Dem Parti, Kürtçe'nin Kirmancki/Zazaki Lehçesinin Yok Olma Riskine İlişkin Meclis Araştırma Önergesi Verdi
DEM Parti milletvekilleri, 21 Şubat Dünya Anadili Günü vesilesi ile UNESCO tarafından "tehlike altında" kategorisinde değerlendirilen Kürtçe'nin Kirmancki/Zazaki lehçesinin karşı karşıya bulunduğu yok olma riskinin tüm boyutlarıyla araştırılması amacıyla TBMM Başkanlığına Meclis Araştırma Önergesi sundu.
(TBMM) - DEM Parti milletvekilleri, 21 Şubat Dünya Anadili Günü vesilesi ile UNESCO tarafından "tehlike altında" kategorisinde değerlendirilen Kürtçe'nin Kirmancki/Zazaki lehçesinin karşı karşıya bulunduğu yok olma riskinin tüm boyutlarıyla araştırılması amacıyla TBMM Başkanlığına Meclis Araştırma Önergesi sundu.
DEM Parti'nin Mardin Milletvekili Salihe Aydeniz, Tunceli Milletvekili Ayten Kordu, Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya, İstanbul Milletvekili Cengiz Çiçek, Bingöl Milletvekili Ömer Faruk Hülakü'nün de aralarında bulunduğu 20 milletvekilinin imzasıyla, 21 Şubat Dünya Anadili Günü vesilesi ile TBMM Başkanlığına sunulan Meclis Araştırma Önergesinde, UNESCO tarafından "tehlike altında" kategorisinde değerlendirilen Kürtçe'nin Kirmancki/Zazaki lehçesinin karşı karşıya bulunduğu yok olma riskinin tüm boyutlarıyla araştırılması talep edildi.
"Ebeveynlerden çocuklara doğal aktarım durma noktasına gelmiştir"
Araştırma önergesinin gerekçesinde, "Anadolu ve Mezopotamya coğrafyasının en kadim dillerinden biri olan Kirmancki/Zazaki, milyonlarca vatandaşımız tarafından konuşulmakta olan önemli kültürel zenginliklerden birini teşkil etmektedir ancak modernleşme, kentleşme ve uzun yıllar süren yasaklamaların yarattığı tahribat sonucunda Kirmancki bugün telafisi güç bir yok oluş süreciyle karşı karşıyadır. Dilbilimcilerin ve saha araştırmacılarının verilerine göre Kirmancki artık 'ev içi iletişim dili' olma vasfını da yitirmek üzeredir. Ebeveynlerden çocuklara doğal aktarım durma noktasına gelmiş, dil sadece yaşlı kuşak arasında konuşulur hale gelmiştir" ifadeleri kullanıldı.
"Bir dilin yaşaması yalnızca akademik çalışmalarla değil, o dilin pazar değeri ve sosyal statüsünün olmasıyla mümkündür"
Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde seçmeli ders olarak okutulması, Bingöl Üniversitesi ve Munzur Üniversitesi bünyesinde Zaza Dili ve Edebiyatı bölümlerinin açılması ile TRT Kürdi yayınlarının olumlu olduğu kaydedilen önergede, ancak dilin yaşatılmasına yetmediği belirtidi.
Önergede, şu ifadelere yer verildi:
"Seçmeli derslerde materyal eksikliği, öğretmen atamalarının yetersizliği ve ders seçim süreçlerinde yaşanan idari zorluklar nedeniyle beklenen etki yaratılmamıştır. Akademik çalışmalar önemli bir literatür üretse de bu üretim günlük hayata yeterince yansımamaktadır. Kirmancki/Zazaki'nin kamusal hizmetlerde yer bulamaması prestij kaybına yol açmakta, genç kuşaklar ekonomik ve sosyal hayatta karşılığı olmadığı düşüncesiyle ana dillerinden uzaklaşmaktadır. Bir dilin yaşaması yalnızca akademik çalışmalarla değil, o dilin pazar değeri ve sosyal statüsünün olmasıyla mümkündür. Kirmancki'nin tarihi kültürel miras olarak korunması yalnızca bu dili konuşan yurttaşların değil, devletin de anayasal ve kültürel sorumluluğudur. Bu nedenle Kirmancki'nin konuşulma oranlarının ve bölgesel dağılımının güncel verilerle tespiti, öğretmen ihtiyacının neden karşılanmadığının belirlenmesi, ana dilinde eğitimin önündeki engellerin araştırılması, kamusal alanda kullanımının teşviki için gerekli yasal düzenlemelerin incelenmesi ve sivil inisiyatifler ile akademinin birikiminden yararlanılarak bir 'Acil Eylem Planı' oluşturulması amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından bir Araştırma Komisyonu kurulması elzemdir."
