Mısır'dan Etiyopya'nın Nil baraj planına sert tepki

Mısır, Etiyopya Su ve Enerji Bakanı Hebtamu Etafa'nın Nil Nehri üzerine ek barajlar inşa edilerek nehir akışının "kontrol altına alınacağı" yönündeki açıklamalarının uluslararası hukukun açık bir ihlali ve tek taraflı tutumda ısrar anlamına geldiğini, söz konusu nehirde tek taraflı bir emrivakiye kesinlikle izin verilmeyeceğini duyurdu.

Mısır resmi haber ajansı MENA'nın adını vermediği yetkili bir kaynağa dayandırdığı habere göre, Etiyopyalı Bakan'a atfedilen ifadelerin Addis Ababa yönetiminin uluslararası ortak bir nehri kontrol altına alma ve tek bir ülkenin iradesine boyun eğdirme hayallerini sürdürdüğünü açıkça yansıttığı savunuldu.

Mısırlı yetkili, "Bu, meşru bir kalkınmayı hedeflemekten ziyade, bir emrivaki, ortak uluslararası su kaynağını tekelleştirme ve coğrafi konumu kullanarak aşağı havza ülkelerinin su haklarını ve çıkarlarını tehdit etme girişimini yansıtmaktadır. Bu durum uluslararası hukuk tarafından onaylanmamıştır ve Mısır bunun bir emrivaki olarak dayatılmasına izin vermeyecektir" ifadesini kullandı.

"Nil Nehri tek bir ülkenin mülkiyetinde değildir"

Nil Nehri'nin belirli bir ülkenin mülkiyetinde olmadığının altı çizilen açıklamada, nehir üzerindeki kontrol ve egemenlik hayallerinin, uluslararası ortak nehirleri yöneten kurallarla taban tabana zıt olduğu kaydedildi.

Ortak kullanıma sahip nehirlerin yönetimini belirleyen kurallara Etiyopya'nın tutumunun tamamen aykırı olduğu vurgulanan açıklamada, "Nil Nehri belirli bir ülkenin mülkiyetinde değildir" dendi.

Mısır haklarını korumak için gerekli araçlara sahiptir

Kahire'nin daha önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne (BMGK) gönderdiği mektuplarda, halkının Nil Nehri'ndeki haklarını ve kazanımlarını korumak için uluslararası hukuk çerçevesinde tüm tedbirleri alacağını açıkça duyurduğunu hatırlatan Mısırlı yetkili, "Mısır, herhangi bir tarafın nehir akışını kontrol etmesini asla kabul etmeyecek ve buna izin vermeyecektir" ifadelerini kullandı.

Etiyopya medyasında temmuzda çıkan haberlerde, Addis Ababa'nın Nil üzerinde 140 milyar metreküp su kapasiteli 3 baraj yapma planı olduğuna dair bilgiler verilmişti.

Son olarak Etiyopya Su ve Enerji Bakanı Hebtamu Etafa, 15 Ağustos'ta ülkesinin Nil Nehri suları üzerinde yeni barajlar kuracağını, dolayısıyla Nil sularının döküldüğü ülkelerdeki suların ülkesinin kontrolünde olacağını açıklamıştı.

Sudan, Mısır ve Etiyopya'nın Hedasi Barajı anlaşmazlığı

Etiyopya, Mısır ve Sudan, uzun yıllardan beri Hedasi Barajı konusunda karşı karşıya geliyor.

Nil sularının yaklaşık yüzde 80'i topraklarında doğmasına rağmen sadece yüzde 3'ünden yararlanabilen Etiyopya, Afrika'nın en büyüğü olacak Hedasi Barajı'nın inşasına 2 Nisan 2011'de başlamıştı.

Baraj, Sudan-Etiyopya sınırına yakın bir bölgede, Nil Nehri'ni yüzde 85 besleyen Mavi Nil kolu üzerinde yapıldığı için büyük önem taşıyor. Etiyopya, Hedasi Barajı ile enerji açığını kapatmayı ve elektrik satmayı amaçlıyor.

Addis Ababa yönetimi, Mısır ve Sudan ile bir anlaşmaya varmamasına rağmen barajın doldurulmasında ısrar ederken, Kahire ve Hartum yönetimleri, Nil suyunun paydaş ülkelere düşen yıllık paylarının etkilenmemesi için öncelikle üçlü anlaşmaya varılması gerektiğini belirtiyor.

Tepkilere rağmen Temmuz 2020'de ilk dolum işleminin yapıldığı barajda, 20 Şubat 2022'de elektrik üretimine başlanmıştı.