşük maliyetli ve dayanaksız kireç taşlarını getirerek kullandığını söyledi. Kendi ürettiği 'Kadim Mardin Taşı'nın Türkiye ve uluslararası anlamda kabul gördüğünü hatırlatan Künteci, Mardin restorasyon çalışmalarının UNESCO'nun bir projesi olduğunu, dünya kültür mirası açısından önemi bulunduğunu ve uluslararası arenada takibi yapılan bir proje olduğunu anlattı.

"Mardin TARİHİ DOKUSU VE RENK UYUMUNU DEĞİŞTİRİYORLAR"

Yasemin Kalya Künteci, böylesi önemli bir projede Askerlik Şubesi, Artuklu Üniversitesi Mimarlık Fakültesi ve yeni yerleşke, Halk Eğitim Merkezi satış bürosu ve Mardin Yetiştirme Yurdu, Kız Meslek Lisesi, Kasımiye ve Zinciriye Medreseleri, Keldani Kilisesi, Deyrul Zaferan Manastırı, Kırklar Kilisesi ve özellikle Ulu Camii'nin de aralarında bulunduğu çok sayıda tarihi mekandaki restorasyonun, dışarıdan getirtilen taşlarla yapıldığını savunurken, "Restorasyon faaliyetleri Mardin'in bölge doku ve yapısına uymayan, tarihi ile çelişen rengi ve bölgede kullanılan tarihi taşın kimyasıyla uyuşmayan taşlarla yapılmıştır" dedi.

Bazı tarihi mekanlarda restorasyon çalışmalarının devam ettiğini anlatan Künteci, Mardin'in özgünlüğünü kaybettiren bu yerlerdeki restorasyon çalışmalarının durdurulması gerektiğini kaydederek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Aksi halde tarihi dokunun bozulması sonrası ortaya çıkacak olumsuzluk, UNESCO nezdinde ve tüm dünyada ülkemizin prestiji Mardin'in korunması kararları sarsılacak ve tarihsel olanı koruma inandırıcılığımız yok olacaktır. Tüm doğal taşlar hidrolik kireç ile döşenmelidir. Doğal taşların çimento ile kullanılması reaksiyon meydana getirmekte olup taşın doğal rengini karartmaktadır. Bu husus bilinmesine rağmen Mardin'de tüm restorasyon çalışmalarında hidrolik kireç yerine çimento kullanılması restorasyonun tarihi dokusunu bozmaktadır. Tahribatlar yaratıldığı ve SİT alanındaki mimari dokunun büyük ölçüde tahrip edildiği kurul tarafından da tespit edilmiştir. "

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının yapı esasları ve denetimine dair yönetmeliği hatırlatan Yasemin Kalya Künteci, "Vakıf kültür varlıklarının restorasyon veya onarım karşılığı kiraya verilmesi işlemlerinin usul ve esasları hakkında yönetmelik bulunduğunu, ihale ve yapım onarım şartnamelerinin bu kanunlar ve yönetmeliklerden uzak hazırlandığını kaydederken şöyle konuştu:

"Şartnameler kente göre değil, serbest ve acımasız piyasa kurallarına göre hazırlanmaktadır. Piyasa kentleri koruyan değil, bozan kurallarıyla işlemektedir. Oysa, Mardin gibi korunması zorunlu olan tarihi kentler, piyasanın rant paylaşımından korunmaya muhtaçtır. Ancak, son 2 yıldır Mardin'de Vakıflar ve Kültür Bakanlığı'na ait olan yapılarda süren restorasyonlarda, projelerde Mardin taşının kullanılması gerektiği yer almasına rağmen içeriğine teknik şartname konmadığı için çevre il ve ilçelerden getirilen basit kireç taşları ile restorasyonlar yapılmaktadır. Sözü geçen bu taşların hiçbir analiz raporları bulunmamaktadır. Şu anda Mardin'deki restorasyonların çoğunda kullanılan bu taşlar kente mukavemet, renk ve iklimsel açıdan asla uymamıştır. Bu taşları kullanarak restore ettikleri binalarda söz konusu taşlar 1 sene dahi ayakta kalamamıştır ve uyum sorunu bariz şekilde görülmektedir. "

Kütenci UNESCO'nun "Dünya kültür mirası" olarak göstereceği aday kentlerden birinin Mardin olduğunu, kente açık hava müzesi olma özelliğini veren özelliğinin binlerce yıldan bu yana ayakta duran taş yapıtlar olduğunu, Martin taşının mukavemeti, kimyevi bileşimi, soğuma ve ısınma süresi gibi özellikleri ile kentin tarihsel rengini oluşturduğunu anlattı.

Mardin'de uygunsuz yapılan restorasyon çalışmalarının denetlenmemesinden de yakınan Künteci, Diyarbakır Anıtlar Kurulu'nun gerekli denetlemeleri yapmadığını, ihalelere de teknik şartname koymadığı için restorasyonda ucuz ve uygun olmayan gelen taşlar kullanıldığını, söyledi. Mardin Valilik eski binası, Sabancı Müzesi, 5 yıldızlı Erdoba Elegance Otel, Hakkari Yüksekova Camii, Van Gevaş Camii ve Tekirdağ Çerkezköy'deki saat kulesinin, ocaklarından çıkan Mardin Taşı ile restore edildiğini ekledi. - Mardin