Astana'da Altın Orda Sempozyumu: Tokayev'den Tarihe Bilimsel Bakış Çağrısı

Kazakistan'ın başkenti Astana'da Altın Orda döneminin tarihsel rolünün yeniden değerlendirilmesine yönelik düzenlenen uluslararası sempozyum başladı.

Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 20'den fazla ülkeden tarihçiler, arkeologlar, şarkiyatçılar, Türkologlar, Moğol uzmanları, nümismatlar, siyaset bilimciler, kültür araştırmacıları ve uluslararası kuruluş temsilcilerinin katıldığı sempozyumun açılışını yaptı.

Tokayev, "Altın Orda Bir Bozkır Medeniyeti Modeli Olarak: Tarih, Arkeoloji, Kültür ve Kimlik" başlığıyla gerçekleştirilen sempozyumun açılışında yaptığı konuşmada, "Halihazırda Kazakistan'da siyasi hedefler uğruna bir zamanların güçlü bozkır imparatorluklarını sözde 'yarım devletler' seviyesine indirgeyen ve göçebe halkları tarihsel bağlamın dışında kalan vahşi, kontrolsüz bir güç olarak gösteren eski dogma ve kalıplaşmış yargıların yeniden değerlendirilmesine yönelik oldukça aktif bir süreç başladı." ifadelerini kullandı.

Tarihin siyasi yaklaşımlardan uzak ve bilimsel bakış açısıyla ele alınması gerektiğini vurgulayan Tokayev, "Altın Orda'nın tarihi bugün de güncelliğini koruyor ve bana göre hiçbir zaman önemini yitirmeyecek." dedi.

Bugün hiçbir tarihçinin Altın Orda'nın gücünü sorgulamadığını ifade eden Tokayev, Batı ile Doğu'yu birbirine bağlayan ve Avrasya'nın geniş coğrafyasını yöneten bu yapının farklı medeniyetlerin gelişimi ve devletlerin oluşum süreçleri üzerinde önemli etkiler bıraktığını kaydetti.

Tokayev, mevcut küresel jeopolitik ortamın giderek daha karmaşık hale geldiğine, bu bağlamda insanlık tarihindeki birleştirici deneyimlerin ve diyalog mekanizmalarının yeniden değerlendirilmesinin önemine dikkati çekerek, "İnsanlığın ortak tarihini halkları birleştiren bir unsur olarak ortaya koymak için saygın ve profesyonel bilim insanlarının çabalarını birleştirmek kritik önem taşıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Tarihi değerlendirmenin mutlak biçimde objektif ve siyasi açıdan tarafsız olması gerektiğini belirten Tokayev, bozkır halklarını yalnızca savaşlarla özdeşleştiren anlayışın gerçekliği yansıtmadığını söyledi.

Altın Orda'nın yalnızca askeri başarılarıyla değil, aynı zamanda güçlü kurumları, hukuk düzeni ve kültürel yapısıyla değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Tokayev, dönemin düşünsel mirasına da işaret etti.

Tokayev, Orta Avrasya'nın tarih boyunca önemli bir düşünce merkezi olduğuna değinerek, Al Farabi ve Hoca Ahmet Yesevi gibi isimlerin bölgenin entelektüel temelini oluşturduğunu vurguladı.

Altın Orda döneminde Türk dili, İslam yazı geleneği ve bozkır kültürünün sentezlendiğini ifade eden Tokayev, ayrıca Altın Orda'da bozkır hukuku ile İslam hukukunu birleştiren uyumlu bir hukuk sisteminin oluşturulduğunu dile getirdi.

Cuci hanedanı mensuplarının Büyük Bozkır'daki devletlerde 600 yılı aşkın süre hüküm sürdüğünü anımsatan Tokayev, Cuci ulusunun topraklarının en parlak döneminde 6 milyon kilometrekareyi aştığını, bunun Roma İmparatorluğu'nun en geniş sınırlarına ulaştığı dönemdeki yüz ölçümünden daha büyük olduğunu belirtti.

Tokayev, "Bu nedenle bazı tarihçiler Altın Orda'yı 'Bozkır'ın Roma'sı' olarak adlandırmaktadır." diye konuştu.

Ekonomik açıdan Altın Orda'nın geniş ticaret ağlarına sahip olduğuna dikkati çeken Tokayev, Kuzey İpek Yolu güzergahını kontrol ederek güvenli ticaret koridoru oluşturduğunu kaydederek, "Altın Orda, Avrasya'nın dört bir yanından insanların özgürce ticaret yaptığı ve iş yürüttüğü erken dönem küresel bir pazar oluşturdu." dedi.

Kazakistan'ın son yıllarda kapsamlı siyasi ve ekonomik reformlar yürüttüğünü anlatan Tokayev, devlet geleneğinin tarihsel hafızasını korumaya da önem verdiklerini belirterek, "Kazakistan, devlet geleneği açısından ana fikri 'Mangilik El' (Ebedi Ülke) olan Altın Orda'nın doğrudan mirasçısıdır." ifadelerini kullandı.

Tokayev, son yıllarda ülkede Altın Orda döneminin tarihsel rolünün yeniden değerlendirilmesine yönelik önemli girişimler başlatıldığının altını çizerek, sempozyumun dünya mirasının sistematik biçimde incelenmesine yeni bir ivme kazandıracağına inandığını sözlerine ekledi.

Sempozyum, yarın sona erecek.